Tarczyn

Tarczyn
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
(c) Łukasz Krzemiński, CC BY-SA 3.0

Tarczyn z lotu ptaka, (2006)
Herb
Herb
Państwo Polska
Województwo mazowieckie
Powiatpiaseczyński
GminaTarczyn
Prawa miejskie13531870, 2003
BurmistrzBarbara Galicz
Powierzchnia5,23[1] km²
Wysokość140 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

4079[2]
779,9 os./km²
Strefa numeracyjna+48 22
Kod pocztowy05-555
Tablice rejestracyjneod 2003 WPI
Położenie na mapie gminy Tarczyn
Mapa konturowa gminy Tarczyn, w centrum znajduje się punkt z opisem „Tarczyn”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Tarczyn”
Położenie na mapie powiatu piaseczyńskiego
Mapa konturowa powiatu piaseczyńskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Tarczyn”
Ziemia51°58′49″N 20°50′01″E/51,980278 20,833611
TERC (TERYT)1418064
SIMC0009478
Urząd miejski
Juliana Stępkowskiego 17
05-555 Tarczyn
Strona internetowa

Tarczynmiasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tarczyn. Do 1954 siedziba wiejskiej gminy Komorniki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego. Był miastem duchownym[3].

Przez miasto przepływa Tarczynka, niewielka rzeka dorzecza Wisły, lewy dopływ Jeziorki. Według danych z 31 grudnia 2012 miasto miało 4121 mieszkańców.

Miasto założone w 1353 roku[4]. Miasto kolegiaty św. Jana w Warszawie w drugiej połowie XVI wieku[5], w 1406 roku stanowiło uposażenie proboszcza kapituły warszawskiej[6], w drugiej połowie XVI wieku położone było w powiecie tarczyńskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[7].

Demografia

  • Piramida wieku mieszkańców Tarczyna w 2014 roku[2].


Piramida wieku Tarczyn.png

Historia

Urząd Miejski w Tarczynie
Kościół św. Mikołaja w Tarczynie
Kościół nocą
Fontanna na rynku

Od XII do XIV w. był książęcą osadą targową i wsią parafialną oraz węzłem dróg południowego Mazowsza. Prawa miejskie uzyskał w 1353. W okresie konfederacji barskiej w okolicach działał oddział partyzancki Józefa Sawy-Calińskiego. Podczas powstania styczniowego liczne potyczki, w wyniku represji w 1870 Tarczyn utracił prawa miejskie. W 1914 uruchomiono kolejkę wąskotorową łączącą Tarczyn z Grójcem i Warszawą. Na początku XX w. ośrodek ruchu ludowego, podczas II wojny światowej działalność oddziałów partyzanckich Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej. Po zakończeniu II wojny światowej odbudowano zniszczenia, w 1953 uruchomiono kolej normalnotorową do Skierniewic. W 1968 uruchomiono duże Zakłady Przemysłu Owocowo-Warzywnego, w tym okresie rozbudowano fabrykę urządzeń handlowych[8]. 1 stycznia 2003, po 134 latach Tarczyn odzyskał prawa miejskie. W tym samym roku odłączył się od powiatu grójeckiego i przyłączył do piaseczyńskiego.

Dane ogólne

W Tarczynie znajduje się kościół z XVI w., pw. św. Mikołaja, zbudowany w stylu gotyckim. Znajdowała się tu siedziba firmy „Perffetii van-melle” produkująca m.in. cukierki Mentos.

Z Tarczynem związana jest m.in. Irena Sendlerowa (1910–2008), mieszkanka tego miasta w latach międzywojennych, która podczas II wojny światowej uratowała z getta warszawskiego ok. 2500 dzieci żydowskich. I. Sendlerowa – odznaczona m.in. Orderem Orła Białego, medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata” i Orderem Uśmiechu. Była zgłoszoną polską kandydatką do Pokojowej Nagrody Nobla. W połowie 2007 władze samorządowe gminy Tarczyn przyznały I. Sendlerowej wyróżnienie Honorowy Obywatel Miasta Tarczyna.

Gmina Tarczyn to miejsce posiadające liczne atrakcje, np. wspomniany gotycki kościół pw. św. Mikołaja w Tarczynie, modrzewiowy kościółek z 1538 w Rembertowie, lasy Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, unikalne ekosystemy Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, stadniny koni, bazę turystyczną oraz kursującą kolejkę wąskotorową z 1914 roku, która nadal przewozi turystów i jest najcenniejszym miejscowym zabytkiem techniki.

W latach 1997–2010 nagrywano tu serial Złotopolscy.

Edukacja

  • Publiczne Liceum im. Ireny Sendlerowej w Tarczynie, ul. Księdza Czesława Oszkiela 1
  • Zespół Szkół im. Szarych Szeregów w Tarczynie, ul. Szarych Szeregów 8
  • Zespół Szkół Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Wojciecha Górskiego w Pamiątce, ul. A. i W. Górskich
  • Publiczna Szkoła Podstawowa im. Juliana Stępkowskiego w Tarczynie, ul. J. Stępkowskiego 11

Transport

Budynek stacji kolejowej w Tarczynie, która nie obsługuje obecnie pociągów pasażerskich

Przez miasto przebiega trasa międzynarodowa E-77 i linia kolejowa nr 12 ŁukówSkierniewice. Na wschód od Tarczyna znajduje się stacja wąskotorowej Grójeckiej Kolei Dojazdowej.

Wspólnoty wyznaniowe

Zobacz też

  • Cmentarz żydowski w Tarczynie

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. a b Tarczyn w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-10] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Polska XVI wieku, t. V Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  4. Stanisław Pazyra, Geneza i rozwój miast mazowieckich, Warszawa 1959, s. 112.
  5. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1973, s. 95.
  6. Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom X województwo warszawskie, zeszyt 5 powiat grójecki, pod redakcją Izabelli Galickiej i Hanny Sygietyńskiej, Warszawa 1971, s. 65.
  7. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, [b. n. k.]
  8. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 249-250
  9. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05].

Bibliografia

  • Jerzy Golański: Z dziejów Tarczyna, ROK, Tarczyn, ​ISBN 83-308607-0-8​.
  • Jerzy Golański: W dawnym Tarczynie, ATU, ​ISBN 83-915521-0-1​.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Masovian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Masovian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.55N
  • S: 50.95 N
  • W: 19.15 E
  • E: 23.25 E
Powiat piaseczyński location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa powiatu piaseczyńskiego, Polska
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Piramida wieku Tarczyn.png
Autor: Polskawliczbach, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
Piramida wieku mieszkańców Tarczyna, 2014
Kośćiół w Tarczynie widok tylnej części z Rynku.jpg
Autor: Kamyl16, Licencja: CC BY 3.0
Kośćiół p.w. św. Mikołaja w Tarczynie
Kościół w Tarczynie nocą podświtlony światłami.jpg
Autor: Kamyl16, Licencja: CC BY 3.0
Kościół p.w. św. Mikołaja w Tarczynie
Tarczyn (gmina) location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Tarczyn, Polska
Fontanna na rynku w Tarczynie.JPG
Autor: Kamyl16, Licencja: CC BY-SA 4.0
Fontanna na rynku w Tarczynie.JPG
Tarczyn z lotu ptaka ( widok od Pn-Wsch. ) od ul. Stępkowskiego - panoramio.jpg
(c) Łukasz Krzemiński, CC BY-SA 3.0
Tarczyn z lotu ptaka ( widok od Pn-Wsch. ) od ul. Stępkowskiego
Urząd Miejski w Tarczynie.jpg
Autor: Kamyl16, Licencja: CC BY-SA 4.0
Urząd Miejski w Tarczynie
TARCZYN 01 Dawna stacja kolejowa.jpg
Autor: Andrzej Błaszczak, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tarczyn, dawna stacja kolejowa
POL Tarczyn COA.svg
Autor: Hiuppo, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Tarczyn coat of arms