Tuwińska Republika Ludowa

Tuwińska Republika Ludowa
Tьвa Arat Respuвlik
1921–1944
Flaga Tuwy
Godło Tuwy
Flaga TuwyGodło Tuwy
Hymn: Tooruktug Dolgay Tangdym[1]
Położenie Tuwy
Język urzędowy

tuwiński

Stolica

Kyzył

Ustrój polityczny

republika ludowa

Typ państwa

państwo satelickie

Głowa państwa

Przewodniczący Małego Churału Chenczek Anczimaa-Toka

Zależne od

 ZSRR

Szef rządu

Premier Saryg-Donggak Chymba

Powierzchnia
 • całkowita


170 500 km²

Waluta

Akşa

Proklamacja niepodległości

Urianchaj
14 sierpnia 1921

Inkorporacja

ZSRR
11 października 1944

Religia dominująca

Buddyzm

Mapa Tuwy

Tuwa, Tuwińska Republika Ludowa (tuw. Tьвa Arat Respuвlik) – historyczne państwo istniejące w latach 1921–1944, później przekształcone w republikę Tuwy.

Historia

Po upadku Imperium Rosyjskiego w 1917 w wyniku rewolucji bolszewickiej osłabły związki zależności kolonialnej nad dotychczasowym protektoratem Urianchaju. Na terytorium Tuwy prowadzone były walki pomiędzy stronami rosyjskiej wojny domowej. Latem 1918 rosyjscy działacze bolszewiccy Zabajkala uznali, że należy opanować Tuwę zbrojnie i oddać władzę w ręce Tuwińców. Do opanowania regionu dążyły również zarówno Chiny, jak i Mongolia. Wobec szybko zmieniającej się sytuacji militarnej rosyjscy bolszewicy z Iwanem Smirnowem na czele domagali się utworzenia zależnego od Moskwy państwa tuwańskiego na wzór Baszkirii. W styczniu 1920 Armia Czerwona zajęła Kyzył, opanowując resztę kraju do końca marca 1921. Pod auspicjami rosyjskimi utworzono Tuwińską Ludową Partię Rewolucyjną, która 14 sierpnia 1921 proklamowała niepodległość kraju. Jedną z pierwszych decyzji nowej władzy było uzależnienie polityki zagranicznej Tuwy od Rosji Radzieckiej.

Na początku lutego 1922 odbył się pierwszy zjazd partii tuwińskiej. W jego trakcie uformowano rząd, który rozpoczął obrady 3 marca tego roku. Podjęto też decyzję o wycofaniu wojsk radzieckich z terytorium Tuwy, co nastąpiło do końca 1921. Także na pierwszym zjeździe partii opracowano ustrój parlamentu krajowego, zwołując pierwsze obrady Wielkiego Churału na 12 października 1923. W następnym roku przyjął on konstytucję Tuwy (28 września 1924), w której określił partię rządzącą jedyną legalną siłą polityczną państwa oraz uzależnił sprawy zagraniczne kraju od decyzji Związku Radzieckiego.

Traktat pomiędzy ZSRR a Mongolią w 1926 r. potwierdził niepodległość republiki. W tym samym roku nazwę państwa zmieniono na Tuwińska Republika Ludowa. Warto jednak podkreślić, iż oprócz ZSRR i Mongolii żadne państwo nie potwierdziło istnienia Tuwy jako państwa niepodległego[2].

Pierwszym przywódcą kraju został lama Donduk Kuułar. Usiłował ograniczyć wpływy radzieckie w Tuwie i wzmocnić więzi z Mongolią. Ogłosił buddyzm religią państwową[3].

Sytuację zmieniła polityka Józefa Stalina. Wkrótce pięciu młodych absolwentów Komunistycznego Uniwersytetu Pracujących Wschodu zostało mianowanych „nadzwyczajnymi komisarzami” państwa i obaliło tuwiński rząd w styczniu 1929 roku[3] (jednym z komisarzy był Sałczak Toka)[2]. W 1929 r. Kuułar został aresztowany i w trzy lata później stracony. W 1932 roku Sałczak Toka został I sekretarzem KC Tuwińskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej (był wówczas faktycznym przywódcą tego państwa)[4], który przystąpił do kolektywizacji rolnictwa i próby likwidacji buddyzmu oraz szamanizmu (w 1929 r. było 25 klasztorów buddyjskich, a w 1931 pozostał już tylko jeden klasztor buddyjski)[2] .

W 1941 r. Tuwa wypowiedziała wojnę III Rzeszy po jej ataku na ZSRR[3].

11 października 1944 r. kraj został wcielony do ZSRR jako Tuwiński Obwód Autonomiczny[3].

Zobacz też

Przypisy

  1. James Minahan, The Complete Guide to National Symbols and Emblems, ABC-CLIO, 2009, ISBN 978-0313344978.
  2. a b c Sałczak Toka - czyli historia lubi poddawać narrację współczesności, wydarzenia.interia.pl [dostęp 2021-06-16] (pol.).
  3. a b c d RossTuva, www.hubert-herald.nl [dostęp 2021-06-16].
  4. Тока Салчак Колбакхорекович, www.warheroes.ru [dostęp 2021-06-16].

Bibliografia

  • Łukawski, Zygmunt: Historia Syberii. Wrocław: Ossolineum, 1981. ISBN 83-04-00771-1.

Media użyte na tej stronie

Flag of the Tuvan People's Republic (1935-1939).svg
Flag of the Tuvinian People's Republic, 1933-1939
Emblem of the Tuvan People's Republic (1933-1939).svg
Emblem of the Tuvan Peoples' Republic c.1935
Flag of the USSR (1936-1955).svg
this is the flag of the Soviet Union in 1936. It was later replaced by File:Flag of the Soviet Union (1955-1980).svg.
Tuva map.png
Green: Tuvan People's Republic
Tooruktug Dolgai Tangdym.ogg
Hymn of the Republic of Tyva "Forest is full of pine nuts"
Uryankhay-Tuva AO.png
Blue line is the Uriankhay (1914) border line (reconstructed using SRTM mission DEM) as upper Yenisey watershed area plus upper Us and Kantegir river valleys. Red line is the Tuva Autonomous Oblast boundary line reprojected and vectorized from the Soviet atlas (1954 issue) with boundaries as of 1953.