Teofil Simchowicz

Teofil Simchowicz

Teofil Dawid Simchowicz (hebr. שמחוביץ דוד טוביה, ur. 8 czerwca 1879 w Ciechanowcu, zm. 31 grudnia 1957 w Tel Awiwie) – polski i izraelski lekarz neurolog i neuropatolog, pionier polskiej neuropatologii. Wprowadził do medycyny termin blaszek starczych, opisał zwyrodnienie ziarnisto-wodniczkowe i objaw nosowo-podbródkowy (znany również jako objaw Simchowicza).

Życiorys

Syn Leopolda (zm. 1931) i Reginy z domu Rosenblum (zm. 1938)[1][2][3]. Urodził się 8 czerwca 1879 roku w Ciechanowcu[4] (w niektórych źródłach jako miejsce urodzenia podawany jest Ciechanów[5]). W 1894 roku ukończył I Progimnazjum warszawskie[6]. W 1898 roku zdał maturę w VI Gimnazjum w Warszawie, po czym podjął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. 24 listopada 1905 roku otrzymał dyplom lekarza. W 1904 roku rozpoczął pracę jako wolontariusz w Szpitalu Starozakonnych na Czystem w Warszawie, gdzie do 1911 roku był starszym asystentem na Oddziale Neurologicznym u Edwarda Flataua.

W 1907 po śmierci dziadka odziedziczył pewną sumę pieniędzy, którą przeznaczył na dalsze kształcenie za granicą[7]. Od 1907 do 1910 uzupełniał studia w laboratorium anatomopatologicznym Kliniki Psychiatrycznej Emila Kraepelina w Monachium, pracując pod kierunkiem Aloisa Alzheimera. Odrzucił propozycję profesury w Stanach Zjednoczonych i powrócił do kraju[8]. Po powrocie do Warszawy został starszym asystentem w prowadzonej przez Flataua Pracowni Neurologiczno-Biologicznej przy Warszawskim Towarzystwie Psychologicznym (potem pracownia została przekazana Towarzystwu Naukowemu Warszawskiemu).

W latach 1919–1921 Simchowicz służył w Wojsku Polskim w 1. Batalionie Sanitarnym w randze kapitana-lekarza[9].

Od 1932 roku pełnił obowiązki dyrektora Warszawskiego Instytutu Neurobiologicznego im. E. Flataua, mieszczącego się w budynku przy ul. Puławskiej 41[4]. Jego współpracownikami byli wtedy Eufemiusz Herman, Bronisław Karbowski, Jerzy Melzak, Natan Mesz, Jakub Pinczewski, Jakub Mackiewicz, Zygmunt Szymanowski i Natalia Zylberlast-Zand[10].

Kierował Przychodnią Żydowskiego Towarzystwa Dobroczynności „Pomoc Lekarska”, miał praktykę prywatną, wspólnie z Rubinem, Fejginem i Meszem prowadził Zakład Rozpoznawczo-Leczniczy przy Al. Jerozolimskich 41[11]. Był członkiem sekcji neurologiczno-psychiatrycznej Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego i członkiem Warszawsko-Białostockiej Izby Lekarskiej. Współwydawca i jeden z redaktorów czasopisma „Neurologia Polska”. W 1923 roku był jednym z założycieli Zrzeszenia Lekarzy Rzeczypospolitej Polskiej[4]. Należał do Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, Polskiego Towarzystwa Psychologicznego[12] i Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego[13]. Był wiceprezesem Stowarzyszenia Pomoc Ubogim Chorym – Ezras Chojlim Anyim[14].

Jego żona Tauba Chaja urodziła się w 1883 roku w Warszawie jako córka Naftala Mendelsburga. Rodzina Mendelsburgów mieszkała przy ul. Wspólnej. Tauba Mendelsburg uczyła się w gimnazjum w Warszawie, następnie studiowała w Warszawie, Brnie, Zurychu i Berlinie, gdzie w 1912 otrzymała tytuł doktora nauk medycznych[15][16]. W 1912 roku Teofil i Tauba byli już małżeństwem[17]. Simchowiczowa pracowała w Warszawie jako pediatra, kierowała Stacją Opieki nad Matką i Dzieckiem. Małżeństwo Simchowiczów było bezdzietne. Mieszkali pod adresem ul. Złota 27[18][19].

Nagłówek z papieru listowego Teofila Simchowicza z 1956 roku

W 1940 roku Simchowicz przedostał się do Palestyny, gdzie uczestniczył w życiu środowiska lekarskiego i polskich uchodźców[20]. W lutym 1944 otrzymał prawo wykonywania zawodu na terenie Palestyny[21]. Pracował w klinice neurologiczno-psychiatrycznej Kupat Holim z Kurtem Löwensteinem i Juliusem Zelermeyerem.


Od 1949 roku dotknięty był chorobą Parkinsona. Zmarł w ostatnim dniu grudnia 1957 roku w Szpitalu Hadassa w Tel-Awiwie[20][22][23]. Pochowany jest razem z żoną na Cmentarzu Kirjat Sza’ul[1].

Eufemiusz Herman wspominał go następująco[20]:

„Niezwykle sympatyczny, skromny, spokojny, nad wyraz koleżeński, umiał zjednać sobie wielki mir zarówno wśród kolegów, jak i chorych. Cieszył się olbrzymim powodzeniem w praktyce lekarskiej. Był wielkim przyjacielem i oddanym współpracownikiem Edwarda Flataua. Należał do tej wielkiej grupy lekarzy, którzy w okresie rozbiorów Polski, jak i w okresie międzywojennym, nie obdarzeni żadnymi tytułami naukowymi, niezmordowanie ku chlubie nauki polskiej pracowali”.

Teofil Simchowicz był przyjacielem i lekarzem Leo Lipskiego, który nadał jego cechy doktorowi Siegbertowi z mikropowieści Piotruś[24]. Leczyła się u niego Klara Mirska[25]. Zbierał obrazy, w jego kolekcji znajdywały się dzieła m.in. Natana Korzenia[26], Benciona Cukiermana[27] i Maurycego Gottlieba[28].

Dorobek naukowy

Opublikował około 20 artykułów naukowych w języku polskim, francuskim, niemieckim i hebrajskim. Pracując w Monachium u Alzheimera, zajmował się otępieniem starczym. W opublikowanej w 1911 roku pracy Histologische Studien über die senile Demenz opisał wyniki swoich badań neuropatologicznych, przeprowadzonych na preparatach 108 mózgowi ludzkich i mózgowi zwierzęcych. Simchowicz uznał za charakterystyczną cechę choroby blaszki starcze (plaques seniles, termin wprowadzony do literatury medycznej przez Simchowicza) w korze mózgowej. Pisał: „Przypadki, w których nie znajdujemy zupełnie blaszek starczych należą do innych postaci chorobowych, różniących się klinicznie i anatomicznie od otępienia starczego”. Monografia, wydana po polsku w 1913 roku pod tytułem Badania nad anatomią patologiczną otępienia starczego została nagrodzona w konkursie imienia Romualda Pląskowskiego. Była to pierwsza polska praca na temat etiologii otępienia[29]. Oprócz blaszek starczych, opisał także tzw. zwyrodnienie ziarnisto-wodniczkowe, rodzaj zmiany patologicznej o niejasnym znaczeniu (określane czasem jako zwyrodnienie ziarnisto-wodniczkowe Simchowicza). Opisał objaw nosowo-podbródkowy (objaw Simchowicza) należący do grupy objawów deliberacyjnych.

Lista prac

Przypisy

  1. a b nGraveMapShow. [dostęp 2014-06-29].
  2. Wirtualny Cmentarz, cemetery.jewish.org.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  3. Wirtualny Cmentarz, cemetery.jewish.org.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  4. a b c Krzysztof Brożek: Simchowicz Teofil. W: Polski Słownik Biograficzny Tom XXXVII. Warszawa-Kraków: 1996/1997, s. 505–506. ISBN 83-86301-01-5.
  5. Eufemiusz Herman: Historia neurologii polskiej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1975, s. 260–261.
  6. Egzamina. Gazeta Polska 21.6.1894 s. 2
  7. A. Ohry, O. Buda. Teofil Simchowicz (1879-1957): the scientist who coined senile plaques in neuropathology. „Romanian Journal of Morphology and Embryology”. 56 (4), s. 1545–1548, 2015. PMID: 26743308. 
  8. Nissim Levy, Yael Levy: Rofʼeha shel Erets-Yiśraʼel, 1799-194. Zikhron Yaʻaḳov: Itai Baḥur, 2008, s. 375. ISBN 965-7459-01-X.
  9. Rocznik oficerski 1923. Warszawa, 1923 ss. 1129, 1220
  10. Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego 25, 1932
  11. Spis abonentów sieci telefonicznej M. St. Warszawy Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej i Warszawskiej Sieci okręgowej P.P.T.T. Rok 1939-40. Warszawa, 1939 s. 443
  12. Spis członków. Przegląd Filozoficzny 16 (4), ss. 560-561 (1913)
  13. Spis członków Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Rocznik Psychjatryczny 20, ss. 222-224, 1932
  14. Nowe władze Stowarzyszenia Pomoc Ubogim Chorym – Ezras Chojlim Anyim. Nowy Głos 2, nr 176, 1938
  15. Kusztylak G. Polacy na studiach lekarskich w Berlinie (1810-1918). „Archiwum Historii Medycyny”. 35, s. 120, 1972. 
  16. Matrikeledition der Universität Zürich
  17. Osobiste. Nowa Gazeta nr 260 s. 3 (9 czerwca 1912)
  18. Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej. R. Olesiński, W. Merkel i S-ka 1924/25 s. 316
  19. Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej, lekarzy-dentystów, dyplomowanych farmaceutów oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Generalna Dyrekcja Służby Zdrowia 1931 s. 190-191
  20. a b c Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, s. 411–414.
  21. Notices. The Palestine Gazette nr 1328 s.333 (6.4.1944)
  22. Boruchowicz L. Notiz. Ars medici 48, s. 142, 1958
  23. Boruchowicz. The late Dr. T. Symchowicz. Harefuah 54 (4), s. 106–107, 1958
  24. Hanna Gosk: Jesteś sam w swojej drodze: o twórczości Leo Lipskiego. Izabelin: Świat Literacki, 1998, s. 12, 81, 108. ISBN 83-86646-74-8.
  25. Mirska K. W cieniu wiecznego strachu. Wspomnienia. M. & K. Mirski, 1980 s. 218
  26. Małgorzata Krasucka-Margalit: Z Płocka na salony artystyczne - Rzeczpospolita. [dostęp 2010-06-16].
  27. Nasz Przegląd Ilustrowany 14 (6), s. 8 (7.2.1937)
  28. Katalog wystawy pamiątkowej dzieł Maurycego Gottlieba: Muzeum Narodowe, Kraków, marzec 1932
  29. Parnowski T. Teofil Simchowicz 1879–1957. Postępy Psychiatrii i Neurologii 5 (Supl. 1), s. i, 1996

Media użyte na tej stronie

Teofil Simchowicz.jpg
Teofil Simchowicz
Simchowicz11.pdf
Autor: Pcirrus2, Licencja: CC BY-SA 3.0
nagłówek z listu Teofile Simchowicza z 1956