Teropody

Teropody
Theropoda
Marsh, 1881
Ilustracja
Model Tyrannosaurus rex (Bałtowski Park Jurajski)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

zauropsydy

Podgromada

diapsydy

Infragromada

archozauromorfy

(bez rangi)archozaury
(bez rangi)Ornithodira
Nadrząd

dinozaury

Rząd

dinozaury gadziomiedniczne

Podrząd

teropody

Model szkieletu giganotozaura, Australian Museum, Sydney
Rekonstrukcja rahonawisa
Porównanie rozmiarów wielkich teropodów
Ślad teropoda

Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa theropod oznacza stopa bestii.

Teropody były dwunożne i w większości mięsożerne (drapieżniki i padlinożercy). Poruszały się w postawie półwyprostowanej. Kończyny tylne długie, silnie umięśnione, z podudziem dłuższym od uda, dzięki którym potrafiły szybko biegać. Kończyny tylne były o 2/3 dłuższe od przednich i posiadały do trzech palców. Kończyny przednie zakończone chwytnymi palcami (ich liczba była zredukowana: 1–4) z pazurami. Posiadały również długi ogon, który ułatwiał im szybką pogoń za ofiarą. Duże oczy wskazują na bardzo dobry wzrok. Zęby ostre, sztyletowate, bocznie spłaszczone, z ząbkowanymi krawędziami. Niektóre utraciły zęby na rzecz dzioba kostnego, otoczonego warstwą rogową. Mięśnie szczęk dobrze rozwinięte. Niektóre teropody (gł. maniraptory) były opierzone. Ich wielkość była różna, od maluchów wielkości kurczaka (epidendrozaur, skansoriopteryks) do kilkunastometrowych olbrzymów (np. giganotozaur, karcharodontozaur, spinozaur).

Do najstarszych i najprymitywniejszych teropodów należą eoraptor i herrerazaury. Żyły od późnego triasu do końca kredy, Ich skamieniałości znajdowano na wszystkich kontynentach. Jedna z ich linii, ptaki, przetrwała jednak do dzisiaj.

Klasyfikacja

Wśród teropodów wyróżniane są trzy główne grupy: celofyzoidy (Coelophysoidea), np. celofyz; ceratozaury (Ceratosauria), np. ceratozaur czy karnotaur oraz tetanury (Tetanurae), np. allozaur, welociraptor czy tyranozaur.

Podrząd teropody (Theropoda)

Filogeneza

Kakadu palmowa, współczesny przedstawiciel teropodów, zalicza się do celurozaurów i Avialae

Kladogram teropodów według Weishampela i in., 2004.[1]


Theropoda
unnamed
Ceratosauria

?Coelophysoidea


Neoceratosauria

Ceratosauridae



Abelisauroidea




Tetanurae

Megalosauroidea


Avetheropoda
Carnosauria

Monolophosaurus



Allosauroidea



Coelurosauria

Compsognathidae


Tyrannoraptora

Tyrannosauroidea


Maniraptoriformes

Ornithomimosauria


Maniraptora

Oviraptorosauria (z Therizinosauroidea)


Eumaniraptora
unnamed
Paraves

Deinonychosauria



Avialae













Przypisy

  1. David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 861. ISBN 0-520-24209-2.

Media użyte na tej stronie

Wikispecies-logo.svg
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Dinosaur track.jpg

Eubrontes, a footprint of a theropod dinosaur, preserved in reddish sandstones of the Moenave Formation (Lower Jurassic), near Tuba City, north of Flagstaff, Arizona.[1] Scale: The coin is a US quarter dollar (25¢, diameter: 24.26 mm, 0.955 in) comparable in size to a 50 euro cent coin. Hence, the maximum width of the footprint is about 30 cm (1 ft).

  1. see pictures at dinodomain.com; Note: The whole domain is for sale now and there was only one picture of the original webpage archived, but it clearly shows the imprint in question, inferrable from the adjacent surface features of the rock.
Longest theropods.svg
Autor: KoprX, Licencja: CC BY-SA 4.0

Comparison of big theropod

Several giant length estimates have been proposed for different taxa, with varying degrees of accuracy. This diagram uses more rigorous estimates to avoid inaccuracy Sizes based on:

Spinosaurus     : Ibrahim, Nizar; Sereno, Paul C.; Dal Sasso, Cristiano; Maganuco, Simone; Fabri, Matteo; Martill, David M.; Zouhri, Samir; Myhrvold, Nathan; Lurino, Dawid A. (2014). "Semiaquatic adaptations in a giant predatory dinosaur". Science. 345 (6204): 1613–6 "Semiaquatic adaptations in a giant predatory dinosaur"

Giganotosaurus     : Hartman, S. (2013). "Mass estimates: North vs South redux" Scott Hartman's Skeletal Drawing.com. Retrieved April 29, 2019.

Tyrannosaurus     : "A T. rex Named Sue" (PDF) Retrieved April 29, 2019

Mapusaurus     : the Theropod Database by Mickey Mortimer

Carcharodonotsaurus     : Sereno, P. C.; Dutheil, D. B.; Iarochene, M.; Larsson, H. C. E.; Lyon, G. H.; Magwene, P. M.; Sidor, C. A.; Varricchio, D. J.; Wilson, J. A. (1996). "Predatory Dinosaurs from the Sahara and Late Cretaceous Faunal Differentiation". Science. 272 (5264): 986–991. doi:https://science.sciencemag.org/content/272/5264/986

Credits to:

Franoys (https://www.deviantart.com/franoys)

Slate Weasel (https://en.wikipedia.org/wiki/User:Slate_Weasel)

Scott A. Hartman - https://peerj.com/articles/6432/ (http://www.skeletaldrawing.com/)


Human silhouette from File:Silhouette of man standing and facing forward.svg.
Spinosaurus BW2.png
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Spinosaurus aegyptiacus, a spinosaurid from the Middle Cretaceous of Egypt
Rahonavis NT.jpg
Autor: Nobu Tamura (http://spinops.blogspot.com), Licencja: CC BY 3.0
Rahonavis
Giganotosaurus AustMus email.jpg

Giganotosaurus skeleton replica, Australian Museum Sydney

Cas Liber - photo
Tyranozaur (Tyrannosaurus) - JuraPark Baltow (3) white background.JPG
Autor: Alina Zienowicz (Ala z), e-mail, Licencja: CC BY-SA 3.0
JuraPark Bałtów - Park Dinozaurów - Tyranozaur (Tyrannosaurus)
Palm Cockatoo.JPG
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dimetrodon BW.jpg
Autor: Nobu Tamura (http://spinops.blogspot.com), Licencja: CC BY 2.5
Dimetrodon limbatus, pencil drawing