Ulica Edwarda Abramowskiego w Łodzi
Centrum | |||||||||||||
![]() Końcowa część ulicy widziana od strony skrzyżowania z ul. Jana Kilińskiego w kierunku pd.-zach. (czerwiec 2017) | |||||||||||||
Państwo | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | |||||||||||||
Długość | 0,5 km | ||||||||||||
Przebieg | |||||||||||||
| |||||||||||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||||||||||
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Plaque_St._Faustyna%2C_%C5%81%C3%B3d%C5%BA_29_Abramowskiego_Street.jpg/220px-Plaque_St._Faustyna%2C_%C5%81%C3%B3d%C5%BA_29_Abramowskiego_Street.jpg)
Ulica Edwarda Abramowskiego – ulica w południowo-zachodniej części Śródmieścia Łodzi w obszarze SIM Centrum, o długości około 0,5 km, biegnąca prawie równoleżnikowo od skrzyżowania z ul. Henryka Sienkiewicza do ul. Jana Kilińskiego.
Na całej jej długości obowiązuje od 30 października 1974 roku ruch jednokierunkowy – od ul. Jana Kilińskiego w kierunku ul. Henryka Sienkiewicza, czyli odwrotnym do kierunku numeracji posesji (stan na grudzień 2022 roku)[1]. Stanowi początkowy odcinek drogi powiatowej nr 1100E, prowadzącej dalej ulicami Brzeźną, Henryka Sienkiewicza i Radwańską do skrzyżowania z ulicami Inżynierską i Parkową (droga powiatowa nr 1168E)[2][3].
Ulica w całości znajduje się w obrębie działalności duszpasterskiej rzymskokatolickiej parafii Archikatedralnej Świętego Stanisława Kostki[4].
Historia
Do roku 1918
Mierząca około pół kilometra długości[5] ulica została wytyczona na początku ostatniej dekady XIX w. – na mapie sporządzonej w latach 1894–96 przez Władysława Starzyńskiego jest już widoczna jako Gubernatorska (Губернаторская улица)[a] – jako łącznik między ówczesnymi, niemal równoległymi do siebie ulicami Mikołajewską vel Nikołajewską (ob. ul. Henryka Sienkiewicza) a Widzewską (ob. ul. Jana Kilińskiego)[8][10]. Z mapy tej wynika, że w połowie lat 90. XIX w. jej zabudowa dopiero powstawała – ulica w większości posiadała już zabudowę po stronie parzystej (północnej), natomiast zabudowa po stronie nieparzystej (południowej) istniała tylko częściowo, w pobliżu ul. Widzewskiej (4 posesje)[10]. Nazwa ulicy pochodziła od nazwy godności urzędnika administracji w carskiej Rosji[11]. Mieszkańcy ulicy przez wiele lat potocznie zwali ją „Gubernią” (mawiali, jeszcze w latach powojennych, że mieszkają „w guberni”)[9]. Na tyłach posesji po parzystej stronie ulicy od 1899 roku znajdowała się fabryka pończoch i rękawiczek Albana Auricha (z wjazdem od ul. Widzewskiej, ob. ul. Jana Kilińskiego 161), którą przeniósł on tam z wcześniejszej siedziby przy ul. Mikołajewskiej (ob. ul. Henryka Sienkiewicza 9)[9].
W końcu XIX w. przy ul. Gubernatorskiej mieszkał zaufany kasjer Izraela Poznańskiego, nazwiskiem Sobczyk[12]. W 1900 roku zamieszkał przy tej ulicy dziadek Ryszarda Bonisławskiego – senatora RP VIII i IX kadencji, prezesa Towarzystwa Przyjaciół Łodzi, regionalisty, przewodnika turystycznego po Łodzi i regionie łódzkim (sam Ryszard Bonisławski także mieszkał przy tej ulicy – wtedy noszącej już imię Edwarda Abramowskiego – przez cztery lata w latach 70. XX w., w kamienicy pod numerem 34)[13].
W czasie I wojny światowej podczas niemieckiej okupacji miasta obowiązywało od 1915 roku niemieckojęzyczne nazewnictwo ulic – Gubernatorska stała się wówczas Gouverneurstraße[b] (niem. Gouverneur – gubernator). W kamienicy pod numerem 2 Towarzystwo Schronisk św. Stanisława Kostki prowadziło w 1916 roku VII Ochronę (zakład dobroczynny dla dzieci)[15]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przywrócono ulicy na kilka lat przedwojenną polską nazwę[14].
Lata 1918–1945
W okresie międzywojennym w kamienicy pod numerem 2 mieścił się Komisariat XI Policji Państwowej, zaś kamienicę pod numerem 3 zajmowała polska, publiczna, męska Miejska Szkoła Elementarna nr 16, kierowana przez Tomasza Kilańskiego[16], reaktywowana po II wojnie światowej jako koedukacyjna Szkoła Podstawowa nr 16[17]. Pod numerem 4 znajdowała się siedziba Stowarzyszenia Teatralnego „Thalia”, a pod numerem 21 – łódzkiego oddziału Ukraińskiego Komitetu Centralnego Rzeczypospolitej Polskiej[18]. Od 2 lutego 1923 do 29 czerwca 1924 roku mieszkała w kamienicy pod numerem 29 i pracowała w mieszczącym się w niej sklepie Marcjanny Wieczorek, zwanym „sklepem pani Sadowskiej”[c], Helena Kowalska – przyszła święta Faustyna, posłanniczka Bożego Miłosierdzia[20], patronka Łodzi.
W 1925 roku władze miasta zmieniły nazwę ulicy w ramach usuwania świadectw obecności zaboru rosyjskiego w Łodzi. Nowym patronem ulicy stał się lewicowy psycholog i socjolog Edward Abramowski[21]. 23 czerwca „Dziennik Zarządu m. Łodzi” informował[22]:
Zgodnie z rezolucją wiecu spółdzielczego w dniu 7 b. m., Magistrat postanowił wystąpić do Rady Miejskiej o przemianowanie ulicy Gubernatorskiej na ulicę im. Edwarda Abramowskiego, Wielkiego Myśliciela i Duchowego Twórcy ruchu spółdzielczego w Polsce.
Rada Miejska podjęła decyzję na 21. posiedzeniu (III sesji), które odbyło się późnym wieczorem[d] 1 lipca w obecności 49 z 75 radnych i 10 z 11 członków magistratu. W protokole sesji znalazła się uchwała o następującej treści[25]:
XI. W sprawie przemianowania ulicy Gubernatorskiej.
Rada Miejska, w związku z wnioskiem Magistratu Nr. 672 z dnia 9 czerwca 1925 roku, postanawia:
- w uznaniu zasług wielkiego myśliciela i duchowego twórcy ruchu spółdzielczego[e] w Polsce, Edwarda Abramowskiego – przemianować ulicę Gubernatorską na ulicę E. Abramowskiego.
- wezwać Magistrat do wykonania tej uchwały.
W roku 1928 na wąskich trawnikach po obu stronach ulicy wydział plantacji miejskich posadził prawie 200 sztuk drzewiastych leszczyn tureckich[9]. Do 1937 roku ulica została skanalizowana[14]. Przez krótki czas w okresie międzywojennym przy ul. Edwarda Abramowskiego mieszkał w dzieciństwie z rodzicami Karl Dedecius[26][27].
W czasie II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne wprowadziły w 1940 roku niemieckojęzyczne nazewnictwo ulic – nazwę ul. Edwarda Abramowskiego zmieniono na Eduard Herbst Straße[14][28], ku czci działającego w Łodzi w XIX/XX w. lodzermenscha, polskiego przemysłowca pochodzenia niemieckiego – Edwarda Herbsta, zięcia Karola Scheiblera. Jeszcze w tym samym roku, po wprowadzeniu niemieckiej nazwy miasta Litzmannstadt, okupanci zmienili nazwę ulicy na Hermann-von-Salza-Straße – ku czci Hermanna von Salza, wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego w latach 1209–39[14][29][30]. Ryszard Bonisławski wspominał, że na początku lat 40. przy półkilometrowej ulicy zamieszkiwało aż 12 000 osób, na ogół stłoczonych w ciasnych mieszkaniach, co już wtedy powodowało problemy natury policyjnej[31].
Okres powojenny
Po wojnie powrócono do obecnej nazwy ulicy. Prawdopodobnie od lat powojennych zaczęła upowszechniać się, początkowo wśród mieszkańców ulicy, później już w całym mieście, potoczna nazwa ulicy – „Abramka”, która stopniowo wyparła dawną, przedwojenną „Gubernię”[13]. Zarządzeniem prezydenta miasta z 29 marca 1947 roku na ulicy w pobliżu skrzyżowania z ul. Jana Kilińskiego zostało wyznaczone miejsce dla postoju dorożek samochodowych (w liczbie 2) i dorożek konnych (w liczbie 3)[32]. W okresie powojennym w kamienicy przy ul. Edwarda Abramowskiego 3 miała swoją siedzibę Szkoła Podstawowa nr 16 (zlikwidowana w połowie lat 60.). Nie przetrwał także ogród jordanowski – w jego miejscu stoi blok mieszkalny pod numerem 6/10. W latach 50. oficyny po nieparzystej (południowej) stronie ulicy zostały wyburzone. Ponieważ mieszkańcy domagali się budowy komórek, na terenie po wyburzeniach (sąsiadującym z dawnym ogrodem Barcińskich) wykonano szeroki wykop, wyłożono go trylinką, a w nasypach po obu stronach umiejscowiono rzędy komórek i śmietników, dzięki czemu nie przesłaniały one widoku na ogród. Łącznie powstało ich 498. Z podwórek na dno wykopu poprowadzono zejścia po schodach, a na nasypach (na „dachach” komórek) posadzono zieleń i odgrodzono ją od wykopu ażurowymi murkami. Teren ten mieszkańcy nazwali potocznie „katakumbami”[9][33].
18 listopada 1968 roku ulicą Edwarda Abramowskiego przejechały pierwsze autobusy komunikacji miejskiej nowo uruchomionej linii „77”, która połączyła wówczas południowy skraj parku im. księcia Józefa Poniatowskiego z Dąbrową. Do 29 października 1974 roku kursowały one ulicą w obu kierunkach, zaś po wprowadzeniu tam ruchu jednokierunkowego – tylko w kierunku parku[34][35]. Od 2 listopada 1983 do końca 1995 roku ulicą prowadziła też trasa autobusów linii „55” – początkowo z Zarzewa, później z Widzewa Wschodu, a następnie z Olechowa w kierunku pętli u zbiegu ulic Obywatelskiej z Pienistą[36][37].
W zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego w latach 2011–13 ulica znalazła się na 192. miejscu wśród 362 łódzkich ulic, na których doszło do wypadków (hierarchia malejąca – od ulic z największą liczbą zdarzeń). W tym okresie wydarzyły się na niej 3 wypadki, w których 3 osoby zostały ranne[38].
Między 10 a 29 czerwca 2013 roku łódzka Fabryka Sztuki zorganizowała Abramka Fest – cykl otwartych, bezpłatnych warsztatów (m.in. prasowych, tanecznych i fotograficznych), głównie dla mieszkańców ul. Edwarda Abramowskiego[39]. W końcu sierpnia 2014 roku w plenerze przy ul. Edwarda Abramowskiego wystąpili artyści łódzkiego Teatru Lalki i Aktora „Pinokio”, wystawiając spektakl muzyczny dla dzieci pt. Bramogranie[40].
Przez lata nieremontowane, „katakumby” stopniowo popadały w ruinę, niektóre części budowli groziły zawaleniem[27][41]. Władze miasta zaplanowały na rok 2017 remont „katakumb” i nawierzchni dna wykopu oraz posadzenie nowych krzewów. Wstępny koszt inwestycji oceniono na około 1,5 mln zł[42][43]. W projekcie przewidziano wyremontowanie i pozostawienie 70-metrowego ciągu komórek (łącznie rozciągały się na długości 400 m), wyburzenie pozostałych, budowę w ich miejscu pergoli i ścianki z prefabrykatów żelbetowych, a także ogrodzenia od strony ulicy i chodnika. Przewidziany został ponadto remont elewacji, termomodernizacja i podłączenie 22 budynków do miejskiej sieci centralnego ogrzewania (pierwszy etap tych prac, obejmujący budynki po nieparzystej stronie ulicy, został zaplanowany na rok 2019)[44][45]. Pierwsze prace podjęto na początku grudnia 2017 roku[46]. Do połowy marca 2018 roku zakończono wyburzenia[47].
W roku 2017 w osiedlu Katedralna zostały zgłoszone, w ramach budżetu obywatelskiego na rok 2018, dwa wnioski dotyczące ulicy i sąsiadującego z nią pasażu: „Rewitalizacja Śródmieścia – rekultywacja pasów zieleni przy ul. Abramowskiego”[48] i „Śródmiejska tężnia solankowa – zdrowy mikroklimat, zdrowi łodzianie” (z propozycją lokalizacji w centralnej części pasażu Edwarda Abramowskiego, w sąsiedztwie istniejącego placu zabaw)[49]. Oba zdobyły wystarczające liczby głosów ważnych (odpowiednio 568 i 818), by uzyskać kwalifikację do realizacji w roku 2018. Przewidywane koszty zostały oszacowane na 140 tys. zł i 248 tys. zł[50].
Tak powojenne lata na „Abramce” wspominał Janusz Karol Barański, absolwent nieistniejącej Szkoły Podstawowej nr 16, założyciel i długoletni właściciel księgarni-antykwariatu „Nike” przy ul. Andrzeja Struga 3, który wychował się przy ul. Abramowskiego[27]:
Skąd się wzięła zła sława ul. Abramowskiego? Trudno powiedzieć. Faktycznie, było tam niespokojnie, zdarzały się napady i pobicia, ale mnie jako „swojaka” nikt nie ruszył. [...] Pochodzę z Warszawy. Mój tato zginął w powstaniu. Po wojnie z mamą i siostrą przyjechaliśmy do Łodzi i zamieszkaliśmy przy „Abramce” w mieszkaniu o powierzchni 14 metrów kwadratowych. Naprzeciwko stała kamienica, w której przed wojną pracowała Helena Kowalska, czyli późniejsza święta Faustyna. Moje wspomnienia są pozytywne, gdyż dobrze się tam czułem. Mama pracowała na trzy zmiany, więc ja z kluczem na szyi biegałem po okolicy, jeździłem na hulajnodze oraz toczyłem fajerkę za pomocą haczyka.
Kalendarium zmian nazwy ulicy
okres obowiązywania[14] | nazwa[14] |
---|---|
przed 1915 | ulica Gubernatorska / Губернаторская улица |
1915–1918 | Gouverneurstraße[b] |
1918–1925 | ulica Gubernatorska |
1925–1940 | ulica Edwarda Abramowskiego |
1940 | Eduard Herbst Straße[28] |
1940–1945 | Hermann-von-Salza-Straße[29] |
od 1945 | ulica Edwarda Abramowskiego |
Sławni mieszkańcy
- Helena Kowalska, przyszła święta Faustyna – ul. Gubernatorska 29, od 2 lutego 1923 do 29 czerwca 1924[20],
- Karl Dedecius – krótko w okresie międzywojennym[26][27],
- Janusz Karol Barański – w okresie po II wojnie światowej[27],
- Ryszard Bonisławski – ul. Edwarda Abramowskego 34, przez 4 lata w latach 70. XX w.[13].
Ulica Edwarda Abramowskiego w filmie
Ekipy filmowe przyciągał szczególnie teren komórek w głębi posesji po nieparzystej (południowej) stronie ulicy, czyli tzw. „katakumby”. Powstało tam wiele etiud studentów pobliskiej PWSFTviT im. Leona Schillera[51]. W pobliżu ul. Edwarda Abramowskiego zrealizowano ponadto m.in.:
- zbliżenia postaci Hansa Klossa (Stanisław Mikulski) podczas wędrówki uliczkami Stambułu w 4. odcinku serialu telewizyjnego Stawka większa niż życie (1968) pt. Café Rose w reż. Andrzeja Konica – zrealizowane w „katakumbach”[52],
- w 1984 roku zdjęcia w „katakumbach” do teledysku do utworu „Kreon” z płyty Mental Cut zespołu Maanam[53],
- niektóre sceny krótkometrażowego filmu fabularnego Jeden krok (2011) w reż. Małgorzaty Bogajewskiej[54],
- niektóre sceny filmu fabularnego Jaskółka (2013) – drugiego (po Rysopisie Jerzego Skolimowskiego) pełnometrażowego dyplomowego obrazu w reż. Bartosza Warwasa – zrealizowane w „katakumbach” między 29 września a 18 listopada 2011 roku[55][56],
- niektóre sceny filmu fabularnego Sąsiady (2014) w reż. Grzegorza Królikiewicza, zrealizowane między 28 października a 16 grudnia 2013 roku[57][58].
Obiekty
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Old_mural%2C_%C5%81%C3%B3d%C5%BA_Abramowskiego_Street_42.jpg/220px-Old_mural%2C_%C5%81%C3%B3d%C5%BA_Abramowskiego_Street_42.jpg)
- nr 25 – kaplica Polskiego Kościoła Chrześcijan Baptystów – na parterze bocznej oficyny (od 1945 roku); po odebraniu świątyń przy ul. Nawrot 27 i ul. Rzgowskiej 41 była jedynym miejscem spotkań i modlitw członków zboru[59]; w okresie międzywojennym w kamienicy miało siedzibę Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Baptystów[60],
- nr 29 – kamienica, w której od 2 lutego 1923 do 29 czerwca 1924 roku mieszkała i pracowała w sklepie Marcjanny Wieczorek, Helena Kowalska – przyszła święta Faustyna, posłanniczka Bożego Miłosierdzia[20], patronka Łodzi; na ścianie frontowej kamienicy znajduje się umieszczona nad bramą tablica pamiątkowa[9], wmurowana 22 kwietnia 2001 roku,
- nr 42 – stary mural z okresu PRL na wschodniej ścianie szczytowej kamienicy (od strony ul. Jana Kilińskiego), częściowo zniszczony, reklamujący dawny Dom Towarowy „Uniwersal”, mieszczący się przy pl. Niepodległości 4[61][62].
Według stanu na sierpień 2016 roku do gminnej ewidencji zabytków miasta Łodzi było wpisanych 13 kamienic przy ul. Edwarda Abramowskiego (pod numerami: 1, 3, 7, 14, 16, 18, 23, 25, 28, 30, 31, 39 i 40) i jeden budynek mieszkalny (pod numerem 43). W przypadku posesji nr 30 w ewidencji znajdował się budynek frontowy z oficyną wschodnią, w pozostałych przypadkach – budynki frontowe[63].
Numeracja i kody pocztowe
- Numery parzyste: 2–42
- Numery nieparzyste: 1–43
- Kody pocztowe: 90-355 (cała)[64]
Komunikacja miejska
Stan obecny
Ulicą kursują od poniedziałku do piątku autobusy komunikacji miejskiej MPK – Łódź (trasa stała według stanu na grudzień 2022, nie uwzględniono ewentualnych tymczasowych zmian trasy i linii zastępczych)[65]:
- linii dziennej
- „77” – od 2 kwietnia 2017 – z ul. Wydawniczej w kierunku Starego Rokicia.
Jedyny przystanek znajduje się w pobliżu skrzyżowania z ul. Henryka Sienkiewicza, przed blokiem pod numerem 6/10[66] – z numerem 1 (0001) otwiera on listę wszystkich łódzkich przystanków[67][68].
W przeszłości
W przeszłości ulicą Edwarda Abramowskiego kursowały także autobusy:
- linii dziennych zwykłych
- „55” – od 2 listopada 1983 do 31 marca 1985 – z pętli przy cmentarzu na Zarzewie w kierunku pętli u zbiegu ulic Obywatelskiej z Pienistą; od 1 kwietnia 1985 do 12 czerwca 1988 – z Widzewa Wschodu w kierunku pętli u zbiegu ulic Obywatelskiej z Pienistą; od 13 czerwca 1988 do 31 grudnia 1995 – z pętli na osiedlu Słowiańskim na Olechowie w kierunku pętli u zbiegu ulic Obywatelskiej z Pienistą[36][37],
- „77” – we wszystkie dni tygodnia: od 18 listopada 1968 (dzień uruchomienia) do 29 października 1974 – z pętli u zbiegu ulic Karola Świerczewskiego (ob. ul. Radwańska) i Inżynierskiej w kierunku Dąbrowy oraz w kierunku powrotnym – na ul. Edwarda Abramowskiego obowiązywał wówczas ruch dwukierunkowy; od 30 października 1974 do 16 lutego 1975 i od 23 listopada 1981 do 1 listopada 1983 – z Dąbrowy w kierunku parku im. księcia Józefa Poniatowskiego; od 17 lutego 1975 do 10 października 1976 – z ul. Lodowej w kierunku parku; od 11 października 1976 do 22 listopada 1981 i od 2 listopada 1983 do 24 maja 1990 – z pętli przy cmentarzu na Zarzewie w kierunku parku; od 25 maja 1990 do 24 października 2010 – z Widzewa Wschodu w kierunku parku; od 25 października 2010 do 1 kwietnia 2017 z dworca Łódź Widzew w kierunku pętli na ul. Rajmunda Rembielińskiego (od 25 września 2015 przy Centrum Handlowo-Rozrywkowym „Sukcesja”)[34][35][69].
W pobliżu
- pasaż Edwarda Abramowskiego – ciągnie się równolegle do ul. Abramowskiego, na przedłużeniu ul. Brzeźnej, po południowej stronie „katakumb”, przez tereny dawnego ogrodu Stefana Barcińskiego (syna Salomona), łącząc – jak i ulica – ul. Henryka Sienkiewicza z ul. Jana Kilińskiego; w 2016 roku został zmodernizowany w ramach budżetu obywatelskiego kosztem 840 000 zł – alejka spacerowa zyskała nową nawierzchnię, wzdłuż niej wybudowano ścieżkę rowerową i tor do jazdy na rolkach[70],
- osiedle mieszkaniowe Barciński Park – rozciąga się między ulicami Henryka Sienkiewicza i Jana Kilińskiego oraz między pasażem Edwarda Abramowskiego a ul. Tylną, obejmując teren dawnej fabryki wyrobów wełnianych Salomona Barcińskiego, założonej w 1884 roku (po II wojnie światowej znacjonalizowanej jako Państwowe Zakłady Przemysłu Wełnianego nr 3 im. 9 Maja); główny gmach przędzalni przekształcono w budynek mieszkalny pod nazwą Barciński Lofty i Apartamenty; w okresie od września 2006 do końca 2016 roku deweloper (SGI S.A.) ukończył pięć części osiedla, w 2017 trwała budowa części Barciński Park VI[71],
- XIX-wieczna willa Stefana Barcińskiego przy ul. Jana Kilińskiego 177 (75 m)[f],
- Wojewódzka Stacja Ratownictwa Medycznego w Łodzi przy ul. Henryka Sienkiewicza 137/141 (90 m)[g],
- pałac Oskara Kona wzniesiony w latach 1895–1903 według projektu Franciszka Chełmińskiego przy ul. Targowej 61/63 – siedziba PWSFTviT im. Leona Schillera (200 m)[f],
- „Beczki Grohmana” – brama z 1896 roku przy ul. Targowej 46, zaprojektowana przez Franciszka Chełmińskiego, prowadząca do tkalni dawnych Zjednoczonych Zakładów Włókienniczych Karola Scheiblera i Ludwika Grohmana S.A., działających po II wojnie światowej do 1995 roku (po wielokrotnych zmianach nazwy) jako Łódzkie Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju „Uniontex”, a do upadłości w roku 2006 – jako Uniontex S.A. (220 m)[f],
- park im. Jana Kilińskiego (dawny ogród Ludwika Grohmana) u zbiegu ulic Jana Kilińskiego i ks. bpa Wincentego Tymienieckiego (220 m)[f],
- willa Ludwika Grohmana z lat 1881–84, projektu Hilarego Majewskiego w stylu włoskiego renesansu – przy ul. Tylnej 9/11 (300 m)[f].
Uwagi
- ↑ Z pewnością nie istniała jeszcze około roku 1880 – brak jej na mapie odtwarzającej układ miasta w tym okresie[6]. Nie istnieje także na Planie Łodzi dołączonym do wydanego w 1897 roku przez Emila Skiwskiego Przewodnika illustrowanego po Warszawie, Łodzi i okolicach fabrycznych[7]. Słownik nazewnictwa miejskiego Łodzi podaje, że została wytyczona dopiero w 1898 r. (jako ul. Gubernatorska)[8], natomiast Ryszard Bonisławski i Joanna Podolska twierdzą, że powstała dopiero po roku 1898 jako ulica Gubernialna[9].
- ↑ a b W Bazie: Ulice Łodzi podano pisownię Gouvernerstraße[14].
- ↑ Właścicielka sklepu nosiła nazwisko Sadowska po pierwszym mężu, zmarłym w październiku 1918 r. W lutym 1923 r. była już żoną Antoniego Wieczorka, wdowca po Antoninie z Kłosińskich[19].
- ↑ Posiedzenie rozpoczęło się o godz. 21:10, a zakończyło o północy z powodu zdekompletowania sali[23][24].
- ↑ W tekście oryginalnym: ruchu współdzielczego.
- ↑ a b c d e Odległość podano w linii prostej od skrzyżowania z ul. Henryka Sienkiewicza.
- ↑ Odległość podano w linii prostej od skrzyżowania z ul. Jana Kilińskiego.
Przypisy
- ↑ jc. Od 30 października. Kolejna zmiana organizacji ruchu na ulicach Śródmieścia. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 253 (8053)), s. 3, 1974-10-29. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Wykaz ulic miasta Łodzi zaliczonych do kategorii dróg powiatowych. Stan na dzień 01.01.2017 r.. [w:] Strona Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi. zdit.uml.lodz.pl > utrzymanie dróg > Wykaz dróg publicznych > Drogi powiatowe [on-line]. Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi, 2017-01-02. s. 1, poz. 5. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Wykaz numerów dróg publicznych powiatowych na obszarze województwa łódzkiego (Załącznik nr 2 do uchwały nr 34/12 Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 16 stycznia 2012 r.). „Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego”. 2012 (poz. 290), s. 4, poz. 1; s. 5, poz. 69, 2012-01-27. Łódź: Zarząd Województwa Łódzkiego. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Spis ulic Łodzi A–O [wraz z przynależnością do parafii]. [w:] Strona archidiecezji łódzkiej. archidiecezja.lodz.pl > Parafie – Spis ulic Łodzi A–O [on-line]. Archidiecezja Łódzka, 2016-08-26. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Mapa Łodzi w Geoportalu Województwa Łódzkiego, Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego. Departament Geodezji i Kartografii [dostęp 2017-03-29] .
- ↑ Jacek Wesołowski: Łódź w okresie wielkoprzemysłowym [mapa 1: Układ przestrzenny miasta ok. 1880 r.]. W: Stanisław Liszewski (red.): Atlas miasta Łodzi. Wyd. I. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe. Urząd Miasta Łodzi. Wydział Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji, 2002, s. V. ISBN 83-87749-49-4. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Plan Łodzi. W: Przewodnik illustrowany po Warszawie, Łodzi i okolicach fabrycznych. Warszawa: Emil Skiwski, 1897, s. 359 (skan 189). [dostęp 2017-03-29].
- ↑ a b Bieńkowska Umińska-Tytoń ↓.
- ↑ a b c d e f Podolska i Bonisławski 2007 ↓, s. 4.
- ↑ a b Władysław Starzyński: Mapa Starzyńskiego (1894–1896). [w:] Strona Łódzkiego Internetowego Systemu Informacji o Terenie „InterSIT”. mapa.lodz.pl > Mapy tematyczne > Mapy historyczne [on-line]. Łódzki Ośrodek Geodezji, Urząd Miasta Łodzi, 2013. [dostęp 2017-03-29]. (ros.). (Na stronie docelowej należy zaznaczyć w panelu bocznym „Warstwy” w części „Mapy historyczne”: Mapa Starzyńskiego (1894–1896); opcjonalnie można wyłączyć pozycję Struktura Miasta).
- ↑ Bieńkowska i Umińska-Tytoń 2013 ↓, s. 49 (PDF – 3).
- ↑ Arkadiusz Grzegorczyk (red.), Ilustrowana encyklopedia historii Łodzi (suplement historyczny miesięcznika „Piotrkowska 104”), t. Zeszyt 6, Łódź: Urząd Miasta Łodzi – Biuro Analiz Medialnych i Wydawnictw, 2010, 186 (PDF – 37), ISSN 1731-092X [dostęp 2017-03-29] .
- ↑ a b c Anna Gronczewska: Limanowskiego, Abramowskiego, Włókiennicza: klimat łódzkich ulic, który przeszedł do historii. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź > Kocham Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2014-09-28. s. 3. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ a b c d e f g Horodecki (red.) 2017 ↓.
- ↑ Joanna Sosnowska, Aneta Bołdyrew. Inicjatywy łódzkiego Kościoła rzymskokatolickiego w sferze opieki nad dziećmi w latach 1914–1918 na przykładzie Towarzystwa Schronisk św. Stanisława Kostki. „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne”. T. 16, s. 50–51 (PDF – 12–13), 2015. Janusz R. Budziński (red. nacz.). Piotrków Trybunalski: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych, UJK, Filia w Piotrkowie Trybunalskim. ISSN 2081-26-63. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Miejskie Szkoły Elementarne. „Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919”. Rok pierwszy, s. 153 (wersja cyfrowa – 149), 1919. Komisja Redakcyjna: A. Gaerne, M. Hertz, J. Klocman, A. Milker, J. Pełka, J. Woyciechowski. Łódź: Wydział Statystyczny Magistratu m. Łodzi. [dostęp 2017-04-17].
- ↑ Żumański (red.) 1937–1939 ↓, s. 9, 38 (PDF – 23, 52).
- ↑ Żumański (red.) 1937–1939 ↓, s. 84, 89 (PDF – 98, 103).
- ↑ Czerwińska 2013 ↓, s. 29.
- ↑ a b c Czerwińska 2013 ↓, s. 28–34.
- ↑ Bieńkowska i Umińska-Tytoń 2013 ↓, s. 49–50, 55 (PDF – 3–4, 9).
- ↑ a b Dz. Zarz. m. Łodzi z 23 czerwca 1925 ↓, s. 9.
- ↑ Protokół... (cz. 1) 1925 ↓, s. 4.
- ↑ Protokół... (cz. 4) 1925 ↓, s. 11.
- ↑ a b Protokół... (cz. 4) 1925 ↓, s. 10–11.
- ↑ a b Kamienica przy ul. Wólczańskiej. [w:] Strona „Karl Dedecius. Literatura – Dialog – Europa”. muzeum-lodz.pl > Muzeum > Projekty > Karl Dedecius. Literatura – Dialog – Europa > link w akapicie: Wędrówka po Łodzi z Karlem Dedeciusem > Aktualności [on-line]. Muzeum Miasta Łodzi, 2015-06-17. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ a b c d e f Wiesław Pierzchała: Czy uda się odnowić „Abramkę”, jedno z magicznych miejsc Łodzi? [ZDJĘCIA]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Aktualności [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-03-15. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ a b Straßenverzeichnis von Litzmannstadt 1941 ↓, s. 33 (PDF – 35).
- ↑ a b Straßenverzeichnis von Litzmannstadt 1941 ↓, s. 3, 56 (PDF – 5, 58).
- ↑ Bieńkowska i Umińska-Tytoń 2013 ↓, s. 55 (PDF – 9).
- ↑ MB: Katakumby na „Abramce”. [w:] Portal „Interia”. interia.pl > Fakty > Lokalne [on-line]. Interia.pl, 2007-07-12. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Zarządzenie Prezydenta m. Łodzi z dnia 29 marca 1947 r. w sprawie ustalenia postoju dorożek samochodowych i konnych. „Dziennik Urzędowy Zarządu Miejskiego w Łodzi”, s. 83 (PDF – 3), 1947-04-30. Łódź: Zarząd Miejski w Łodzi. [dostęp 2017-03-31].
- ↑ Kmieciak 2016 ↓, s. 1, 5–6.
- ↑ a b Włodzimierz Hyży, Waldemar Fortecki: Linia 77. [w:] Strona „BUSLODZ.PL4. Łódzkie autobusy i tramwaje”. buslodz.pl > Linie – Zwykłe > 77 [on-line]. BUSLODZ.PL – Łódzkie autobusy i tramwaje, 2005–2017. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ a b Ostrowska (red.), Dworak (red.) 1969 ↓.
- ↑ a b Wojciech Dębski: Linia autobusowa 55. [w:] Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Linie > 55 – więcej informacji [on-line]. Wojciech Dębski, 2006. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ a b Włodzimierz Hyży, Waldemar Fortecki: Linia 55. [w:] Strona „BUSLODZ.PL4. Łódzkie autobusy i tramwaje”. buslodz.pl > Linie – Zwykłe > 55 [on-line]. BUSLODZ.PL – Łódzkie autobusy i tramwaje, 2005–2017. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Kazimierz Jamroz i in.: Wykaz ulic i skrzyżowań wraz z liczbą wypadków i ich ofiar. W: Kazimierz Jamroz, Marcin Budzyński, Andrzej Zalewski, Joanna Żukowska, Izabela Oskarbska: Miejski Program Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w Łodzi na lata 2014 – 2020. Gdańsk: maj 2014, s. 97 (PDF – 100), poz. 192. [dostęp 2017-12-05]. (Załącznik 1; w tytule tabeli błędnie podano lata 2010–2013 zamiast 2011–2013).
- ↑ mek: Abramka Fest: Warsztaty parkour na Abramowskiego [ZDJĘCIA]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2013-06-25. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ mek: „Bramogranie”. Artyści Teatru Pinokio zagrali na Abramowskiego [ZDJĘCIA]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Kultura [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2014-08-30. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Kmieciak 2016 ↓, s. 9.
- ↑ mr: Katakumby przestaną szpecić pasaż Abramowskiego. [w:] Portal „Expressu Ilustrowanego”. expressilustrowany.pl > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-02-03. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ DŁ: Pasaż Abramowskiego. Katakumby przestaną straszyć [ZDJĘCIA, WIZUALIZACJE]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-02-23. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Wiesław Pierzchała: Komórki na Abramowskiego. Pergole zamiast katakumb [ZDJĘCIA]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Aktualności [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-03-05. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ jw: Pasaż Abramowskiego w Łodzi. Wkrótce przetarg na przebudowę komórek. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Nieruchomości [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-09-28. [dostęp 2020-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-23)].
- ↑ Maciej Kałach: Budują pasaż przy Abramowskiego w Łodzi [ZDJĘCIA, FILM]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-12-05. [dostęp 2017-12-05].
- ↑ Wiesław Pierzchała: Ulica Abramowskiego w Łodzi. Drewniana tężnia zastąpi słynne katakumby w pasażu Abramowskiego. Rozpoczęły się prace rozbiórkowe [ZDJĘCIA]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2018-03-18. [dostęp 2018-03-18].
- ↑ Formularz zgłoszeniowy propozycji zadania do budżetu obywatelskiego 2017/2018. Numer identyfikacyjny zadania S0027KA. [w:] Portal Urzędu Miasta Łodzi. uml.lodz.pl > Dla mieszkańców – Budżet Obywatelski > 2017/2018 > Zgłoszone wnioski do BO > Śródmieście > Katedralna (poz. 16) [on-line]. Urząd Miasta Łodzi, 2017-03-13. s. 1–2. [dostęp 2017-10-21].
- ↑ Formularz zgłoszeniowy propozycji zadania do budżetu obywatelskiego 2017/2018. Numer identyfikacyjny zadania S0042KA. [w:] Portal Urzędu Miasta Łodzi. uml.lodz.pl > Dla mieszkańców – Budżet Obywatelski > 2017/2018 > Zgłoszone wnioski do BO > Śródmieście > Katedralna (poz. 24) [on-line]. Urząd Miasta Łodzi, 2017-03-13. s. 1–3. [dostęp 2017-10-21].
- ↑ Wyniki głosowania na propozycje zadań w rejonie Śródmieście zgłoszone do budżetu obywatelskiego 2017/2018. [w:] Portal Urzędu Miasta Łodzi. uml.lodz.pl > Dla mieszkańców – Budżet Obywatelski > Wyniki BO 2017/2018 > Wyniki Śródmieście [on-line]. Urząd Miasta Łodzi, 2017-10-19. s. 1, poz. 6 i 1. [dostęp 2017-10-21].
- ↑ Kmieciak 2016 ↓, s. 12.
- ↑ Kmieciak 2016 ↓, s. 11.
- ↑ Kmieciak 2016 ↓, s. 10.
- ↑ Marcin Markowski: Krótki film o przemocy w szkole. Obejrzyj „Jeden krok”. [w:] Portal „Gazety Wyborczej”. wyborcza.pl > Łódź > Wiadomości [on-line]. Agora S.A., 2011-08-25. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Jaskółka w bazie filmpolski.pl
- ↑ Marek Kuprowski (prow.): „Jaskółka” szybuje. Stan Borys u następcy Skolimowskiego [To Jest Kino]. [w:] Magazyn filmowy „To jest kino” w portalu YouTube. [on-line]. Agora S.A./YouTube., 2014-05-16. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ (rs): „Sąsiady”. Z planu filmu – Mariusz Pudzianowski chodzi po kolędzie [zdjęcia]. [w:] Portal „Expressu Ilustrowanego”. expressilustrowany.pl > aktualności [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2013-12-03. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Sąsiady w bazie filmpolski.pl
- ↑ Podolska i Bonisławski 2007 ↓, s. 4, 16.
- ↑ Żumański (red.) 1937–1939 ↓, s. 89 (PDF – 103).
- ↑ Bartosz Stępień: Uniwersal. [w:] Strona „Łódzkie Murale”. murale.mnc.pl [on-line]. Łódzkie Murale, 2012-02-01. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Murale PRL w Łodzi. Niewiele z nich się zachowało [ZDJĘCIA]. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2013-11-24. s. 9 (w galerii zdjęć). [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Wykaz kart adresowych gminnej ewidencji zabytków miasta Łodzi. [w:] Portal Urzędu Miasta Łodzi. uml.lodz.pl > Miasto – Rewitalizacja i zabytki > Ewidencja Zabytków [on-line]. Urząd Miasta Łodzi, 2016-08-05. s. 1. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., lipiec 2013, s. 698 [zarchiwizowane 2013-07-15] .
- ↑ Aktualne trasy i rozkłady jazdy. [w:] Strona MPK – Łódź. mpk.lodz.pl > Rozkłady jazdy [on-line]. MPK – Łódź Spółka z o.o., 2017-03-01. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ [Widok przystanku w Google Street View]. [w:] Mapy Google [on-line]. Google, 2014. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Wykaz przystanków komunikacyjnych zlokalizowanych na terenie miasta Łodzi, których właścicielem lub zarządzającym jest miasto Łódź (Załącznik nr 1 do uchwały nr XXV/585/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 10 lutego 2016 r.). „Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego”. 2016 (poz. 1196), s. 2, poz. 1, 2016-03-14. Łódź: Zarząd Województwa Łódzkiego. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Abramowskiego – Sienkiewicza (0001). [w:] Strona MPK – Łódź. mpk.lodz.pl > Znajdź przystanek: 0001 > Sienkiewicza (0001) [on-line]. MPK – Łódź Spółka z o.o., 2017-03-01. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Karol Matuszewski: [C0065] Zmiany tras autobusowych w rejonie Dworca Łódź-Widzew. [w:] Strona „BUSLODZ.PL4. Łódzkie autobusy i tramwaje”. buslodz.pl > Ciekawostki i informacje > Ciekawostki i informacje [on-line]. BUSLODZ.PL – Łódzkie autobusy i tramwaje, 2010-10-21. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Jacek Losik: Modernizacja pasażu Abramowskiego w Łodzi. Powstał tor dla rolkarzy i rowerzystów. [w:] Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2016-09-12. [dostęp 2017-03-29].
- ↑ Barciński Park. [w:] Baza polskich inwestycji budowlanych „Urbanity.pl”. urbanity.pl > Szukaj: Barciński Park [on-line]. urbanity.pl, 2013–2017. [dostęp 2017-03-29].
Bibliografia
- Danuta Bieńkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń: Edwarda Józefa Abramowskiego [hasło]. [w:] Słownik nazewnictwa miejskiego Łodzi [on-line]. Łódzki Ośrodek Geodezji. [dostęp 2017-03-29].
- Danuta Bieńkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń. Łódzkie urbonimy w okresach utraty niepodległości. „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”. T. 20 (40) (z. 2), s. 49–50, 55 (PDF – 3–4, 9), 2013. Alicja Pihan-Kijasowa (red.). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. ISSN 1233-8672. [dostęp 2017-03-29].
- Ewa Czerwińska: Praca i służba – lata młodzieńcze. W: Ewa Czerwińska: Św. Faustyna Helena Kowalska. Warszawa: Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o., 2013, s. 28–34. ISBN 978-83-7881-829-8.
- Kronika miejska. Ulica Edwarda Abramowskiego. „Dziennik Zarządu m. Łodzi”. Rok VII (nr 25 (300)), s. 9, 1925-06-23. Bolesław Dudziński (red.). Łódź: Wydawnictwo Zarządu m. Łodzi. [dostęp 2017-03-29].
- Adam Horodecki (red.): Abramowskiego [hasło]. [w:] Bazy on-line WBP im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi. Baza: Ulice Łodzi. mak.wimbp.lodz.pl > Bazy bibliograficzne – Ulice Łodzi [on-line]. WBP w Łodzi, 2017. [dostęp 2017-03-29].
- Sandra Kmieciak: Abramowskiego jak plan filmowy. Tajemnicze katakumby w centrum miasta. [w:] Portal „Gazety Wyborczej”. wyborcza.pl > Łódź > Wiadomości [on-line]. Agora S.A., 2016-11-08. s. 1, 5–12. [dostęp 2017-03-29].
- Elżbieta Ostrowska (red.), Zofia Dworak (red.): Łódź – plan miasta. Wyd. trzecie. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1969.
- Joanna Podolska, Ryszard Bonisławski. Spacerownik. Łódź Śródmieście. Część pierwsza [bezpłatny dodatek do wydania łódzkiego]. „Gazeta Wyborcza”, s. 4, 16, 2007-05-17. Joanna Podolska (red.). Łódź: Agora S.A.. ISSN 0860-908X.
- P. Rundo (prow. protokół). Protokół 21 (III sesji) posiedzenia Rady Miejskiej m. Łodzi. Łódź, dnia 1 lipca 1925 r. [część 1]. „Dziennik Zarządu m. Łodzi”. Rok VII (nr 33 (308)), s. 4, 1925-08-18. Bolesław Dudziński (red.). Łódź: Wydawnictwo Zarządu m. Łodzi. [dostęp 2017-03-29].
- P. Rundo (prow. protokół). Protokół 21 (III sesji) posiedzenia Rady Miejskiej m. Łodzi. Łódź, dnia 1 lipca 1925 r. [część 4]. „Dziennik Zarządu m. Łodzi”. Rok VII (nr 36 (311)), s. 10–11, 1925-09-08. Bolesław Dudziński (red.). Łódź: Wydawnictwo Zarządu m. Łodzi. [dostęp 2017-03-29].
- Straßenverzeichnis von Litzmannstadt. Litzmannstadt (Łódź): Herausgegeben vom Oberbürgermeister von Litzmannstadt Statistisches Amt. Verlag der Buchhandlung S. Seipelt G. m. b. H., 1941, s. 3, 33, 56 (PDF – 5, 35, 58), kol. 1. [dostęp 2018-11-15]. (niem.).. Tam: hasła Abramowskiego, Eduard-Herbst-Str. i Hermann-v.-Salza-Str.
- Antoni Żumański (red.): Księga adresowa miasta Łodzi i województwa łódzkiego z informatorami m. stoł. Warszawy, wojew. krakowskiego, wojew. kieleckiego, wojew. lwowskiego, wojew. poznańskiego, wojew. pomorskiego z m. Gdynią i wojew. śląskiego. Rocznik 1937–1939. Wyd. I. Cz. I: Szematyzm miasta Łodzi. Łódź: Antoni Żumański. Wydawnictwo Księgi Adresowej (pod kontrolą redakcyjną Zarządu Miejskiego w Łodzi), 1937–1939, s. 9, 38, 84, 89 (PDF – 23, 52, 98, 103). [dostęp 2017-04-06].
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Autor:
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Łódź Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 52.45 N
- S: 50.78 N
- W: 17.95 E
- E: 20.75 E
Autor: Marcin Floryan, Licencja: CC BY 2.5
Ikona ulicy - początek skrzyżowanie T
Ikonka świateł na skrzyżowaniu
Autor: Marcin Floryan, Licencja: CC BY 2.5
Ikona ulicy - zakończenie skrzyżowaniem
Crossroads with a major road ahead.
Autor: Zorro2212, Licencja: CC BY-SA 3.0
Tablica poświęcona Św. Faustynie, Łódź Abramowskiego 29
Autor: Jakub Pietrasiak, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ulica Edwarda Abramowskiego w Łodzi (czerwiec 2017)
Autor: Zorro2212, Licencja: CC BY 3.0
Stary mural, Łódź ul. Abramowskiego 42 przy Kilińskiego (Uniwersal)
Autor: Darekm135, Licencja: CC BY-SA 3.0
Kilińskiego Street in Łódź