Turzyca Buxbauma
![]() Turzyca Buxbauma (2) i t. tęga (1) | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | Turzyca Buxbauma |
Nazwa systematyczna | |
Carex buxbaumii Wahlenb. | |
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
![]() |
Turzyca Buxbauma (Carex buxbaumii Wahlenb.) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych. Jako gatunek rodzimy występuje w strefie umiarkowanej półkuli północnej, jako antropofit także w Australii i na Tasmanii[4]. W Polsce występuje w północnej i wschodniej części kraju i jest bardzo rzadki.
Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, górą szorstka, o wysokości (wraz z kwiatostanem) 30–60 cm. Czerwonoczarne pochwy u nasady łodygi są sieciowato postrzępione. Roślina wytwarza pełzające rozłogi.
- Liście
- Sine, krótsze od łodygi, o szerokości 2–3 mm. Najniższa podsadka ma większą długość od całego kwiatostanu. Niesymetryczne przysadki są purpurowoczarne z jasną kreską na grzbiecie.
- Kwiaty
- Zebrane w kilka kłosów. Wszystkie kłosy wyrastają na szypułkach do 1 cm długości i są wzniesione. Maczugowaty kłos szczytowy ma szerokość 5–10 mm i jest to kłos obupłciowy; w górnej części ma kwiaty żeńskie, u podstawy liczne kwiaty męskie. Pozostałe kłosy, w liczbie 2–3, wyjątkowo 4, to kłosy żeńskie. Są one krótkie i jednakowej wielkości (mają grubość 5–8 mm), co najwyżej dolny jest nieco dłuższy. Pęcherzyki mają długość do 3–4,5 mm i szerokość 2–2,5 mm i zakończone są bardzo krótkim dzióbkiem z 2 niewyraźnymi ząbkami, Przy dużym powiększeniu na ich powierzchni można dostrzec walcowate brodaweczki. Słupki z 3 znamionami.
Biologia i ekologia
Bylina, geofit. Kwitnie od maja do czerwca. Nasiona są rozsiewane przez wiatr i wodę. Występuje na łąkach i moczarach. Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Magnocaricion i zespołu (Ass.) Caricetum buxbaumii[5]. Liczba chromosomów 2n= 74, 100[6].
Zmienność
Tworzy mieszańce z turzycą sztywną (Carex elata)[6]
Zagrożenia i ochrona
Według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006) jest to gatunek wymierający, krytycznie zagrożony (kategoria zagrożenia E)[7]. Umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii EN – zagrożony[8]. Tę samą kategorię posiada na polskiej czerwonej liście (2016)[9]. Objęty ochroną ścisłą.
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-14] (ang.).
- ↑ Carex buxbaumii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
- ↑ Carex buxbaumii na eMonocot [dostęp 2013-11-22].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kazimierz Zarzycki. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
Bibliografia
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
Media użyte na tej stronie
Autor: Kenraiz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kwiatostany turzycy Buxbauma Carex buxbaumii. Nad J. Miedwie, woj. zachodniopomorskie
1. FloraWeb.de: Starre Segge, Carex bigelowii subsp. rigida (Raf.) W.Schultze-Motel, syn. Carex rigida Gooden. non Schrank 1789, nom. ill.
2. Carex buxbaumii Wahlenb.
- Original Caption
- 1. Starre Segge, Carex rigida
2. Moor-Segge, C. buxbaumii
Carex buxbaumii, knotszegge
This image is not copyrighted and may be freely used for any purpose. Please credit the artist, original publication if applicable, and the USDA-NRCS PLANTS Database. The following format is suggested and will be appreciated:
USDA-NRCS PLANTS Database / Hurd, E.G., N.L. Shaw, J. Mastrogiuseppe, L.C. Smithman, and S. Goodrich. 1998. Field guide to Intermountain sedges. General Technical Report RMS-GTR-10. USDA Forest Service, RMRS, Ogden.
If you cite PLANTS in a bibliography, please use this citation: USDA, NRCS. 2008. The PLANTS Database (http://plants.usda.gov, 12 September 2008). National Plant Data Center, Baton Rouge, LA 70874-4490 USA.