Teodor Chmielowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 11 lutego 1892 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 sierpnia 1920 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1920 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | |
Stanowiska | dowódca dywizjonu |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Teodor Chmielowski (ur. 11 lutego 1892 w Kudryńcach, zm. 21 sierpnia 1920 w Jabłonnie Lackiej) – major artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 11 lutego 1892 w Kudryńcach, w rodzinie Stanisława (ur. 1848) i Marii z Kłopotowskich (1867–1929)[1][2]. Był starszym bratem Marii Ewy (1895–1967), Adama (zm. 1943), inżyniera rolnika, Tadeusza oraz bratankiem Adama Chmielowskiego[3][4].
Teodor uczył się w Zakładzie Naukowo-Wychowawczym Ojców Jezuitów w Chyrowie, w którym w 1911 zdał egzamin maturalny[3][5]. Następnie przez rok studiował na Politechnice Lwowskiej, a ponadto zaliczył 4 semestry prawa na tamtejszym Uniwersytecie[2].
16 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich[2]. Początkowo służył w IV plutonie 3. szwadronu kawalerii. Walczył na froncie karpackim[2]. 21 marca 1915 został mianowany chorążym kawalerii[2][6]. 15 kwietnia 1915 został odkomenderowany do 3 pułku piechoty[2]. Od 17 czerwca 1915 pełnił funkcję adiutanta pułku[2]. 10 sierpnia 1915 został oficerem ordynansowym[2]. Od 25 sierpnia służył w kadrze artylerii w Jeżowie k. Radomska, od 23 września w dywizjonie artylerii kapitana Mieczysława Gałusińskiego ps. „Jełowicki”, od 12 grudnia 1915 w baterii konnej i od 25 maja 1916 w 4. baterii 1 pułku artylerii[2]. 18 sierpnia 1916 został awansowany na podporucznika piechoty ze starszeństwem z 1 lipca 1916[2][6]. 15 lipca 1917 wyznaczony na stanowisko oficera ordynansowego w Komendzie II Brygady[2]. 1 września został awansowany na porucznika piechoty[2]. 9 października został przydzielony do artylerii, pozostając oficerem 3 pp[2]. Po przejściu do Polskiego Korpusu Posiłkowego został dowódcą 1. baterii artylerii[2]. Po bitwie pod Rarańczą (15–16 lutego 1918) ukrywał się do maja we Lwowie i w Warszawie[2]. 10 maja 1918 wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej[2]. Do 25 czerwca służył w 2 pułku piechoty, a następnie w Głównym Urzędzie Zaciągu[2]. W sierpniu został przydzielony do Szkoły Podchorążych, gdzie wykładał naukę o broni[2][7].
Od 22 grudnia 1918 do 22 stycznia służył w 2. baterii 5 pułku artylerii, a od 1 lutego w Sztabie Generalnym[2]. 7 lutego 1919 został awansowany na kapitana piechoty, a następnie odkomenderowany do Armii Polskiej we Francji[2]. 12 marca 1919 przybył do organizujacego się we francuskiej miejscowosci Martigny-les-Bains 2 pułku artylerii polowej[8][9]. W maju tego roku razem z pułkiem wrócił do kraju i wziął udział w wojnie z Ukraińcami. Dowodził 6. baterią w natarciu na Uhrynów 14 maja, a następnego dnia pod Sokalem rozbił ukraińską baterię za co otrzymał pochwałę armii[10][11]. We wrześniu jego macierzysty oddział został przemianowany na 11 kresowy pułk artylerii polowej[11]. 27 października 1919 objął w nim dowództwo III dywizjonu[2]. 18 kwietnia 1920 na czele dywizjonu wyjechał na front rosyjski[12][13]. Wziął udział w wyprawie kijowskiej, a następnie w walkach odrotowych[14] i bitwie warszawskiej. Kierując ogniem baterii w czasie forsowania Bugu pod Grannem, został ciężko ranny[15][16]. W następstwie odniesionych ran zmarł 21 sierpnia 1920 w szpitalu polowym nr 504 w Jabłonnie Lackiej[17][2]. 4 września 1920 został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1][3][18].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1839 – pośmiertnie 19 września 1922[19]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[20]
Przypisy
- ↑ a b Ś.p. major Teodor Chmielowski. „Rzeczpospolita”. 82, s. 2, 1920-09-05. Warszawa..
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Żołnierze Niepodległości : Chmielowski Teodor. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2022-08-20].
- ↑ a b c Ś.p. Teodor Chmielowski, major w.p.. „Kwartalnik Chyrowski”. IV, s. 207, listopad 1920. Chyrów..
- ↑ Z Kudryńców do San Remo (1895–1919). Barbara Gołębiowska, 2019. [dostęp 2022-08-21].
- ↑ Sprawozdanie 1911 ↓, s. 42, 56.
- ↑ a b Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 17.
- ↑ Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 393.
- ↑ Hejnar 1929 ↓, s. 3.
- ↑ Osiński 1993 ↓, s. 4.
- ↑ Hejnar 1929 ↓, s. 6.
- ↑ a b Osiński 1993 ↓, s. 5.
- ↑ Hejnar 1929 ↓, s. 9.
- ↑ Osiński 1993 ↓, s. 6.
- ↑ Hejnar 1929 ↓, s. 9–12.
- ↑ Hejnar 1929 ↓, s. 19–20.
- ↑ Osiński 1993 ↓, s. 6–8.
- ↑ Lista strat 1934 ↓, s. 97.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: WOJCIECH CHMIELOWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2022-08-20] .
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 10 października 1922, s. 771.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 111, poz. 163.
Bibliografia
- XVIII. Sprawozdanie Zakładu Naukowo-Wychowawczego OO. Jezuitów w Bąkowicach pod Chyrowem za rok szkolny 1911. Przemyśl: Nakładem Zakładu Naukowo-Wychowawczego OO. Jezuitów w Bąkowicach pod Chyrowem, 1911.
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934.
- Z posiewu śmierci : Mjr artyl. Teodor Chmielowski. „Żołnierz Polski”. 154, s. 4, 1920-09-07. Warszawa.
- Franciszek Hejnar: Zarys historji wojennej 22-go Pułku Artylerii Polowej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 – 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
- Robert Osiński: 22 Pułk Artylerii Lekkiej. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1993, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-20-2.
Media użyte na tej stronie
Naramiennik majora Wojska Polskiego (1919-39).
Autor: Lukasz2, Licencja: CC0
Grób Teodora Chmielowskiego na cmentarzu powązkowskim