Uniwersytet Oksfordzki

Uniwersytet Oksfordzki
Universitas Oxoniensis
University of Oxford
Ilustracja
DewizaDominus Illuminatio Mea
(Pan jest moim światłem)
Data założenianieznana, dowody nauczania od 1096
Typuczelnia publiczna
Państwo Wielka Brytania
AdresUniversity Offices,

Wellington Square, Oxford, OX1 2JD

Liczba studentów22 640
RektorKanclerz Chris Patten
CzłonkostwoRussell Group
Golden Triangle
Grupa Coimbra
Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów
Socrates-Erasmus
Położenie na mapie Oxfordshire
Mapa lokalizacyjna Oxfordshire
Contains Ordnance Survey data © Crown copyright and database right, CC BY-SA 3.0
Uniwersytet Oksfordzki
Uniwersytet Oksfordzki
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Uniwersytet Oksfordzki
Uniwersytet Oksfordzki
Położenie na mapie Anglii
Mapa lokalizacyjna Anglii
Uniwersytet Oksfordzki
Uniwersytet Oksfordzki
Ziemia51°45′39,96″N 1°15′12,24″W/51,761100 -1,253400
Strona internetowa
Stół profesorski (ang. High Table) w Trinity College

Uniwersytet Oksfordzki[1][2][3] (ang. University of Oxford, łac. Universitas Oxoniensis) – brytyjska uczelnia publiczna w Oksfordzie, założona przed 1167 rokiem[4], najstarszy uniwersytet w Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich.

Obok Uniwersytetu w Cambridge, jest to najbardziej renomowana uczelnia w Wielkiej Brytanii, wysoko ceniona w Europie i na świecie. Stale zajmuje miejsce w pierwszej dziesiątce wszelkich światowych rankingów uczelni, tak w klasyfikacji ogólnej, jak i w poszczególnych dziedzinach nauki. Według rankingu sporządzonego w 2016 przez czasopismo Times Higher Education Uniwersytet Oksfordzki zajmuje pierwszą pozycję na świecie[5][6]. W Akademickim Rankingu Uniwersytetów Świata (opracowanym w tym samym roku przez Instytut Szkolnictwa Wyższego Uniwersytetu Jiao Tong w Szanghaju) Oksford zajmuje 7. miejsce na świecie[7], a w QS World University Rankings pozycję 6.[8]

W angielskiej tradycji University of Oxford i University of Cambridge nazywane są łącznie Oxbridge. Obie te uczelnie rywalizują z sobą w corocznych zawodach wioślarskich The Boat Race.

Struktura

Uniwersytet Oksfordzki składa się z wydziałów, które prowadzą wykłady, ćwiczenia i przeprowadzają egzaminy, oraz z 38 niezależnych od siebie kolegiów (ang. college). W 2008 połączyły się dwa kolegia, Green College i Templeton College, tworząc Green Templeton College, przez co liczba kolegiów spadła z 39 do 38)[9] i 7 Permanent Private Halls (czyli jednostek na niepełnych prawach kolegium), które skupiają studentów i profesorów, spełniają rolę akademików i zajmują się dodatkowym kształceniem studentów w systemie tutorialnym.

System kolegialny uniwersytetu został przejęty od średniowiecznego Uniwersytetu Paryskiego. Najstarsze kolegium w Oksfordzie to University College, założony w 1247. Kolegia dzielą się na undergraduate colleges (większość kolegiów), w których odbywa się kształcenie na poziomie licencjatu i magisterium oraz przeprowadza przewody doktorskie, oraz postgraduate colleges (niektóre kolegia, np. Nuffield), w których odbywa się kształcenie tylko na poziomie magisterium i doktoratu. Wyjątkiem jest All Souls College, który jest przeznaczony tylko dla fellows, czyli profesorów uniwersytetu. Przynależność do tego kolegium jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w brytyjskim świecie akademickim. Do All Souls College należał Polak, profesor Leszek Kołakowski.

Rok szkolny w Oksfordzie podzielony jest na trymestry:

  • Michaelmas – październik-grudzień
  • Hilary – styczeń-marzec
  • Trinity – kwiecień-czerwiec

Tradycyjnie kolegia rywalizują ze sobą. Co roku publikowany jest ranking kolegiów na podstawie wyników akademickich studentów, nazywany tabelą Norringtona. W 2006 pierwsze miejsce zajął Merton College, a drugie Balliol College.

Kolegia Uniwersytetu Oksfordzkiego

NazwaRok założeniaAdres strony internetowejPartnerskie kolegium w Cambridge
All Souls College1438 w intencji zbawienia dusz Anglików poległych w wojnie stuletniejstrona internetowaTrinity Hall
Balliol College1263strona internetowaSt John’s College
Brasenose College1509strona internetowaGonville and Caius College
Christ Church1546strona internetowaTrinity College
Corpus Christi College1517strona internetowaCorpus Christi College
Exeter College1314strona internetowaEmmanuel College
Green College1979strona internetowaSt Edmund’s College
Harris Manchester College1786, Status kolegium w 1996, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowa
Hertford College1282strona internetowa
Jesus College1571strona internetowaJesus College
Keble College1870strona internetowaSelwyn College
Kellogg College1990, Status kolegium w 1994, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowa
Lady Margaret Hall1878strona internetowaNewnham College
Linacre College1962strona internetowaWolfson College
Lincoln College1427strona internetowaDowning College
Magdalen College1458strona internetowaMagdalene College
Mansfield College1886, Status kolegium w 1995, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowa
Merton College1264strona internetowaPeterhouse
New College1379strona internetowaKing’s College
Nuffield College1937strona internetowa
Oriel College1326strona internetowaClare College
Pembroke College1624strona internetowaQueens’ College
The Queen’s College1341strona internetowaPembroke College
St Anne’s College1878strona internetowaMurray Edwards College
St Antony’s College1950, Status kolegium w 1963, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowa
St Catherine’s College1963strona internetowaRobinson College
St Cross College1965strona internetowaClare Hall
St Edmund Hall1226, Status kolegium w 1957, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowaFitzwilliam College
St Hilda’s College1893strona internetowa
St Hugh’s College1886strona internetowaClare College
St John’s College1555strona internetowaSidney Sussex College
St Peter’s College1929strona internetowa
Somerville College1879strona internetowaGirton College
Templeton College1965, Status kolegium w 1995, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowa
Trinity College1554strona internetowaChurchill College
University College1249strona internetowaTrinity Hall
Wadham College1610strona internetowaChrist’s College
Wolfson College1966, Status kolegium w 1981, wcześniej Permanent Private Hallstrona internetowaDarwin College
Worcester College1714strona internetowaSt Catharine’s College

Permanent Private Halls

NazwaRok założeniaAdres strony internetowej
Private Hall Zakonu Dominikanów1221, reaktywowany w 1921strona internetowa
Campion Hall1896strona internetowa
Private Hall Zakonu Franciszkanów1910strona internetowa
Regent’s Park College1752, przeniesiony do Oksfordu w 1927strona internetowa
St Benet’s Hall1897strona internetowa
St Stephen’s House1876, prawa Permanent Private Hall przyznane w 2003strona internetowa
Wycliffe Hall1877strona internetowa

Historia

Oprawy starych ksiąg w bibliotece Merton College

Dokładna data założenia uniwersytetu nie jest znana, ale wiadomo, że należy on do najstarszych średniowiecznych uniwersytetów. Istnieją dane wskazujące na to, że wykładano tu już w roku 1096. Od 1167, w którym król Henryk II zakazał Anglikom studiować na Uniwersytecie Paryskim, Uniwersytet Oksfordzki zaczął gwałtownie się rozwijać i zyskiwać na znaczeniu. W tym czasie założono pierwsze Halls of Residence (w pewnym stopniu odpowiadające konwiktom), które później stały się kolegiami (ang.: colleges).

Akademicy nie żyli w przyjaźni z mieszkańcami Oksfordu, co w czasach średniowiecznych było ogólnym standardem w stosunkach uniwersytet–miasto. W 1209 jeden ze studentów został oskarżony o gwałt na mieszczance. Mieszczanie aresztowali trzech przyjaciół domniemanego gwałciciela (on sam się ukrywał), którzy zostali następnie powieszeni na rozkaz króla Jana. Na skutek tego zajścia, wielu uczonych rozpierzchło się po kraju, a część z nich najprawdopodobniej założyła University of Cambridge.

Mieszkańcy miasta szukali pomocy w zażegnaniu konfliktu z akademikami u legata papieskiego, Nicholasa de Romanis, który w roku 1214 usiłował rozwiązać problem, nadając uniwersytetowi kartę praw i ustanawiając urząd kanclerza (ang. Chancellor). Choć poprawiło to sytuację uniwersytetu, niesnaski bynajmniej się nie zakończyły.

W XIII-XIV wieku środowisko naukowe Oksfordu odegrało ważną rolę w rozwoju nauk matematyczno-przyrodniczych. Działali tu m.in. Robert Grosseteste, Roger Bacon i inni przedstawiciele tzw. szkoły oksfordzkiej.

W roku 1355, w dniu św. Scholastyki, czyli 10 lutego, w lokalnej tawernie kłótnia pomiędzy miejscowymi a dwoma studentami przerodziła się w bijatykę, a potem dwudniowe zamieszki, w wyniku których zabitych zostało 63 akademików i około 30 miejscowych. Po tym wydarzeniu, król Edward III potwierdził prymat Uniwersytetu nad miastem, nadając mu dodatkowe przywileje i nakazując burmistrzowi oraz radzie miejskiej co roku w dniu św. Scholastyki przechodzić ulicami miasta z odkrytymi głowami i płacić Uniwersytetowi grzywnę: jednego pensa za każdego zabitego akademika. Trwało to aż do roku 1825. Również od XIV wieku dwóch posłów reprezentuje Uniwersytet w Izbie Gmin.

W czasie reformacji na Oksfordzie działali Jan Hus i John Wyclif (Jan Wiklef). Mimo to tymczasowo zawieszono działalność uniwersytetu. W 1571 został on reaktywowany przez parlament za zgodą Elżbiety I. Po rewolucji angielskiej i wojnie domowej, wraz z powstaniem Royal Society uniwersytet w Oksfordzie zyskał dobre warunki rozwoju. Działali tu m.in. Edmond Halley, Robert Hooke i Robert Boyle. W tym czasie uczelnia szkoliła elitę państwową i kościelną.

W XIX wieku w teologii anglikańskiej dużą rolę odegrał tzw. ruch oksfordzki (reprezentowany m.in. przez Johna Henry’ego Newmana), dążący do odnowienia Kościoła anglikańskiego na zasadach wczesnochrześcijańskich i dający początek katolicyzującemu anglikanizmowi (reprezentowanemu m.in. przez oksfordczyka, C.S. Lewisa). W filozofii na Uniwersytecie rozwinął się tzw. idealizm brytyjski (odłam heglizmu, reprezentowany m.in. przez F.H. Bradleya), a później w opozycji do niego tzw. oksfordzka szkoła realistów. Pod względem strukturalnym Oksford pozostał uniwersytetem kolegialnym, jakkolwiek w XIX w. przeszedł reorganizację na wzór uniwersytetów niemieckich (łączenie funkcji dydaktycznej z prowadzeniem badań naukowych), rozbudowano podział na wydziały, wprowadzono laboratoria, pracownie, instytuty uniwersyteckie. Położono większy nacisk na rozwój nowoczesnych nauk ścisłych i przyrodniczych. Pod koniec XIX w. dopuszczono do studiów kobiety. Powstały wówczas kolegia żeńskie. Większość z nich, oprócz St Hilda’s College, z czasem zaczęła przyjmować również mężczyzn. W drugiej połowie XX w. nastąpiła zmiana programu studiów, wprowadzono system wielostopniowy, studia podyplomowe, oraz przyłączono do uniwersytetu wiele centrów i instytutów.

Absolwenci

Uniwersytet słynie z długiej tradycji i wysokiego poziomu nauczania. Wśród absolwentów uczelni jest:

Do polskich absolwentów Oksfordu należą m.in.:

  • Maria Antonina Czaplicka – etnografka
  • Urszula Gacek – poseł do Parlamentu Europejskiego
  • Maciej Giertych – dendrolog, poseł do Parlamentu Europejskiego
  • Radosław Sikorski – polityk
  • Juliusz Slaski - antropolog, dziennikarz emigracyjny Radia Wolna Europa („Hubert Grzymała”) i Głosu Ameryki, alpinista i himalaista
  • Adam Zamoyski – hrabia, historyk, prezes zarządu Fundacji Książąt Czartoryskich

Wykładowcy

Związany z uniwersytetem jest również profesor nauk politycznych Zbigniew Pełczyński. Wykładowcami byli także ekonomista prof. Włodzimierz Brus oraz polski filozof Leszek Kołakowski.

Dyplom Master of Arts

Master of Arts, który na zachodzie Europy oznacza zazwyczaj to samo co tytuł magistra w Polsce, jest związany z dziedzictwem uczelni. Zakłada się, że nawet formalnie nie uzyskując dyplomu magistra, dana osoba przyswaja wiedzę i reprezentuje pewien poziom naukowy, zgodnie z ideą nauczania na uczelniach, a nie tylko uczeniu celem uzyskania/wydawania dyplomu. Dlatego zgodnie z tradycją dyplom jest wydawany studentowi w siedem lat po immatrykulacji. Koszt wydania dyplomu wynosi dziesięć funtów[10][11][12].

Przypisy

  1. Wielka Brytania. Leksykon. Marcin Kamler (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 222–223. ISBN 83-01-13503-4.
  2. uniwersytet w Oksfordzie, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-08-29].
  3. Uniwersytety świata (2010), [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-08-29].
  4. Henryk Zins: Historia Anglii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 97.
  5. University of Oxford, Times Higher Education (THE) [dostęp 2017-05-26] (ang.).
  6. Oxford tops world university rankings, „BBC News”, 21 września 2016 [dostęp 2017-05-26] (ang.).
  7. Academic Ranking of World Universities 2016, shanghairanking.com [dostęp 2017-05-26].
  8. QS World University Rankings 2016, „Top Universities”, 25 sierpnia 2016 [dostęp 2017-05-26].
  9. Welcome – GTC Homepage.
  10. Dyplom Sikorskiego wart 10 funtów « Wirtualna Polonia, wirtualnapolonia.com [dostęp 2019-05-29] (pol.).
  11. Am I eligible for the Oxford Master of Arts degree?, uni-of-oxford.custhelp.com [dostęp 2019-05-29] (ang.).
  12. Tradition of Oxbridge ‘free’ Masters degrees under fire – Telegraph, www.telegraph.co.uk [dostęp 2019-05-29] (ang.).

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Education - Grad Hat.svg
Autor: Krzysztof Szymański, Licencja: CC BY 2.5
Czapeczka studencka
Oxford-University-Circlet.svg
Artist's impression of the arms of the university encircled with the classic circlet, although not the official logo of Oxford University as shown in the source (page 9 of PDF)
Old book bindings.jpg
Autor: Tom Murphy VII, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Old book bindings at the Merton College library.
Information icon4.svg
An i icon for templates and the like
Geographylogo.svg
Autor: OpenClipart, Licencja: CC0
Geography logo
High table at trinity college oxford.jpg
Autor: Winky z Oxford, UK, Licencja: CC BY 2.0
Dining hall at Trinity College, Oxford. Pictured are the Hight Table guests.
high table at trinity
Oxfordshire UK location map.svg
Contains Ordnance Survey data © Crown copyright and database right, CC BY-SA 3.0

Map of Oxfordshire, UK with the following information shown:

  • Administrative borders
  • Coastline, lakes and rivers
  • Roads and railways
  • Urban areas

Equirectangular map projection on WGS 84 datum, with N/S stretched 160%

Geographic limits:

  • West: 1.74W
  • East: 0.72W
  • North: 52.19N
  • South: 51.44N