Transwal (prowincja)

Transwal
Transvaal
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo

 Południowa Afryka

Data powstania

1910[1]

Data likwidacji

1994[2]

Powierzchnia

1904: 288 tys. km²[3]
1970: 283,9 tys. km²[1]

Populacja (1991)
• liczba ludności


9 491 265

Plan
Plan
Położenie na mapie Południowej Afryki
Mapa konturowa Południowej Afryki, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Transwal”
25°S 30°E/-25,000000 30,000000

Transwal (afr. Transvaal, wym. [trɐnsfɑːl]) – nieistniejąca od 1994 roku prowincja w Republice Południowej Afryki, o powierzchni 284 tys. km², zamieszkana przez około 9,49 mln mieszkańców (1991), w większości ludy Bantu[1], główne miasto Pretoria.

Po wyparciu plemion Matabele na obszarze Transwalu zaczęli zamieszkiwać Burowie (pierwsze osiedle powstało w 1838). Od 1852 na terenie prowincji istniała republika Transwal, anektowana podczas II wojny burskiej w 1900. W 1910 uznana za prowincję RPA[1]. W 1994 powstały z niej prowincje: Gauteng, Mpumalanga, Limpopo, Prowincja Północno-Zachodnia[2].

Transwal był republiką obejmującą obszary w północno-wschodniej części obecnej Republiki Południowej Afryki, położoną głównie na wyżynach. Na wschodzie leżą Góry Smocze[1]. Granicę z Botswaną i Zimbabwe na północy stanowiła rzeka Limpopo. Na wschodzie prowincja graniczyła z Mozambikiem i Suazi, na zachodzie z nieistniejącą prowincją – Krajem Przylądkowym. Nazwa w języku afrikans – Transvaal – oznacza „przez Vaal” i odnosi się do konieczności przekroczenia rzeki Vaal przez migrujących w latach 30. XX w. na tereny Transwalu Afrykanerów[2].

Najważniejszym obszarem górniczym prowincji było pasmo Witwatersrand. W latach 70. XX w. w Transwalu wydobywano diamenty, złoto, platynę, srebro, węgiel kamienny, rudy uranu, żelaza, chromu, manganu, kobaltu, miedzi, wanadu, niklu, cyny oraz fosforany i azbest[1] (najważniejsze pod względem ekonomicznych były rudy złota i uranu[2]). Oprócz przemysłu hutniczego rozwinięty był przemysł chemiczny, włókienniczy, maszynowy, metalurgiczny, spożywczy, materiałów budowlanych i drzewny. Uprawiano głównie kukurydzę, proso, ziemniaki, pszenicę, tytoń, bawełnę; hodowano bydło i owce[1].

Demografia

Ludność według roku (* oznacza przybliżenie):

IV 1904[3]1970[1]1980[4]1991[4]
1 268 7168 717 500*8 376 0429 491 265

W 1904 około 300 tys. mieszkańców było białych, ponad 945 tys. należało do ludności rdzennej, a 24 tys. reprezentowało inne odmiany, niż biała i czarna[3] Wartość dla roku 1970 pochodzi z Encyklopedii Powszechnej PWN, nie podano, jakich grup dotyczy ta liczba[1]. Oficjalny cenzus z 1970 wskazuje na 2 146 615 mieszkańców rasy białej, Azjatów i osób o mieszanym pochodzeniu (koloredów)[4].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 478–479.
  2. a b c d Transvaal, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2015-05-31] (ang.).
  3. a b c Edgar Sanderson: Great Britain in Africa: The History of Colonial Expansion. s. 149. [dostęp 2015-05-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  4. a b c Dataset: 1970/1980/1991 South Africa census. Nesstar Server. [dostęp 2015-05-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 czerwca 2016)].

Media użyte na tej stronie

Flag of Transvaal.svg
Autor: Himasaram, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Flag of the Transvaal and the South African Republic; the "Vierkleur"
Coat of arms of the South African Republic.svg
Autor: Samhanin, Licencja: CC BY-SA 4.0
Coat of arms of the South African Republic
Map of the provinces of South Africa 1976-1994 with the Transvaal highlighted.svg
Autor: Htonl, Licencja: CC BY-SA 3.0
Map of South Africa showing the provinces as they were from 1976 to 1994, with the Transvaal Province highlighted. Based on File:Map of South Africa with provincial borders 1976-1994.svg.