Terroryzm państwowy

Wynik zamachu bombowego w budynku mieszkalnym w Wołgodońsku.

Terroryzm państwowy (ang. state terrorism)[1][2] – „zastraszające działanie władzy państwowej wobec obywateli[3]. Różne formy zaangażowania państwa w działalność o charakterze terrorystycznym, a także udzielanie schronienia oraz wsparcia finansowego grupom terrorystycznym[4].

Cechą fundamentalną terroryzmu państwowego jest stosowanie przemocy przez władzę państwową, poszczególnych funkcjonariuszy państwowych, bądź przez osoby z nimi powiązane z pogwałceniem obowiązujących norm prawa wewnętrznego bądź międzynarodowego. Działalność terroryzmu państwowego zazwyczaj prowadzona jest niejawnie wykorzystując służby specjalne państwa.

Terroryzmem państwowym jest również bezprawne wykorzystywanie siły przez osoby, które reprezentują struktury państwowe i jest to tolerowane przez zwierzchnictwo rządowe oraz nie podejmuje się prób ich ścigania[5]. Do terroryzmu państwowego należy także dodać grupy terrorystyczne działające z inspiracji, za przyzwoleniem lub przy poparciu państw.

Asymmetric warfare

Ustalenie związków organizacji terrorystycznej z konkretnym państwem jest prawie niemożliwe. Większość danych na ten temat pochodzi z działań operacyjnych służb specjalnych, co nie zawsze wystarcza opinii publicznej do przyjęcia ich jako rzetelnej informacji. W relacjach między państwami terroryzm, z punktu widzenia organizatorów, jest bardzo atrakcyjnym sposobem na osiągnięcie celów sprzecznych z interesami innych państw. Uzyskanie przez państwa wysoko rozwinięte jakościowej przewagi w zakresie konwencjonalnych środków walki spowodowało wzrost zainteresowania terroryzmem jako instrument konfrontacji międzypaństwowej, wobec którego nawet najnowocześniejsza technologia militarna nie może zagwarantować skutecznej ochrony – jest to tak zwana wojna asymetryczna (ang. asymmetric warfare)[6][7].

Raport poświęcony zwalczaniu terroryzmu na świecie

Co roku Departament Stanu USA publikuje raport poświęcony zwalczaniu terroryzmu na świecie. Wymienia on m.in. kraje popierające terroryzm. W raporcie opublikowanym w 2001 roku wymieniono siedem takich krajów: Iran, Irak, Kuba, Libia, Syria, Sudan, Korea Północna[8]. Dla części z tych krajów udowodniono powiązania z terroryzmem.

Przykłady działań terrorystycznych

  • operacje specjalne CIA (np. próby zamachów na Fidela Castro)[9]
  • działalność w latach 1982–1987 hiszpańskiego szwadronu śmierci tzw. GAL, który zamordował 27 sympatyków ETA, stosując metody terrorystyczne: ostrzeliwano z broni maszynowej i obrzucano bombami bary, w których gromadzili się baskijscy nacjonaliści, a do walki przeciwko nim państwo włączyło również recydywistów, członków mafii i płatnych morderców. Kiedy natomiast baskijscy nacjonaliści dali się we znaki Francuzom, służby specjalne szybko aresztowały 85 członków i sympatyków lokalnej odmiany ETA, organizacji Iparretarrak. Dwudziestu z nich wkrótce znaleziono martwych w więzieniach[10]
  • naloty odwetowe USA na Trypolis w 1986 roku[11]
  • zatopienie w 1985 roku w Auckland przez francuski wywiad DGSE statku Rainbow Warrior, należącego do Greenpeace[12][13]
  • wysadzenie w powietrze w Birmie w 1988 roku samolotu Korean Air przez agentów północnokoreańskich (115 osób zginęło)[14]
  • działalność brytyjskich służb antyterrorystycznych w Irlandii Północnej. Traktowały one ją jako kraj bandycki i bezpośrednio likwidowały przeciwników z IRA, nawet poza terenem Irlandii Północnej. Jedną z akcji było zastrzelenie w Gibraltarze w 1988 roku, na oczach turystów, trzech nieuzbrojonych członków IRA (w tym kobiety) przez brytyjski SAS[15]
  • wysadzenie w powietrze w 1988 roku nad szkocką miejscowością Lockerbie samolotu amerykańskich linii lotniczych Pan-Am przez libijskich agentów (270 ofiar śmiertelnych)[16]
  • uprowadzenie przez tureckie służby specjalne w 1999 roku z greckiej ambasady w Kenii Abdullaha Öcalana przywódcy Partii Pracujących Kurdystanu[17]
  • 24 lutego 2022 r. – napaść Rosji na Ukrainę - dopuściła się nielegalnej wojny, używając przy tym broni i amunicji niezgodnych z prawem międzynarodowym, ataku na ludność cywilną Ukrainy oraz miejsc publicznych np.: atak na dworzec kolejowy w Kramatorsku[18]. Przykładem działań terrorystycznych Rosji jest również noc z 28 na 29 lipca gdzie prorosyjscy separatyści uwięzili ukraińskich obrońców, w obozie w Ołeniwce, gdzie następnie ominowali teren i podłożyli substancje łatwopalne[19]. Rosja dopuściła się też zastraszania Ukrainy i Unii Europejskiej w sprawie braku dostaw gazu oraz użycia broni jądrowej. Łotwa, jako pierwszy kraj, uznała Rosję za państwowego sponsora terroryzmu[20]

Przypisy

  1. B. Hołyst, Strach przed terroryzmem oraz jego psychologiczne i społeczne konsekwencje, „Prokuratura i Prawo”, nr 7-8, s. 10, 2002.
  2. K. Karolczak, Encyklopedia terroryzmu, s. 13-15, 1995.
  3. B. Hołyst, Kryminologia, s. 116, 1986.
  4. K. Wiak, Prawnokarne środki przeciwdziałania terroryzmowi, s. 31, 2009.
  5. Z. Cesarz, E. Stadtmüller, Problemy polityczne współczesnego świata, s. 365–366, 2009.
  6. Więcej o wojnie asymetrycznej w: „Komandos”, Więcej o wojnie asymetrycznej w: „Komandos” 2002, nr 3–6, 2002.
  7. Raport” 2001, „Raport” 2001, nr 10, 2001.
  8. Patterns of Global Terrorism. usis.usemb.se. [dostęp 2022-10-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-06-28)]. (ang.).
  9. PAP, 638 zamachów CIA na Fidela. Chcieli pozbawić go życia i brody, Newsweek, 26 listopada 2016 [dostęp 2022-10-20] (pol.).
  10. J. Urbanowicz, Zero tolerancji, „Wprost” 2001, nr 38, s. 104, 2001.
  11. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2022-10-20].
  12. Operacja Satanik. Francuskie siły specjalne zatapiają "Rainbow Warrior", statek Greenpeace’u, WP Tech, 12 lipca 2020 [dostęp 2022-10-20] (pol.).
  13. #Rainbow Warrior, Greenpeace International [dostęp 2022-10-20] (ang.).
  14. https://phavi.umcs.pl/at/attachments/2014/0227/142914-consensus-nr-3.pdf
  15. V. Grotowicz, Terroryzm w Europie Zachodniej, s. 330, 2000.
  16. Wozili gwiazdy, oszustów i Bonda. Zniszczyła ich bomba, TVN24.pl [dostęp 2022-10-20] (pol.).
  17. Dziesiąta rocznica ujęcia Abdullaha Öcalana, Turcja w Sandałach [dostęp 2022-10-20] (pol.).
  18. Atak na dworzec w Kramatorsku. Moment rosyjskiego ostrzału na nagraniu, TVN24 [dostęp 2022-10-20] (pol.).
  19. Mogą podkładać sfałszowane dowody. Doniesienia o działaniach Rosjan w Ołeniwce, TVN24 [dostęp 2022-10-20] (pol.).
  20. Łotwa jako pierwszy kraj na świecie uznała Rosję za państwowego sponsora terroryzmu, ddb24.pl, 13 sierpnia 2022 [dostęp 2022-10-20].

Media użyte na tej stronie

Volgodonsk 1999.jpg
Autor: Yotub/Praca własna, Licencja: CC0
Последствия взрыва жилого дома в Волгодонске