Ulica 1 Maja w Katowicach
Zawodzie | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() ulica 1 Maja w Zawodziu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Długość | 2570 m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Katowice_-_Zawodzie_%28181%29.jpg/220px-Katowice_-_Zawodzie_%28181%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Katowice_-_Zawodzie_%2847%29.jpg/220px-Katowice_-_Zawodzie_%2847%29.jpg)
Ulica 1 Maja w Katowicach − jedna z ważniejszych ulic Katowic, łącząca Śródmieście z dzielnicami wschodnimi (Zawodzie, Szopienice-Burowiec) oraz jedna z głównych ulic Zawodzia.
Przebieg
Ulica rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ul. Graniczną i ul. Jerzego Dudy-Gracza (zmienia nazwę z ulicy Warszawskiej). Dalej biegnie obok Hotelu Senator, ulicy Ignacego Paderewskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego[1], nad ul. Murckowską (DK 86), krzyżuje się z ul. Bohaterów Monte Cassino. Za węzłem z ul. Bagienną, obok Zajezdni Tramwajowej, kończy swój bieg, krzyżując się z ul. Krakowską i ul. Obrońców Westerplatte (do Szopienic).
Historia
W okresie Rzeszy Niemieckiej (do 1922)[2] ulica nosiła nazwę Kaiser Wilhelm Straße[3], w latach międzywojennych 1922−1939 ulica Krakowska, w latach niemieckiej okupacji Polski (1939−1945) Krakauerstraße[4], w latach 1945−1946 ulica Krakowska, od 11 października 1946 ulica 1 Maja[5].
Pod numerem 12/14 w 1874 założono Fabrykę Pieców Kaflowych Pieckafel (urządzenia do wyrobu kafli zdemontowano w 1937), a pod numerem 9 w 1889 − fabrykę urządzeń higienicznych Higiena Spółka z o.o.[6]. W latach trzydziestych XX wieku pod numerem 80 istniała Szkoła Handlowa Miejska. Od 1936 pod numerem 11 funkcjonowała Górnośląska Fabryka Żarówek. W latach międzywojennych przy ulicy istniały[6][7]: kawiarnia/cukiernia, której właścicielem był Witt Urban (ul. Krakowska 57)[8], drukarnia Stella (pod numerem 46), Budowa Pieców Kaflowych braci Chwieralskich (firma założona w 1937 przy ul. Krakowskiej 2), Górnośląska Fabryka Kabli i Rur Izolacyjnych (pod numerem 4), skład starego żelaza i szmat spółki Grajcar (ul. Krakowska 20), Herman Berger i Ska − zakład naprawczy maszyn elektrycznych (pod numerem 2), Almeco Company (ul. Krakowska 2), zakład tokarsko-samochodowy Ludwika Stachuły (pod numerem 12), warsztat mechaniczny Metro-Wolt (ul. Krakowska 8). W latach 1867−1871 bracia Robert i Maurycy Ollendorf założyli Zakład Urządzeń Technicznych "Elewator". Około 1923 zakład uzyskał siedzibę przy ul. Krakowskiej 31. Po 1945 fabryka wznowiła działalność przy ul. 1 Maja 31[9]. W czasie II wojny światowej przy ówczesnej Krakauerstraße znajdowała się siedziba grupy gospodarczej budownictwa maszyn Elevator Maschinenfabrik und Eisenkonstruktion[4].
W dwudziestoleciu międzywojennym przy ul. Krakowskiej 81 działalność prowadziło przedszkole[10].
Obiekty zabytkowe
Przy ulicy 1 Maja znajdują się następujące historyczne obiekty:
- historyczne warsztaty (ul. 1 Maja 2), nie są objęte ochroną ze względu na brak wartości architektonicznych[11];
- dawna willa (ul. 1 Maja 2a), wzniesiona w latach siedemdziesiątych XIX wieku w stylu klasycyzmu[12];
- dawne laboratorium "Cefarmu" (ul. 1 Maja 4), nie objęte ochroną ze względu na utratę cech zabytkowych wskutek przeróbek[11];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 5/7)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 6)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 8)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 9)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 10)[12];
- dawna willa (ul. 1 Maja 11), wybudowana na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku w stylu klasycyzmu[12]; budynek powstał dla I. Trautmanna, będącego właścicielem zawodziańskiego młyna[13];
- zespół dawnej Śląskiej Fabryki Lamp Żarowych Helios (ul. 1 Maja 11−13), nie objęty ochroną ze względu na utratę cech zabytkowych wskutek przeróbek[11];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 18)[12];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 22, ul. I. Paderewskiego 2)[12];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 24, ul. I. Paderewskiego 1)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 23)[12];
- kamienica mieszkalna z oficynami (ul. 1 Maja 26, 26a)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 28)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 30, 32, ul. Floriana 1)[12];
- zespół dawnej fabryki "Elewator" (ul. 1 Maja 31)[11];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 36)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 38)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 44)[12];
- budynek szkolny PLSP (ul. 1 Maja 45), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu/późnego modernizmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 46)[12];
- budynek szkolny − obecnie należy do Uniwersytetu Ekonomicznego (ul. 1 Maja 47), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 48)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 49)[12];
- rektorat Uniwersytetu Ekonomicznego - dawny ratusz gminy Bogucice (ul. 1 Maja 50); został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1234/78 z 19 sierpnia 1978[14][15], nr rej.: A/679/2020 z 23 lipca 2020[16]); wzniesiono go w latach 1911−1913 według projektu Arnolda Hartmanna[17] z Berlina−Schoeneberg, zrealizowanego przez Juliusa Litsche (mistrza murarskiego z Zawodzia); budynek utrzymano w formach geometryzującej secesji i wczesnego modernizmu; w fasadzie istnieją terakotowe figury chłopa, górnika i hutnika; na fasadzie budynku umieszczono pamiątkową tablicę osobom, poległym w latach 1939−1945 w walce o obronę Śląska i Zagłębia[7]; w dwudziestoleciu międzywojennym w budynku mieścił się Urząd Pośrednictwa Pracy[18] i Komisariat Policji Zawodzie[19];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 51)[12];
- Kościół Opatrzności Bożej (ul. 1 Maja 52); wzniesiony w 1931 według projektu Tadeusza Łobosa[20] w stylu funkcjonalizmu[12]; obiekt wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego 29 maja 2019 (nr rej. A/515/2019);
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 53)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 59), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 61), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 92), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 96), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu/secesji[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 98), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 102)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 104), wzniesiona na początku XX wieku w stylu historyzmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 106)[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 117), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu/historyzmu[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 130), wzniesiona w 1904 w stylu historyzmu/secesji[12];
- kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 132), wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku w stylu historyzmu[12].
Opis
Swoją siedzibę przy tej ulicy mają: firma komputerowa Kamsoft[21], pub Poziom 3, Sala Zabaw dla Dzieci Figlarnia[22], Ośrodek Sportowy Słowian, Budoprojekt, zajezdnia tramwajowa RK-2 Zawodzie i autobusowa, Hotel Senator, Polskie Wyższe Zgromadzenie Ezoteryczne.
Ulicą 1 Maja kursują autobusy i tramwaje KZK GOP.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Strona Akademii Ekonomicznej w Katowicach. www.ae.katowice.pl. [dostęp 2011-09-08]. (pol.).
- ↑ J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
- ↑ Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch. www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-19)]. (niem.).
- ↑ a b Katowice. W 141. rocznicę uzyskania praw miejskich, red. Antoni Barciak, Instytut Górnośląski, Urząd Miasta Katowice, Muzeum Historii Katowic, Katowice 2007, ISBN 978-83-86053-64-3, s. 166.
- ↑ Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice - Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 383. ISBN 83-85831-35-5.
- ↑ a b Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 119. ISBN 83-913341-0-4.
- ↑ a b Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 118. ISBN 83-913341-0-4.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 96. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 120. ISBN 83-913341-0-4.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ a b c d Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-09-08]
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-08]. (pol.).
- ↑ Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 29. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.).
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021 [dostęp 2011-09-08] .
- ↑ Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach. www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-09-08]. (pol.).
- ↑ Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 27 lipca 2020 r.. wkz.katowice.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-03)]. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-07-27]
- ↑ Duma Bogucic odzyska blask (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-09-08]
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 17. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 67. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Kamsoft. www.kamsoft.pl. [dostęp 2011-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-10)]. (pol.).
- ↑ Figlarnia. www.czasdzieci.pl. [dostęp 2011-09-08]. (pol.).
Bibliografia
- Lech Szaraniec: Osady i Osiedla Katowic, Oficyna "Artur", Katowice 1996, ISBN 83-905115-0-9.
- Jacek Broszkiewicz; Katowice - reflektorem po mieście, wydawca: Urząd Miejski w Katowicach, ISBN 83-901884-0-6, s. 69.
- Katowice - Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 22.
- K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 46, 47, 48.
- Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
- Katowice 1865−1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, s. 76.
Media użyte na tej stronie
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Katowice. Punkty graniczne mapy:
- N: 50.30 N
- S: 50.125 N
- W: 18.885 E
- E: 19.125 E
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Ikonka świateł na skrzyżowaniu
Autor: SVG by Harry-C, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Ikona ulica pod wiaduktem
Crossroads with a major road ahead.
Autor: Marek Mróz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Katowice - Zawodzie. Ulica 1 Maja 45. Uniwersytet Ekonomiczny.
Autor: Marek Mróz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Katowice - Zawodzie. Ulica 1 Maja 50. Rektorat Uniwersytetu Ekonomicznego
Autor: Marek Mróz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Katowice - Zawodzie. Ulica 1 Maja 11
Autor: Marek Mróz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Katowice - Zawodzie. Ulica 1 Maja