Szyszkowcowate
Cordylidae[1] | |
Mertens, 1937 | |
![]() Przedstawiciel rodziny – szyszkowiec olbrzymi (Smaug giganteus) | |
Systematyka | |
Domena | eukarionty |
---|---|
Królestwo | zwierzęta |
Typ | strunowce |
Gromada | zauropsydy |
Rząd | łuskonośne |
Infrarząd | Scincomorpha |
Rodzina | szyszkowcowate |
Rodzaje | |
zobacz opis w tekście |
Szyszkowcowate[2], jaszczurki kolczaste (Cordylidae) — rodzina naziemnych jaszczurek z rzędu łuskonośnych (Squamata).
Zasięg występowania
Rodzina obejmuje gatunki występujące we wschodniej i południowej Afryce.
Charakterystyka
Długość głowy i tułowia od 5 do 20 cm, całkowita długość ciała wraz z ogonem do 40 cm (szyszkowiec olbrzymi). Charakteryzują się dużymi, dachówkowato nakładającymi się na siebie łuskami, zakończonymi grubymi, ostrymi i sterczącymi kolcami stanowiącymi ochronę przed napastnikami. Łuski na ciele tworzą regularne pierścienie. Ich rozsunięcie umożliwia jaszczurce celowe zaklinowanie się w szczelinie skalnej, co praktycznie uniemożliwia drapieżnikowi wyciągnięcie gada. Największe łuski pokrywają tył głowy i ogon. Brak zdolności do autotomii. Różnorodnie ubarwione, niektóre bardzo kolorowe. Pod tarczkami głowowymi i pod łuskami płytki osteodermalne. Język mały, zaokrąglony, pokryty brodawkami. Odnóża pięciopalczaste, zakończone pazurkami. U niektórych gatunków odnóża zredukowane do dwóch palców. Na tylnych kończynach otwory gruczołów udowych.
Ekologia
Szyszkowcowate zamieszkują stepy i sawanny oraz tereny skaliste. Są głównie owadożerne, ale niektóre zjadają również rośliny. Aktywne w dzień. Są jajożyworodne, z wyjątkiem jajorodnego rodzaju Platysaurus.
Systematyka
Do rodziny należą następujące rodzaje[3]:
- Chamaesaura
- Cordylus
- Hemicordylus
- Karusasaurus
- Namazonurus
- Ninurta – jedynym przedstawicielem jest Ninurta coeruleopunctatus
- Ouroborus – jedynym przedstawicielem jest Ouroborus cataphractus – szyszkowiec mały[2]
- Platysaurus
- Pseudocordylus
- Smaug
Przypisy
- ↑ Cordylidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
- ↑ a b Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 383. ISBN 83-01-14344-4.
- ↑ P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Cordylidae (ang.). The Reptile Database. [dostęp 2018-11-29].
Bibliografia
- Hanna Dobrowolska: Gady. Warszawa: Państwowe Wydaw. Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00957-8.
- Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986. ISBN 83-214-0464-2.
- Edward L. Stanley, Aaron M. Bauer, Todd R. Jackman, William R. Branch i P. Le Fras N. Mouton. Between a rock and a hard polytomy: Rapid radiation in the rupicolous girdled lizards (Squamata: Cordylidae). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 58 (1), s. 53–70, 2011. DOI: 10.1016/j.ympev.2010.08.024 (ang.).
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Autor: Wilfried Berns / www.Tiermotive.de, Licencja: CC BY 2.5
Cordylus giganteus