Trypolis

Trypolis
طرابلس
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo Libia
GminaTrypolis
Populacja (2011)
• liczba ludności

2 220 000[1]
Nr kierunkowy+218 21
Kod pocztowy
Tablice rejestracyjneTRP
Położenie na mapie Libii
Ziemia32°54′08″N 13°11′09″E/32,902222 13,185833
Strona internetowa
Zdjęcie satelitarne miasta
Łuk triumfalny Marka Aureliusza
Nadmorska promenada Al Kurnish. Od lewej: 5* Hotel Corinthia, Al Fatah, 5* Hotel JW Marriott (w budowie), kompleks Datelimad, 3* Hotel Bab Al Bahr
Cmentarz chrześcijański w Trypolisie
Kompleks biznesowo-wystawienniczy Datelimad (That El Emad), ze względu na swój kształt określany potocznie mianem pięć butelek

Trypolis (arab. ‏طرابلس‎, Ṭarābulus) – stolica i największe miasto Libii, położone w północno-zachodniej części kraju, w Trypolitanii, nad Morzem Śródziemnym.

Miasto liczy 2,2 mln mieszkańców (2011), podczas gdy w 1973 mieszkało tu ponad 481 tys. osób.

Trypolis to największe miasto kraju, a także główny port i ośrodek przemysłowy. Rozwinęły się tu takie gałęzie przemysłu jak spożywczy, meblarski, włókienniczy, metalowy, gumowy (produkcja opon) i poligraficzny. Znajdują się tu także zakłady odsalania wody morskiej, montownie samochodów i rafineria ropy naftowej. Międzynarodowy port lotniczy ma regularne połączenia z takimi miastami jak Rzym, Tunis, Bengazi, Akra, Kano czy Brazzaville.

Miasto jest siedzibą założonego w 1973 roku uniwersytetu Al-Fatih. Dużą część miasta zajmują tereny archeologiczne.

Geografia

Trypolis jest położony nad Morzem Śródziemnym. Klimat ma typowo śródziemnomorski: gorące, suche lata oraz ciepłe zimy. Opady deszczu są bardzo małe.

Klimat

Średnia temperatura i opady dla Trypolisu
MiesiącStyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRoczna
Średnie temperatury w dzień [°C]16.017.219.522.324.327.529.429.929.426.822.617.923,6
Średnie temperatury w nocy [°C]8.49.411.313.816.319.721.822.421.618.614.19.815,6
Opady [mm] 73422411510110376594362
Wilgotność [%]65646463636265666767656665
Źródło: wetterkontor.de[2] (1961–1990)

Historia

Starożytność, średniowiecze, czasy nowożytne

Miasto leżące na gruzach starożytnej Oei, zostało nazwane od trzech fenickich portów z VII w. p.n.e. – leżących na wybrzeżu Trypolitanii: Oea, Sabrata i Leptis Magna. Około III w. p.n.e. został stolicą Trypolitanii. Był on ważnym centrum handlowym. W 642-643 n.e. został zdobyty przez Arabów. W latach 1146-1160 przejściowo znajdował się w rękach Normanów z Sycylii.

Jako stolica wilajatu Trypolis (należącego do Imperium Osmańskiego) był ważnym centrum handlowym. Krzyżowały się tu drogi z najróżniejszych osad na Saharze (m.in. z Fazzanu, Ghadamisu i Ghatu).

W latach 1510-1530 miasto okupowali Hiszpanie, następnie, do 1551 joannici, którzy wnieśli wkład do fortyfikowania najstarszej części Trypolisu. W 1551 miasto zostało podbite przez Turków Osmańskich i włączone do Imperium Osmańskiego jako stolica paszałyku – regionu administracyjnego zarządzanego przez paszę. Stało się wtedy ważnym portem dla piratów siejących strach wśród chrześcijan.

W 1714 roku na tron wszedł pasza Ahmed Karamanli, który rozpoczął okres rządów dynastii Karamanli. Miasto było wtedy w zasadzie niezależne od Porty Osmańskiej do 1835 roku, kiedy Stambuł na nowo narzucił kontrolę Trypolisowi. To w tym okresie miasto zaczyna się stopniowo powiększać i powstają obiekty wznoszone poza obrębem murów najstarszej części miasta.

XIX i XX wiek

W XIX wieku nastąpił wielki rozkwit piractwa w tym mieście. Panujący pasza w 1796 roku wystosował żądanie do USA. Chciał, za cenę 83 000 USD zabezpieczyć amerykańską flotę przed atakami ze strony piratów. Stany Zjednoczone nie zgodziły się na taki układ i wysłały wojska do miasta. Wojna trwała do 1803 roku. Amerykanie stracili dużo cennych okrętów wojskowych. Jednak pasza uległ i bez płacenia pieniędzy przez USA trzymał pieczę na bezpieczeństwem ich okrętów handlowych. 3 czerwca 1805 roku kolejny pasza zerwał pokój z USA, żądając 60 000 USD za uwolnienie amerykańskich ludzi. W 1815 Stany Zjednoczone znów okupywały miasto i pasza musiał ulec woli USA.

W latach 1842 i 1844 wybuchały liczne bunty przeciwko Turkom. Kiedy Francja rozpoczęła okupację Tunezji w 1881 Turcy znacznie powiększyli swoje wojska w Trypolisie.

W 1911 roku Włochy pod pretekstem ochrony swoich obywateli mieszkających w Trypolisie wypowiedziały wojnę Turcji i okupowały miasto. 1 października 1911 roku rozegrała się decydująca bitwa włosko-turecka, zakończona zwycięstwem Włochów.

Trypolis był kontrolowany przez Włochy do 1943 roku. Później nastąpiła okupacja brytyjska zakończona w 1951 roku niepodległością Libii.

15 kwietnia 1986 roku siły wojskowe USA zbombardowały miasto, gdyż rząd USA twierdził, że Libia wspiera terroryzm. W 2003 roku ONZ zniosła sankcje nałożone na Libię. Przyczyniło się to do wzrostu gospodarczego miasta i rozwoju portu.

Zabytki

Liczne są zabytki z okresu rzymskiego. Do najbardziej znanych należy łuk triumfalny Marka Aureliusza. Ważnymi zabytkami są położone w najstarszej części miasta liczne meczety: An-Naka مسجد الناقة z XVII w., uważany za najstarszy w Trypolisie, Karamanli مسجد قرمانلي (XVIII w.), Gurdżi مسجد قرجي poł. XIX w.), czyli meczet Gruzina, ponieważ jego fundator pochodził z Gruzji. Na uwagę zasługuje cytadela, zwana As-saraj al-hamra (arab. "pałac czerwony" السراي الحمراء, nazwana zapewne od koloru tynku) przy Placu Zielonym (As-saha al-chadra الساحة الخضراء), w której obecnie mieści się muzeum historii i historii naturalnej. Na uwagę zasługują także pozostałości domów, świątyni i murów obronnych.

Religia w Trypolisie

Oprócz zdecydownej większości muzułmanów w mieście istnieją również małe grupy chrześcijan.

Chrześcijanie w Trypolisie

W dzielnicy Ad-Dahra الضحرة, niedaleko centrum miasta, mieści się niewielki kościół rzymskokatolicki, pod wezwaniem św. Franciszka, w którym nabożeństwa odbywają się dla katolików wszystkich obrządków, po angielsku, włosku i arabsku. W parafii tej posługę duszpasterską odprawiają franciszkanie, których obecność w Trypolisie datuje się od co najmniej początku XVII w.; początkowo działali jako duszpasterze wśród jeńców chrześcijańskich, następnie wśród imigrantów z Włoch i Malty. Okazała katedra rzymskokatolicka przy Placu Algierskim w centrum Trypolisu, przypominająca okres kolonizacji włoskiej, obecnie służy za meczet. Jedyny biskup obsługuje społeczność włoską.

W Trypolisie istnieje również kilka małych wspólnot chrześcijańskich, składających się głównie lub wyłącznie z obcokrajowców. Koptyjski Kościół Ortodoksyjny jest największym i najbardziej historycznym chrześcijańskich kościołem w Libii, obsługuje egipskich Koptów. Ma jeden kościół w Trypolisie (kościół św. Marka). Istnieją również małe wspólnoty prawosławne (Serbski Kościół Prawosławny, Rosyjski Kościół Prawosławny i małe grupy grekokatolików).

Wspólnoty anglikańskie, składające się głównie z afrykańskich imigrantów w Trypolisie, jako część anglikańskiej diecezji Egiptu. W stolicy jest jeden zbór. Działa tu mała grupa zielonoświątkowców w jednym z dwóch libijskich zborów. W Trypolisie działa także jedyny w Libii kościół baptystyczny.

Świadkowie Jehowy w mieście są obecni od 1950 roku; obecnie prowadzą obecnie działalność nielegalnie, a spotkania religijne odbywają się w mieszkaniach prywatnych. Ich liczba wynosi kilkadziesiąt osób, w tym wielu obcokrajowców, w jednym stołecznym zborze.

Buddyzm w Trypolisie

Trypolis posiada największą liczbę buddystów ze wszystkich krajów Afryki Północnej. Jednakże nie istnieją tu żadne ich świątynie. Grupa ta składa się z zagranicznych pracowników ze Sri Lanki, Korei i Chin.

Ludzie związani z Trypolisem

Miasta partnerskie

Linki zewnętrzne

Przypisy

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Coats of arms of Municipality of Central Tripoli.png
Autor: WisiW, Licencja: CC BY-SA 4.0
Coats of arms of Municipality of Central Tripoli
Arch Marcus Aurelius.jpeg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.5
The christian cemetery in tripoli libya.JPG
the christian cemetery in tripoli libya
Новый Триполи.jpg
Символ Триполи - "пять бутылок".
Tripoli CBD.JPG
Office and hotel towers along Shari' al Corniche, as well new towers under construction in the background (such as the Daewoo Tripoli Hotel).
Tripoli by night.jpg
Autor: Tarek Siala z Tripoli, Libya, Licencja: CC BY 2.0
The Tripoli CBD skyline and bay by night, and the Al-Fateh tower with government offices of Saif al-Islam Muammar Al-Gaddafi.