Unia Afrykańska

Unia Afrykańska
الاتحاد الأفريقي (arab.)
African Union (ang.)
Union africaine (fr.)
Unión Africana (hiszp.)
União Africana (port.)
Umoja wa Afrika (suahili)
Logotyp / flaga
Mapa
Język roboczy

angielski, arabski, francuski, portugalski, hiszpański, suahili, hausa

Siedziba

Addis Abeba[a]
Johannesburg[b]

Przewodniczący

Macky Sall

Utworzenie

9 lipca 2002

Unia Afrykańska (UA) – organizacja międzynarodowa o charakterze politycznym, wojskowym i gospodarczym, zrzeszająca 55 państw afrykańskich. Powołana w miejsce Organizacji Jedności Afrykańskiej 9 lipca 2002 na szczycie w Durbanie. Jej siedzibą jest Addis Abeba.

Historia

Powołanie nowej organizacji

Powstanie UA wiąże się z dążeniami części afrykańskich przywódców do pogłębienia integracji celem głębszej realizacji idei panafrykanizmu. Podczas szczytu OJA w Algierze w dniach 12–14 lipca 1999 Mu’ammar al-Kaddafi oświadczył, że w jego opinii OJA wyczerpała swą przydatność i należy w jej miejsce powołać organizację zdolną zapewnić przyspieszenie integracji. Przypomniał też ideę budowy Stanów Zjednoczonych Afryki, jednak przez większość przywódców została ona uznana za zbyt daleko idącą. Zaakceptowano jednak potrzebę ustanowienia współpracy na nowych zasadach. 11 lipca 2000 roku w Lomé odbyło się posiedzenie Zgromadzenia Szefów Państw i Rządów OJA, w czasie którego podpisano statut nowej organizacji. 26 maja 2001 roku Akt założycielski Unii Afrykańskiej wszedł w życie. 8 lipca 2002 był ostatnim dniem funkcjonowania OJA – od 9 lipca jej zadania przejęła Unia Afrykańska[1].

Powołanie Rady Pokoju i Bezpieczeństwa

Rada Pokoju i Bezpieczeństwa (RPiB) składa się z 15 przedstawicieli wybranych spośród członków UA wybieranych przez Zgromadzenie. Rada jest organem pracującym stale, co zapewnia szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych na Kontynencie. Do podstawowych kompetencji Rady należy przeciwdziałanie sporom i konfliktom, oraz polityce która może dążyć do popełniania zbrodni przeciwko ludzkości, a także realizowanie zadań z zakresu budowania i utrwalania pokoju w Afryce. Spośród wielu funkcji jakie zostały przydzielone Radzie na największą uwagę zasługuje fakt, iż ma ona prawo do wysyłania misji pokojowych, obserwacyjnych oraz określanie momentów konfliktów zbrojnych. Poza tym przewidywane jest utworzenie stałych afrykańskich sił stabilizacyjnych oraz Wojskowego Komitetu Sztabowego. Istnieją jednak obawy co do funkcjonowania tego organu, zwłaszcza jeśli chodzi o jego finansowanie[2].

Cele i zadania

  • promocja rozwiązań demokratycznych na kontynencie;
  • wspieranie rozwoju gospodarczego i społecznego państw członkowskich;
  • walka z nędzą i korupcją;
  • upowszechnianie i ochrona praw człowieka;
  • działanie na rzecz integracji polityczno-gospodarczej kontynentu (m.in. wspólna waluta Afro);
  • wspólny parlament;
  • bank centralny;
  • wspólny sąd;
  • działanie na rzecz zakończenia konfliktów na kontynencie afrykańskim, a w przyszłości przeciwdziałanie im.

Organy

  • Zgromadzenie Unii
  • Rada Wykonawcza
  • Parlament Panafrykański
  • Trybunał Sprawiedliwości
  • Komisja Unii Afrykańskiej
  • Komitet Stałych Przedstawicieli
  • Wyspecjalizowane Komitety Techniczne
  • Rada Ekonomiczna, Społeczna i Kulturalna
  • Rada Pokoju i Bezpieczeństwa
  • Instytucje Finansowe

Założenia

Plan rozwoju Unii Afrykańskiej został zawarty w dokumencie Agenda 2063. Przewiduje on:

  • promować zasady i instytucje demokratyczne (w odróżnieniu od OJA, o której mówi się, że była klubem dyktatorów);
  • w większym stopniu chronić prawa człowieka na kontynencie afrykańskim;
  • wprowadzić mechanizmy wywierania wzajemnego wpływu, mające zakończyć konflikty zbrojne, a w przyszłości im zapobiegać;
  • stworzyć i podtrzymywać ogólnokontynentalny rynek zbytu (wzorem ogólnoświatowego trendu do formowania dużych bloków gospodarczych);
  • ograniczyć wymianę handlową z byłymi potęgami kolonialnymi na rzecz wymiany wewnątrz kontynentu (wyjście z uzależnienia);
  • przyciągnąć kapitał zagraniczny.

Osiągnięcia

Rozwój ekonomiczny

W 2018 roku kraje Unii podpisały umowę o Afrykańskiej Kontynentalnej Strefie Wolnego Handlu, którą ratyfikowały 22 państwa. Umowa obowiązuje od czerwca 2020 roku. Następnym planowanym krokiem na drodze do wspólnego rynku jest utworzenie unii celnej.

Trwa łagodzenie reżimu wizowego. Część państw wprowadziła możliwość nabycia wizy już po przybyciu do kraju (np. Nigeria). Ruch bezwizowy na kontynencie ma być możliwy dla posiadaczy paszportu afrykańskiego[3].

Współpraca technologiczna

W 2018 ustanowiono Afrykańską Agencję Kosmiczną. Pełną zdolność operacyjną ma zyskać w 2023 roku[4].

Polityka bezpieczeństwa

Afrykańskie siły stabilizacyjne (ang. African Stanby Forces, AFS) zostały utworzone w 2011 roku. Jest to formacja złożona z kontyngentów wojskowych, policyjnych i cywilnych. Składa się z 5 stałych brygad wielonarodowych, liczących razem 15 tysięcy żołnierzy[5]. Brygada Ecowas stanowi jednocześnie siły pokojowe Wspólnoty Afryki Zachodniej. Artykuł 4 Aktu Założycielskiego UA pozwala na dokonanie interwencji w państwie Unii, w przypadku popełnienia zbrodni wojennej, ludobójstwa lub zbrodni przeciwko ludzkości. ASF pełnią obecnie misje w Mali, Ugandzie, Sudanie Południowym i Republice Środkowoafrykańskiej.

Ekologia

W 2007 organizacja zainicjowała powstanie Wielkiego Zielonego Muru, pasa zieleni odgraniczającego sawanny Sahelu od piasków Sahary[6].

Relacje z państwami trzecimi

Unia Afrykańska ma swoich przedstawicieli w Narodach Zjednoczonych[7], Światowej Organizacji Handlu, Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych oraz w Lidze Arabskiej[8]. W szczytach Unii zazwyczaj bierze udział prezydent Palestyny[9]. Od 2016 co roku odbywają się spotkania UA-UE, w których udział biorą ministrowie rolnictwa i żywności państw obu organizacji[10].

Przewodnictwo

Sala plenarna w budynku Organizacji Narodów Zjednoczonych w Addis Abebie, gdzie odbywają się szczyty UA
Prezydent Sudanu Umar al-Baszir podczas 12-go szczytu UA, 31 stycznia 2009
PrzewodniczącyPoczątekKoniecPaństwo
Thabo Mbeki9 lipca 200210 lipca 2003 Południowa Afryka
Joaquim Chissano10 lipca 20036 lipca 2004 Mozambik
Olusẹgun Ọbasanjọ6 lipca 200424 stycznia 2006 Nigeria
Denis Sassou-Nguesso24 stycznia 200629 stycznia 2007 Kongo
John Kufuor29 stycznia 200731 stycznia 2008 Ghana
Jakaya Kikwete31 stycznia 20082 lutego 2009 Tanzania
Muammar al-Kaddafi[11]2 lutego 200931 stycznia 2010 Libia
Bingu wa Mutharika[11]31 stycznia 201031 stycznia 2011 Malawi
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo31 stycznia 201129 stycznia 2012 Gwinea Równikowa
Yayi Boni29 stycznia 201227 stycznia 2013 Benin
Hajle Marjam Desalegne27 stycznia 201330 stycznia 2014 Etiopia
Muhammad uld Abd al-Aziz[12][13][14]30 stycznia 201430 stycznia 2015 Mauretania
Robert Mugabe30 stycznia 201530 stycznia 2016 Zimbabwe
Idriss Déby30 stycznia 201630 stycznia 2017 Czad
Alpha Condé30 stycznia 201728 stycznia 2018 Gwinea
Paul Kagame28 stycznia 201810 lutego 2019 Rwanda
Abd al-Fattah as-Sisi10 lutego 201910 lutego 2020 Egipt
Cyril Ramaphosa[15]10 lutego 20206 lutego 2021 Południowa Afryka
Félix Tshisekedi6 lutego 20215 lutego 2022 Demokratyczna Republika Konga
Macky Sall5 lutego 2022nadal urzęduje Senegal

Członkowie

Państwa członkowskie

Uwagi

Przypisy

  1. Wiesław Lizak: Problemy bezpieczeństwa Afryki. W: Ryszard Zięba: Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008, s. 471. ISBN 978-83-60501-92-4.
  2. Haliżak E., Kuźniar R., Michałowska G., Parzymies S., Simonides J., Zięba R.: Stosunki międzynarodowe w XXI wieku. Warszawa: Scholar, 2006, s. 796.
  3. Claus Stäcker, Africa’s New Year Resolutions Unrealistic, allAfrica, 29 grudnia 2019.
  4. Plans for African Space Agency jeopardized by lack of progress, physicsworld, 24 lutego 2019.
  5. African Union, Encyclopedia Britannica.
  6. The Great Green Wall Initiative, strona Narodów Zjednoczonych.
  7. New Permanent Observer for African Union Presents Letter of Appointment, oficjalna strona Narodów Zjednoczonych, 23 marca 2020.
  8. Permanent Representational and Specialised Offices, Strona oficjalna Unii Affrykańskiej.
  9. Liderzy Unii Afrykańskiej potępiają plan Trumpa., eurokurier24.pl, 9 lutego 2020.
  10. Współpraca i porozumienia między Unią Afrykańską a UE w dziedzinie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, Oficjalna strona internetowa Unii Europejskiej.
  11. a b Gaddafi chides African Union after leadership change (ang.). Reuters, 31 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-01].
  12. President Abdel Aziz of the Islamic Republic of Mauritania elected African Union Chairperson (ang.). au.int, 2014-01-30. [dostęp 2014-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-26)].
  13. Abdel Fattah al-Sissi: L’élection du président mauritanien à la tête de l’UA fait polémique (fr.). rfi.fr, 2014-01-31. [dostęp 2014-08-25].
  14. محمد ولد عبد العزيز رئيسا للاتحاد الإفريقي (arab.). ma-chahid.com, 2014-01-30. [dostęp 2014-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-26)].
  15. Acceptance Statement by South African President H.E. Cyril Ramaphosa on assuming the Chair of the African Union for 2020 | African Union, au.int [dostęp 2020-05-22].
  16. Morocco rejoins African Union (ang.). worldbulletin.net, 2017-01-30. [dostęp 2017-01-31].

Bibliografia

  • Ewa Łaźniewska, Przemysław Deszczyński (red.): Kompendium wiedzy o organizacjach międzynarodowych. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 373–377. ISBN 978-83-01-16562-8.
  • Konrad Czernichowski: Integracja afrykańska – uwarunkowania, formy współpracy, instytucje. Wyd. 1. Warszawa: CeDeWu.pl, 2010, s. 111–133. ISBN 978-83-7556-353-5.
  • Wiesław Lizak: Problemy bezpieczeństwa Afryki. W: Ryszard Zięba: Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008, s. 471–475. ISBN 978-83-60501-92-4.

Media użyte na tej stronie

Flag of Ethiopia.svg
Flag of Ethiopia
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg
The national flag of the Democratic Republic of the Congo. Created according to the 2006 constitution : Son emblème est le drapeau bleu ciel, orné d’une étoile jaune dans le coin supérieur gauche et traversé en biais d’une bande rouge finement encadrée de jaune. (Its symbol is a sky blue flag, decorated with a yellow star in the upper left corner and crossed in the diagonal by a red strip with thin yellow borders) It seems to be identical, except for a lighter field hue, to the 1966–1971 flag.
Flag of Senegal.svg
Flag of Senegal
Flag of Namibia.svg
Flag of Namibia
Flag of Côte d'Ivoire.svg
Flag of the Ivory Coast, written by Jon Harald Søby, modified by Zscout370. The colors match to what is reported at http://fotw.vexillum.com/flags/ci.html.
Flag of Sao Tome and Principe.svg
Flag of São Tomé and Príncipe
Flag of the African Union.svg
Flag of the African Union
Plenary Hall, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-291.jpg
African leaders and foreign diplomats sit in the Plenary Hall of the United Nations building in Addis Ababa, Ethiopia, during the 12th African Union (AU) Summit Feb. 2, 2009.
Omar al-Bashir, 12th AU Summit, 090131-N-0506A-347.jpg
Omar Hassan Ahmad al-Bashir, the president of Sudan, listens to a speech during the opening of the 20th session of The New Partnership for Africa's Development in Addis Ababa, Ethiopia, Jan. 31, 2009.
Flag of Niger.svg
This flag was created with a text editor.
Flag of Mauritania.svg
Flag of Mauritania, adopted in 2017. The National Assembly added red stripes to the top and bottom edges to represent “the blood shed by the martyrs of independence”.
African Union (orthographic projection).svg
Autor: Heraldry, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Map of the African Union with suspended states highlighted in light green
Flag of the Central African Republic.svg
The proportions of this flag are 3:2; however, there is no official definition for the correct proportions and also 5:3 is widely used.
Flag of Rwanda.svg
Flag of Rwanda. The flag ratio is 2:3 with the stripes being 2:1:1. Colors are the following officially: Pantone 299 C 2X (blue), RAL 6029 (green), RAL 1023 (yellow) and RAL 1003 (golden yellow). (As of 03/08/2010, the only color used is the Pantone 299 C, which is from here. The rest of the colors are RAL shades from here.)