Tanzania

Zjednoczona Republika Tanzanii
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Flaga Tanzanii
Herb Tanzanii
Flaga TanzaniiHerb Tanzanii
Dewiza: (sua.) Uhuru na Umoja
(Wolność i jedność)
Hymn:
Mungu ibariki Afrika

(Boże błogosław Afrykę)
Położenie Tanzanii
Język urzędowysuahili, angielski de facto
StolicaDodoma
Ustrój politycznyrepublika federacyjna
Głowa państwaprezydent Samia Hassan Suluhu
Szef rządupremier Kassim Majaliwa
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

947 300 km²
6,5%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

53 950 935[1]
57 osób/km²
PKB (2015)
 • całkowite 
 • na osobę

45,6 mld USD[2]
957 USD
PKB (PSN) (2015)
 • całkowite 
 • na osobę

139 mld dolarów międzynar.[2]
2910 dolarów międzynar.
walutaszyling tanzański (TZS)
Niepodległośćod Wielkiej Brytanii
Tanganika: 9 grudnia 1961
Zanzibar: 10 grudnia 1963
Połączenie: 26 kwietnia 1964
Religia dominującachrześcijaństwo
Strefa czasowaUTC +3
Kod ISO 3166TZ
Domena internetowa.tz
Kod samochodowyEAT
Kod samolotowy5H
Kod telefoniczny+255
Mapa Tanzanii
(c) OCHA, CC BY 3.0

Tanzania, Zjednoczona Republika Tanzanii (suahili Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) – państwo we wschodniej Afryce powstałe z połączenia dawnych kolonii brytyjskich: Tanganiki (do I wojny światowej niemieckiej) oraz brytyjskiego Zanzibaru, co symbolizowała nazwa utworzona z pierwszych sylab nazw obu krajów TAN+ZAN. W skład Tanzanii jako republiki federacyjnej weszła również wyspa Pemba położona blisko Zanzibaru. Stolicą Tanzanii jest Dodoma, do 1981 roku było nią Dar es Salaam (obecnie stolica administracyjna i siedziba rządu).

Geografia

Większą część powierzchni Tanzanii zajmuje Wyżyna Wschodnioafrykańska (wys. 900–1500 m n.p.m.) przedzielona wypełniony osadami wulkanicznymi Wielkim Rowem Wschodnim, wypełnionym jeziorami Natron, Eyasi i Manyara. Wielki Rów Wschodni otoczony jest masywem Kilimandżaro. W północnej części kraju ciągną się rozległe równiny, w tym Serengeti Plains, Step Masajów, Step Wembere, gdzieniegdzie występują ostańce skalne. Na południu znajdują się w znacznym stopniu zerodowane pasma górskie (Rubeho, Uluguru i Mbarika). Wzdłuż zachodniej granicy rozciągają się pasma gór zrębowych – Kipengere Range, Poroto i Mgeya, opadające stromym uskokiem do Wielkiego Rowu Zachodniego i ulokowanych w nim jezior. Na wybrzeżu występuje pas nizin, szeroki na 50–100 km, w obszarze delty Rufidżi na 200 km. Należące do Tanzanii wyspy Pemba i Zanzibar otoczone są koralami[3].

Klimat równikowy monsunowy, na wyspach i wybrzeżu wilgotny, na płaskowyżu suchszy. W północnej części kraju występują dwie pory deszczowe (od marca do maja i od września do listopada), na pozostałym obszarze jedna – od listopada do kwietnia lub maja. Często występują burze. W pasie nadbrzeżnym sieć hydrograficzna jest gęsta, we wnętrzu kraju rzeki mają charakter głównie okresowy. W masywie Kilimandżaro występuje kilka lodowców (na wysokości 4800–5200 m n.p.m.), systematycznie zmniejszają swoją objętość. Niziny porastają sawanny i, w większości w okolicach rzek, połacie lasów wiecznie zielonych. Na wybrzeżach występują namorzyny, na płaskowyżu sawanny, na zachodzie i południowym zachodzie głównie lasy miombo. W górach piętro leśne kończy się na 2900 m n.p.m., od 2900 do 4000 m n.p.m. występuje piętro subalpejskich zarośli, powyżej 4000 m n.p.m. piętro roślinności afroalpejskiej z olbrzymimi starcami (Senecio). W Tanzanii odnotowano 322 gatunki ssaków[3] i 1052 gatunki ptaków, z czego 24 są endemiczne dla kraju[4].

Na północy zlokalizowany jest Park Narodowy Serengeti wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

  • Położenie geograficzne: pomiędzy południkami 29° i 41° E oraz równoleżnikami 1° i 12° S[5]
  • Długość granic lądowych: 4161 km[6]

kraje sąsiedzkie: Burundi 589 km, Kenia 775 km, Malawi 512 km, Mozambik 840 km, Rwanda 222 km, Uganda 391 km, Zambia 353 km, Demokratyczna Republika Konga 479 km[6]

  • Długość wybrzeża: 1424 km[6]
  • Najwyższy punkt: Kilimandżaro 5895 m n.p.m.[5]
  • Najniższy punkt: Ocean Indyjski 0 m n.p.m.[3]

Historia

Tanzania powstała w 1964 jako federacja dwóch odrębnych państw: Tanganiki (niepodległej od 1961) i Zanzibaru (niepodległego od 1963)[7]. W latach 1964–1985 krajem rządził prezydent Julius Nyerere będący inicjatorem unii. Do 1977 roku faktyczna władza należała do dwóch partii – Afrykańskiego Narodowego Związku Tanganiki i Partii Afroszyrazyjskiej na Zanzibarze. W 1977 roku Nyerere zaprowadził w kraju rządy monopartyjne oparte na Partii Rewolucji. Ustrój kraju opierał się na uchwalonej w 1967 Deklaracji z Arushy, zawierającej podstawowe założenia socjalizmu tanzańskiego (ujamaa). W ramach realizacji tej koncepcji, Nyerere przeprowadził proces kolektywizacji wsi czy nacjonalizacji gospodarki. Celem tych działań miało być doprowadzenie do ekonomicznej samowystarczalności[8][9]. Od 1972 roku miała miejsca wzmożona polityka decentralizacji, która doprowadziła w 1979 roku do nadania Zanzibarowi autonomii i odrębnych organów władzy[7].

W polityce zagranicznej Nyerere przyłączył Tanzanię do grupy tzw. państw frontowych i udzielała pomocy ruchom wyzwoleńczym w Południowej Afryce i Rodezji[7]. Najlepsze relacje łączyły w tym czasie Tanzanię z Chinami[7]. W 1978 roku doszło do wybuchu wojny z sąsiednią Ugandą. Spór państw rozpoczął się w 1971 roku gdy w Ugandzie doszło do zamachu stanu w którym armia na czele z Idi Aminem obaliła prezydenta Miltona Obote. Nyerere zaoferował azyl polityczny obalonemu prezydentowi[10][11]. Konsekwencją przegranej przez Ugandę wojny był upadek junty ugandyjskiej i powrót do władzy Obote w 1980 roku[8].

Nyerere ostatnią kadencję objął w 1980 roku i urząd sprawował do 1985 roku. Ostatnia kadencja polityka była okresem, w którym w parlamencie wyłoniła się opozycja dążąca do ograniczenia zakresu władzy prezydenta oraz kryzysu politycznego na Zanzibarze z 1984 roku który spowodowany był coraz większym niezadowoleniem z unii z Tanganiką oraz tendencjami separatystycznymi. Władzę po Nyerere objął Ali Hassan Mwinyi. Pochodzący z Zanzibaru polityk zahamował nastroje separatystyczne na wyspie. Nowy prezydent odstąpił od socjalistycznych zasad gospodarczych i wprowadzał w kraju wolny rynek. Spowodowało to zaciśnięcie przez Tanzanię relacji z państwami zachodnimi oraz organizacjami międzynarodowymi. W 1990 roku dawny współpracownik Nyerere, Oscar Kambona utworzył opozycyjną partię – Demokratyczne Forum Tanzanii. Działalność partii została zalegalizowana w 1992 roku poprzez wprowadzenie systemu wielopartyjnego[7]. Dominujące znaczenie zachowała Partia Rewolucji. 7 sierpnia 1998 w Dar es Salaam doszło do zamachu bombowego na ambasadę USA dokonanego przez radykalnych islamistów[7].

Demografia

Tanzania jest jednym z najsłabiej zurbanizowanych państw świata. Ludność miejska stanowi zaledwie 33,8% wszystkich mieszkańców[12]. Najgęściej zaludnione są żyzne tereny wokół masywów wulkanicznych, rejon Jeziora Wiktorii i Jeziora Malawi, oraz wyspy Zanzibar i Pemba[13].

(2017)
Liczba ludności53 950 935
Ludność według wieku
0 – 14 lat43,74% (mężczyzn 11 921 393/kobiet 11 678 536)
15 – 64 lat53,24% (mężczyzn 14 296 243/kobiet 14 427 430)
ponad 64 lata3,02% (mężczyzn 687 118/kobiet 940 215)
Wiek (mediana)
W całej populacji17,7 lat
Mężczyzn17,5 lat
Kobiet18 lat
Przyrost naturalny2,75%
Współczynnik urodzeń35,6 urodzin/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów7,6 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji-0,5 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu1,03 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat1,02 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat0,93 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat0,75 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
W całej populacji39,9 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej42 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej37,8 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
W całej populacji62,6 lat
Mężczyzn61,2 lat
Kobiet64,1 lat
Rozrodczość4,77 urodzeń/kobietę
Urbanizacja33%

Kraj zamieszkuje ponad 120 grup etnicznych, z których najliczniejsze są ludy Bantu. Nadal powszechny jest koczowniczy tryb życia. Znaczna część ludności jest niedożywiona i dotknięta licznymi chorobami, m.in. malarią i śpiączką[13]. Na 1 lekarza przypada ok. 50 tys. mieszkańców[12].

Struktura etniczna[14]
Grupa etnicznaJęzykLiczebność w tys.Procent ludności
SukumaJęzyk sukuma987816,72%
GogoJęzyk gogo25514,32%
HayaJęzyk haya22673,84%
HaJęzyk ha19183,25%
MakondeJęzyk makonde17883,03%
NyamweziJęzyk nyamwezi17452,95%
HeheJęzyk hehe14282,42%
NgondeJęzyk konde14282,42%
Masajowie (3 grupy)Język masajski14002,37%
LuguruJęzyk luguru13082,21%
ZaramoJęzyk zaramo12512,12%
BenaJęzyk bena12502,12%
ShambalaJęzyk shambala12392,1%
ChagaJęzyk mochi11581,96%
TuruJęzyk nyaturu10591,79%
SuahiliJęzyk swahili8621,46%
MakuaJęzyk makua6491,1%
HutuJęzyk rundi6471,1%
GudźaratowieJęzyk gudźarati4980,84%
ChińczycyJęzyk chiński1030,17%
HindusiJęzyk hindi680,12%
ArabowieJęzyk swahili650,11%
GrecyJęzyk grecki340,06%

Największe miasta

Poniższa lista przedstawia największe miasta Tanzanii[15]:


Dar es Salaam
Dar es Salaam
Mwanza
Mwanza

Lp.MiastoRegionLiczba mieszkańców (2018)

Arusha
Arusha

Tanga
(c) Gordon Greenall, CC BY-SA 2.0

Tanga
1Dar es SalaamDar es Salaam2 698 652
2MwanzaMwanza436 801
3ZanzibarZanzibar Zachodni403 658
4ArushaArusza341 136
5MbeyaMbeya291 649
6MorogoroMorogoro250 902
7TangaTanga224 876
8DodomaDodoma180 541
9KigomaKigoma164 268
10MoshiKilimandżaro156 959

Religie

Struktura religijna kraju w 2010 roku[16][17][18]:

Na Zanzibarze prawie 100% mieszkańców wyznaje islam.

Ustrój polityczny

Republika Tanzanii od 1961 roku (jako Tanganika) jest członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. W wyborach powszechnych wybierany jest prezydent oraz członkowie jednoizbowego Zgromadzenia Narodowego (Bunge) na pięcioletnią kadencję. Prezydent powołuje premiera rządu oraz członków swojego gabinetu spośród parlamentarzystów. W liczącym 274 miejsc parlamencie, 37 miejsc zarezerwowanych jest dla kobiet, a 5 dla członków Izby Reprezentantów Zanzibaru. W wyborach z 14 grudnia 2005 dominującą pozycję w parlamencie zdobyła Partia Rewolucji zdobywając 70% poparcia w wyborach do Zgromadzenia Narodowego i 80% poparcia w wyborach prezydenckich[19].

Podział administracyjny

Regiony Tanzanii

Tanzania podzielona jest na 31 regionów:

Gospodarka

Gmach budynku National Bank of Commerce w Dar es Salaam
Dar es Salaam

Tanzania jest jednym z najbiedniejszych państw świata. W 2014 roku wartość PKB szacowano na 43,8 mld dolarów lub 86,4 mld dolarów parytetu siły nabywczej (PPP)[20]. Tanzania należy do krajów rozwijających się, z PKB per capita wynoszącym 1813 dolarów (PPP)[20], co stanowiło 32% średniej dla 45 krajów Afryki subsaharyjskiej[21] oraz uplasowało Tanzanię na 23. miejscu wśród tych krajów[22]. W 2015 roku wzrost PKB wyniósł 3,7%[23].

Od 2009 do 2013 roku PKB per capita Tanzanii (oparte na stałym kursie krajowej waluty) rosło średnio o 3,5% rocznie, więcej niż w innych krajach Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej[21].

Największymi partnerami handlowymi Tanzanii w 2012 roku były RPA, Szwajcaria i Chiny, do których eksportowano towary o wartości 5,5 mld USD. Wartość importu wyniosła 11,7 mld USD, a najwięcej importowano ze Szwajcarii, Chin i Zjednoczonych Emiratów Arabskich[24].

Tanzania przetrwała Wielką Recesję, która rozpoczęła się pod koniec 2008 roku, stosunkowo dobrze. Wysokie ceny złota, wzmocnienie przemysłu wydobywczego kraju oraz słaba integracja Tanzanii ze światowym rynkiem przyczyniły się do odizolowania kraju od spowolnienia[25]. Po zakończeniu recesji Tanzania nastąpił dynamiczny rozwój kraju, dzięki silnemu sektorowi turystyki, telekomunikacji i bankowości[25].

Według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, gospodarka narodowa tylko w niewielkim stopniu skorzystała z wzrostu gospodarczego w ostatnich latach, pomijając większość ludności kraju[26]. W 2013 roku Globalny Raport Głodu dla Tanzanii był gorszy niż w jakimkolwiek innym kraju Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej, z wyjątkiem Burundi[27].

Rolnictwo

Pola herbaty w Tukuyu

Gospodarka w Tanzanii w dużym stopniu opiera się na rolnictwie, które stanowi 24,5% wartości PKB kraju[28], 85% eksportu[12] i zapewnia pracę połowie zatrudnionych pracowników[28]. W 2012 roku sektor rolny urósł o 4,3%, czyli mniej niż połowę wyznaczonego celu w Milenijnych Celach Rozwoju ustalonego na poziomie 10,8%[29]. Grunty orne zajmują 15,2% powierzchni kraju[30], z czego 2,4% gruntów przeznaczone jest pod uprawy stałe[31].

Największy udział w zbiorach w 2013 roku przyniosły: kukurydza (5,17 mln ton), maniok (1,94 mln ton), bataty (1,88 mln ton), fasola (1,64 mln ton), banany (1,31 mln ton), ryż (1,31 mln ton) i proso (1,04 mln ton)[28]. W 2013 roku najczęściej uprawianą rośliną przemysłową był trzcina cukrowa (296,7 tys. ton), a następnie bawełna (241,2 tys. ton), orzechy nerkowca (126 tys. ton), tytoń (86,9 tys. ton), kawowiec (48 tys. ton), sizal (37,4 tys. ton) oraz herbata (32,4 tys. ton)[28].

Według National Irrigation Master Plan z 2002 roku 29,4 mln ha ziemi w Tanzanii nadaje się do irygacji, jednak do 2011 roku nawodniono jedynie 310 745 ha[32].

Przemysł

Kopalnia diamentów Williamson

Górnictwo w Tanzanii skupia się przede wszystkim na wydobyciu kamieni szlachetnych i półszlachetnych, złota oraz soli[33]. W Mwadui wydobywa się diamenty[33]. Najlepiej rozwiniętą gałęzią przemysłu stanowi przetwórstwo rolno-spożywcze, a także istotną rolę odgrywa przemysł cementowy[33]. W Dar es-Salaam funkcjonuje elektrownia termiczna[33].

Telekomunikacja

Telekomunikacja jest najszybciej rozwijającym się sektorem gospodarki w Tanzanii. W 2013 roku sektor ten urósł o 22,8%, ale stanowił zaledwie 2,4% PKB[34].

W 2011 roku na 100 mieszkańców kraju przypadało 56 abonentów telefonii komórkowej, nieco powyżej średniej w rejonie Afryki Subsaharyjskiej. Około 11% Tanzańczyków posiadało dostęp do Internetu, ale liczba ta bardzo szybko rośnie. W kraju rozwija się sieć światłowodowa o niskiej przepustowości, która zastąpiła zawodny Internet satelitarny[35].

Transport

Sieć kolejowa Tanzanii
Stacja kolejowa w Dar es Salaam
Góra Mawenzi
Jezioro Wiktorii
Zebry w Lake Manyara National Park

Infrastruktura drogowa

  • Wszystkie drogi (stan w 2010): 86 472 km
  • Drogi utwardzone: 7092 km
  • Drogi nieutwardzone: 79 380 km[6]

Infrastruktura kolejowa

  • Wszystkie linie kolejowe: 4567 km
  • Linie kolejowe o rozstawie 1000 mm: 2707 km
  • Linie kolejowe o rozstawie 1067 mm: 1860 km[6]

Tanzania dysponuje rozwiniętą jak na warunki afrykańskie siecią kolejową (5. miejsce w Afryce[6]). Sieć składa się z dwóch systemów o różnych rozstawach toru. Starszym systemem jest oparta o rozstaw metrowy linia centralna łącząca Tanzanię z Kenią oraz Ugandą (prom kolejowy) i Kongiem (prom kolejowy, nie funkcjonuje). Nowszym systemem jest oparta o rozstaw przylądkowy linia Tazara łącząca Tanzanię z Zambią i przez to całą siecią kolejową południowej Afryki. Sieci spotykają się w porcie Dar Es Salaam oraz mieście Kitadu.

Ubóstwo

Poziom ubóstwa w Tanzanii jest bardzo wysoki[36]. Tanzania poczyniła niewielkie postępy w kierunku zmniejszenia skrajnego głodu i niedożywienia[37][36]. W 2010 roku Globalny Wskaźnik Głodu zaliczył sytuację w Tanzanii do „alarmującej”[36]. Dzieci z obszarów wiejskich cierpią znacznie bardziej na niedożywienie i chroniczny głód od dzieci z obszarów miejskich, choć różnice miejsko-wiejskie zmniejszyły się zarówno w zakresie niedowagi oraz zahamowania wzrostu. Niska wydajność sektora rolniczego wynika głównie z niedostatecznych inwestycji infrastrukturalnych, ograniczonego dostępu do środków produkcji rolnej oraz kredytów, dużego uzależnienia od warunków pogodowych, a także niedostatecznego wsparcia handlu i reklamy produktów lokalnych[36].

Około 68% mieszkańców Tanzanii mieszka poniżej progu ubóstwa (mniej niż 1,25 dolara na dzień), a 16% dzieci poniżej 5. roku życia jest niedożywionych[37]. Najważniejsze wyzwania stojące przed Tanzanią według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju to niezrównoważone pozyskiwanie surowców naturalnych oraz uprawy roślin, zmiany klimatu i zanieczyszczenie źródeł wody[37].

Turystyka

Szczyt Uhuru na wulkanie Kibo – 5895 m n.p.m.

W 2015 roku turystyka stanowiła 12,7% PKB Tanzanii oraz zapewniała zatrudnienie 10,3% sile roboczej w kraju (1 151 200 pracowników)[38]. Sektor ten rozwija się bardzo szybko, a całkowite przychody z turystyki urosły z 1,74 mld USD w 2004 roku do 4,48 mld USD w 2013 roku[39]. Zdecydowana większość turystów odwiedza Zanzibar, a także Park Narodowy Serengeti (452 485 turystów w 2013 roku), rezerwat Ngorongoro, Park Narodowy Tarangire (165 949 turystów w 2013 roku), Park Narodowy Lake Manyara (187 773 turystów w 2013 roku) oraz Kilimandżaro[35]. W 2012 roku turyści wydali 56 mld szylingów tanzańskich.

Siły zbrojne

Tanzania dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[40]. Uzbrojenie sił morskich składało się w 2014 roku m.in. z 19 okrętów obrony wybrzeża, natomiast sił lądowych m.in. z: 30 czołgów, 350 opancerzonych pojazdów bojowych oraz 16 zestawów artylerii holowanej[40]. Tanzańskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 14 myśliwców, 11 samolotów transportowych, 7 samolotów szkolno-bojowych oraz 8 śmigłowców[40]. Wojska tanzańskie w 2014 roku liczyły 27 tys. żołnierzy zawodowych oraz 80 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) tanzańskie siły zbrojne stanowią 106. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 220 mln dolarów (USD)[40].

Szkolnictwo

W Tanzanii używanych jest około 100 języków, głównie z rodziny bantu. W szkolnictwie podstawowym używany jest język suahili, natomiast w szkolnictwie wyższym w powszechnym użyciu jest język angielski. W 2012 roku wskaźnik alfabetyzacji osób powyżej 15. roku życia wynosił 67,8%[41]. Edukacja jest obowiązkowa dla osób poniżej 15. roku życia. w 2010 roku 74,1% dzieci między 5. a 14. rokiem życia uczęszczało do szkół. W 2012 roku edukację podstawową ukończyło 80,8% dzieci[42]. W kraju znajduje się około 20 uniwersytetów:

  1. Ardhi University
  2. Dodoma University
  3. Hubert Kairuki Memorial University (HKMU)
  4. International Medical and Technological University (IMTU)
  5. Moshi University College of Cooperative and Business Studies
  6. Mount Meru University
  7. Muhimbili University of Health and Allied Sciences (MUHAS)
  8. Muslim University of Morogoro (MUM)
  9. Mzumbe University (MU)
  10. Open University of Tanzania (OUT)
  11. Ruaha University College (RUCO)
  12. St. Augustine University of Tanzania (SAUT)
  13. St. John University of Tanzania (SJUT)
  14. Sokoine University of Agriculture (SUA)
  15. State University of Zanzibar
  16. Theophile Kisanji University
  17. Tumaini University (TU)
  18. University of Bukoba
  19. University of Dar es Salaam (UDSM)
  20. Zanzibar University (ZU)
  21. Dar es salaam Institute of Technology

Przypisy

  1. The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-27] (ang.).
  2. a b Tanzania, www.imf.org [dostęp 2017-11-21] (ang.).
  3. a b c Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata. T. 12. Afryka Wschodnia i Środkowa. Warszawa: PWN, 2006, s. 54–57. ISBN 83-01-14927-2.
  4. Tanzania. BirdLife DataZone. [dostęp 3 grudnia 2016].
  5. a b 2015 Tanzania in Figures. National Bureau of Statistics, Dar es Salaam, czerwiec 2016. [dostęp 3 grudnia 2016].
  6. a b c d e f The World Factbook. Central Intelligence Agency, 2016-11-10. [dostęp 2016-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-27)].
  7. a b c d e f Tanzania. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-06-03].
  8. a b Julius Nyerere (ang.). britannica.com.
  9. Nyerere Julius Kambarage (pol.). portalwiedzy.onet.pl.
  10. EAST AFRICA: An Idi-otic Invasion (ang.). „Time”, 1978-10-13. [dostęp 2009-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-23)].
  11. Idi Amin and Military Rule (ang.). Library of Congress Country Studies: Uganda. [dostęp 2009-08-22].
  12. a b c The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-01-28] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-27] (ang.).
  13. a b Przeglądowy Atlas Świata – Afryka, wyd. Fogra Oficyna Wydawnicza, Rajmund Mydela i Jerzy Grocha; s. 341, Kraków 1998, ISBN 83-85719-32-6.
  14. Country: Tanzania – People Groups (ang.). Joshua Project, 2018. [dostęp 30 czerwca 2018].
  15. Tanzania Population 2018 (ang.). World Population Review, 2018. [dostęp 2018-10-04].
  16. 1615 L. Street i inni, Table: Religious Composition by Country, in Percentages, Pew Research Center’s Religion & Public Life Project, 18 grudnia 2012 [dostęp 2018-06-30].
  17. 1615 L. Street i inni, Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country, Pew Research Center’s Religion & Public Life Project, 19 grudnia 2011 [dostęp 2018-06-30].
  18. Jason Mandryk, Operation World: The Definitive Prayer Guide to Every Nation, InterVarsity Press, 15 listopada 2010, ISBN 978-0-8308-9599-1 [dostęp 2018-06-30] (ang.).
  19. Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut: Systemy polityczne współczesnego świata. Gdańsk: ARCHE, 2004.
  20. a b Report for Selected Countries and Subjects, www.imf.org [dostęp 2017-01-29] (ang.).
  21. a b Report for Selected Country Groups and Subjects, www.imf.org [dostęp 2017-01-29] (ang.).
  22. Report for Selected Countries and Subjects, www.imf.org [dostęp 2017-01-29] (ang.).
  23. GDP per capita growth (annual %) | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-01-29] (ang.).
  24. UNdata | country profile | United Republic of Tanzania, 25 grudnia 2016 [dostęp 2017-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-25].
  25. a b Economy, [w:] Lake Jospeh, Africa South of the Sahara, Europa Publications and Iain Frame, 2013, s. 1250, ISBN 1-85743-659-8.
  26. About Tanzania, UNDP in Tanzania [dostęp 2017-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2014-10-14] (ang.).
  27. 2013 Global Hunger Index, International Food Policy Research Institute, 2013, s. 15 [zarchiwizowane z adresu 2014-11-06].
  28. a b c d Statistical Abstract 2013, Ministry of Finance, 2014 [zarchiwizowane z adresu 2015-07-06].
  29. MKUKUTA annual implementation report 2012/13, Ministerstwo Finansów Tanzanii, 2013.
  30. Arable land (% of land area) | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-01-28] (ang.).
  31. Permanent cropland (% of land area) | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-01-28] (ang.).
  32. Irrigation will give us more food by 2015 – govt, 18 marca 2016 [dostęp 2017-01-28] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-18].
  33. a b c d Encyklopedia Geograficzna Świata II. Afryka. Kraków: OPRES, 1997. ISBN 83-85909-21-4.
  34. Ministerstwo Finansów Tanzanii: Quaterly Economic Review and Budget Execution Report for Fiscal Year 2013/14: January-March 2014. maj 2014. [dostęp 2016-12-11].
  35. a b Africa South of the Sahara. W: Jospeh Lake: Economy. Europa Publications and Iain Frame, 2013, s. 1253. ISBN 1-85743-659-8.
  36. a b c d Tanzania UNDP. [dostęp 2016-11-24].
  37. a b c Tanzania. [dostęp 2016-11-24].
  38. World Travel and Tourism Council Data, 2013 – knoema.com, „Knoema” [dostęp 2017-02-03] (ang.).
  39. UNWTO Tourism Highlights: 2014 Edition, United Nations World Tourism Organization, 2014 [zarchiwizowane z adresu 2015-02-08].
  40. a b c d Tanzania (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-10].
  41. UNICEF: Tanzania, United of – Statistics. 15 października 2014. [dostęp 2016-12-12].
  42. U.S. Department of Labor: 2013 Findings on the Worst Forms of Child Labor. [dostęp 2016-12-12].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

WTO members and observers.svg
Map of World Trade Organization members and observers.
  Members
  Members, dually represented by the European Union
  Observers
  Non-members
Coat of arms of tanzania.svg
Autor: FischX, Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of arms of Tanzania. The caption reads "Freedom and Unity" in Swahili.
Hadzabe Hunters.jpg
Autor: Woodlouse, Licencja: CC BY-SA 2.0
Hadza archery, Lake Eyasi, Tanzania
Lake Manyara Wildlife.jpg
Autor: Gaurav Pandit, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wildlife at Lake Manyara National Park, Tanzania, Africa. Zebras and other species are in abundance at Lake Manyara.
Williamson Diamond Mine, Mwazui, Tanzania.JPG
Autor: Hansueli Krapf, Licencja: CC BY-SA 3.0
Williamson Diamond Mine in Mwadui, Tanzania
Africa (orthographic projection).svg
Autor: Martin23230, Licencja: CC BY-SA 3.0
Orthographic map of Africa with colonial borders, except Somalia.
Maasai 2012 05 31 2760 (7522647864).jpg
Autor: Harvey Barrison from Massapequa, NY, USA, Licencja: CC BY-SA 2.0
Traditional Dance welcoming us into a Ngorongoro Maasai Village / The Maasai are a Nilotic [Nile Valley] ethnic group of semi-nomadic people located in Kenya and northern Tanzania
Lake Victoria composite satellite photo.jpg
Lake Victoria, bordering Tanzania, Uganda, and Kenya, as seen from space in a composite NASA satellite photo. This image was cropped from Image:Africa satellite plane.jpg.
Tea fields, Tukuyu, Tanzania.jpg
Autor: Sara&Joachim, Licencja: CC BY-SA 2.0
Tea fields at Tukuyu town, elevation of around 5,000 ft (1,500 m) in the highland Rungwe District of Southern Tanzania.
Look at Mt. Meru Arusha Tanzania.jpg
Autor: Phase9, Licencja: CC BY-SA 3.0
Look on Mt. Meru from the roof terrace of Jevas Hotel; Arusha, Tanzania
Mawenzi.jpg
Autor: Philip Liom, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mawenzi from Kibo Sattle
National Bank of Commerce building in Dar es Salaam 2012.jpg
Autor: Development Planning Unit University College London, Licencja: CC BY 2.0
NBC Building
Mountains of the Serengeti.jpg
Autor: William Warby from London, England, Licencja: CC BY 2.0
View of a winding dirt road and far off mountains from the Oldupai Museum site in Tanzania
Mosque in Ngamiani, Tanga.jpg
(c) Gordon Greenall, CC BY-SA 2.0
Mosque in Ngamiani, Tanga
Dar es Salaam before dusk.jpg
Autor: Muhammad Mahdi Karim, Licencja: GFDL 1.2
Panorama of Dar es Salaam city a few minutes before dusk. Taken from Benjamin William Mkapa Pension Tower, facing south
Dar es Salaam Market.jpg
Autor: Stefan Magdalinski from Cape Town, South Africa, Licencja: CC BY 2.0
P1030063
Brockhaus' Konversations-Lexikon (1892) (14594547788).jpg
Autor: Internet Archive Book Images, Licencja: No restrictions
Uniformierung der Schutztruppe für Deutsch-Ostafrika (Brockhaus 1892)

Identifier: brockhauskonvers05leip (find matches)
Title: Brockhaus' Konversations-Lexikon
Year: 1892 (1890s)
Authors:
Subjects: Encyclopedias and dictionaries, German
Publisher: Leipzig Berlin Wien : F.A. Brockhaus
Contributing Library: Robarts - University of Toronto
Digitizing Sponsor: University of Toronto

View Book Page: Book Viewer
About This Book: Catalog Entry
View All Images: All Images From Book
Click here to view book online to see this illustration in context in a browseable online version of this book.

Text Appearing Before Image:
öenfersbanb. SDtit ber JBeftcgung Sanabcris, beslegten 3icbcHenfül)rers, 5. Qau. unb 9. OTärj, unbnad) ber SBieberemnabme uon Silwa, Sinbi unb3)lilinbani 3Mai 1890 war ber Slraberaufftanb nie=bergeworfen; um jeboeb ben Küftenftreifen polIftün=big in beutfeben Sefitj übergeben 511 lafjen, beburftemau ber biplomat. Sittton Gnglanbs, bas bisber bieauSfd)laggcbcnbe EDtadit in Dftafrifa gewefen war.Gine Stuseinanberfehung mit Gnglanb war um fobringenber geboten, alsber beutfdie .Holonialbefthohne beftimmte älbgrensung im 31 unb ©SB. in bieengl. Sntereffenfphäre hineinragte. So tarn es jubem Vertrage 00m 1. 3uü 1890 jwifeben ber engl,unb beutfeben Regierung. Tetttfd)lanb Derjidjtete311 ©unftcu von Gnglanb auf bie Grbaltung ber©clbftänbigfeit bes ©ultans pon ©anfibar unb ba--mit auf bicfommerjiellcn Vorteile, bie ihm bas fei=nem fteigenben Ginfluffe unterworfene ©anfibar alsÖanbelscentrum fidjer Perfd)afft baben Würbe, unbpertaufdite s®itu gegen ben SöeftS pon öelgolanb.
Text Appearing After Image:
2)attfdj*Djtofvifaiiifdje ©efettfdjaft 223 Englanb erlannte Dagegen bie beutfcbe Cbcrheheitüber ben sangen Rüftenftrid) unb ba^ Sinnenlantobiä 311111 Ssictotia--Oüanfa, langanita unb SJtjaffaan. Ter Sultan oon Sanfibar würbe für bicAbtretung feinet ßobeitärea^te über ben Ruften*ftrieb mit -1 9JtüL DJt. abgefunben. SaS TeutfdicMail übernahm l.3an. 1891 Unit einem 3tbtom=inen Dom 20. 9toD. 1890 mit bet Seutfd) C;tafri=tanifeben ©efeüfdjaft bie Serwaltung ber Rotonie.Stm l!. gebr. würbe ber bisherige ©ouoerneutDon Ramerun, Steiberr Don Soben, ;um ©ouoer:neur bes beutfdVoftafrit. Sdutugebictcs ernanntunb balb barauf ihm 2Bif)mann, Dr. Setetä unbSmin Safrba atä Keicbätommiffare beigegeben.Tnr* faiferl. Serorbnung Dom 9. Störü 1891nuirbe bie bisherige >änbe ber Rolonialregierung über. — SngnüfdjenWar mau mit ber Dccupation bes Sinnenl

Note About Images

Please note that these images are extracted from scanned page images that may have been digitally enhanced for readability - coloration and appearance of these illustrations may not perfectly resemble the original work.
Regions of Tanzania 2016.png
Autor: Praca własna
based on work by User:Sémhur, Licencja: CC BY-SA 3.0
タンザニアの州の地図(2016年、ソングウェ州追加版)
Railways in Tanzania.svg
Autor: Jkan997, Licencja: CC BY 3.0
Sieć kolejowa Tanzanii

Legenda:

  • ━━━  tory o rozstawie 1000 mm
  • ━━━  tory o rozstawie 1067 mm
  • ━━━  granice państwa
2010-09-13 15-13-18 Tanzania Mwanza Mwanza.jpg
Autor: Hansueli Krapf Commonist.svg Ten plik został załadowany za pomocą narzędzia Commonist., Licencja: CC BY-SA 3.0
Tanzania Tanzania, views in Mwanza
Dar TRC Railway Station.JPG
Autor: J.w.H. van der Waal, Licencja: CC BY 2.5
Two locomotives pull a passenger train into Dar es Salaam's main railway station.
Zanzibar Stone Town01.jpg
Autor: Esculapio, Licencja: CC BY 2.5
Shop in Zanzibar