Valtenberg
![]() Widok na wzniesienie Valtenberg od strony północno-zachodniej z Putzkau | |
Państwo | |
---|---|
Położenie | |
Pasmo | |
Wysokość | 587 m n.p.m. |
![]() |
Valtenberg[1] (587 m n.p.m.) – najwyższe wzniesienie na Pogórzu Łużyckim w Sudetach Zachodnich, w południowo- wschodniej części Niemiec w Saksonii.
Położenie
Wzniesienie położone na Pogórzu Łużyckim, około 2,5 km na południowy zachód od centrum miejscowości Neukirch i 5,0 km na północ od miejscowości Neustadt in Sachsen.
Fizjografia
Wzniesienie w kształcie rozciągniętej kopuły o regularnych zboczach z dobrze wykształconym szczytem, oś grzbietu przebiega na kierunku NW-SE. Charakteryzuje się nieregularnym ukształtowaniem z wyraźnie podkreślonymi dość stromo opadającymi do dolin rzecznych zboczami. Nachylenie zboczy: wschodniego, zachodniego i północnego wynosi zwykle 30%, a południowego tylko 10%. Północne zbocze dość stromo opada w stronę miejscowości Neukirch/Lausitz do doliny rzeki (Rotes Floβ), położonej ponad 250 metrów poniżej szczytu. Południowo-wschodnie zbocze pasem grzbietowym opada w stronę niższego wzniesienia Goldberg, od którego oddzielone jest doliną rzeki Wesenitz. Na południowym zboczu zwanego Hohwald[2] poniżej szczytu znajduje się źródło rzeki Wesenitz, która wypływa tu jako malutki strumień górski ze starej nieczynnej sztolni górniczej. Na zachodnio-południowym zboczu góry Valtenberg znajdują się wyrobiska nieczynnego kamieniołomu, wypełnione obecnie wodą. Zbocza wzniesienia trawersują liczne leśne drogi i ścieżki. Wzniesienie wyraźnie wydzielają wykształcone doliny rzeczne, a od pobliskich wzniesień oddzielone jest niewielkimi siodłami[3]. Położenie wzniesienia, kształt i wyraźnie podkreślona część szczytowa z wieżą widokową czynią wzniesienie rozpoznawalnym w terenie.
Budowa geologiczna
Wzniesienie zbudowane jest z dwóch rodzajów granodiorytu, granodiorytu łużyckiego i odporniejszego granodiorytu dwu łyszczykowego, Dominującym jest granodioryt biotytowy składający się głównie ze skalenia, kwarcu i biotytu, nazywany potocznie granitem łużyckim. W masywie występuje warstwa z krzemienia, sięgająca do poziomu 150 m poniżej szczytu[4], oraz rudy złota i srebra. Valtenberg należy do jednych z największych masywów granitowych. Powstał w orogenezy alpejskiej, w której obszarowi został nadany obecny kształt. Valtenberg wraz z wypiętrzeniem Alp został wyniesiony powyżej doliny (Wesenitzt). Ostateczne uformowanie wzniesienia nastąpiło w okresie ostatnich zlodowaceń. Lodowiec ściął wierzchołek góry i uformował zbocza. Szczyt wzniesienia oraz zbocza pokrywa niewielkiej grubości warstwa młodszych osadów glin, żwirów, piasków i lessów z okresu zlodowaceń plejstoceńskich i osadów powstałych w chłodnym, peryglacjalnym klimacie.
Zagospodarowanie
Na szczycie wzniesienia znajduje się kamienna wieża widokowa z gospodą (niem. Bergbaude Valtenberg) oraz plac zabaw. Na północnym zboczu znajduje się zjazd o długości 800 m z wyciągiem narciarskim. Na południowo-zachodnim zboczu góry Valtenberg do lat 80. XX wieku funkcjonował kamieniołom, a w przeszłości na południowo-wschodnim zboczu w żyle kwarcowej funkcjonowała sztolnia (niem. Goldbergwerk), gdzie wydobywano rudę złota[5]. Północnym podnóżem przebiega szlak kolejowy. Całe wzniesienie pokrywa bogata sieć dróg leśnych ścieżek i szlaków.
Historia
Do końca XVIII wieku góra nosiła nazwę Falckenberg. W latach 1752–1762 na południowym zboczu Falckenberg poniżej szczytu na poz. ok. 525 m w żyle kwarcowej funkcjonowała sztolnia Valentin Erbstolln. W 1857 roku na szczycie wybudowano 22-metrową kamienną wieżę widokową, którą na cześć ówczesnego króla Saksonii Johana Wettyna nazwano König-Johann-Turm. W 1859 r. w miejscu zniszczonej przez pożar drewnianej karczmy została wybudowana masywna kamienna karczma, która w 1951 r. spłonęła i ponownie została odbudowana. W 1864 roku na wieży ustabilizowano punkt geodezyjny (reper) nr 6 Valtenberg[6]. Wieża służyła dla geodetów jako punkt geodezyjny pierwszego rzędu triangulacji Royal Saxon. Pozostałością jest historyczny słup geodezyjny na tarasie widokowym wieży. W 1865 r. na szczycie wzniesienia był król Saksonii Jan. W 1938 r. w partii szczytowej wzniesienia wykonywano odwierty w poszukiwaniu wody do celów gospodarczych. W 1977 roku obok wieży widokowej otwarto obecnie istniejącą restaurację "Bergbaude Valtenberg". W latach 80. XX wieku na zboczu wzniesienia zamknięto kamieniołom. W 2007 r. obchodzono 150. rocznicę wieży.
Fauna i flora
Całe wzniesienie porasta w większości las świerkowy z domieszką drzew liściastych. Naturalna roślinność wzniesienia odpowiada roślinności mieszanych górskich lasów Wyżyny Łużyckiej. W przeszłości wzniesienie porastały lasy liściaste w większości bukowe przeplatane klonem, jesionem i lipami. W związku z rozwojem przemysłu pierwotne lasy wycięto i zastąpiono monokulturowymi lasami świerkowymi. Z roślinności gruntowej występują gatunki lubiące kwaśne podłoże, takie jak: borówka czarna, śmiałek pogięty, pszeniec zwyczajny, jastrzębiec baldaszkowy, konwalijka, traganek szerokolistny, konwalia majowa, groszek leśny i malina kamionka. Jako typowe gatunki preferujące bazaltowe podłoże występują: wawrzynek, szczyr trwały, miodunka plamista i perłówka zwisła. Występują tu także w zacienionych miejscach paprocie. Z fauny w lasach wzniesienia gnieżdżą się: nietoperze:Nocek Bechsteina, Mopek zachodni i Nocek duży, a od 2012 r. pojawiły się wilki.
Inne
- Północny stok Valtenberg stanowi punkt orientacyjny Górnych Łużyc oraz jest tematem wielu tajemniczych opowieści i legend.
- W 2012 roku w ostępach leśnych Valtenberg zauważono niewielką rodzinę wilków.
Turystyka
Na szczyt prowadzą szlaki turystyczne:
– zielony – prowadzące z miejscowości: Georgenbad, Neukirch/Lausitz
– czerwony – prowadzące z miejscowości: Ringenhain, Neustadt in Sachsen, Steinigtwolmsdorf
– niebieski – prowadzący z miejscowości Steinigtwolmsdorf
Przypisy
- ↑ Lit
- ↑ mapka
- ↑ Mapa
- ↑ Górne Łużyce str. 23. [dostęp 2017-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-02)].
- ↑ Tablica
- ↑ Wzniesienie na mapie sieci geodezyjnej
Bibliografia
- Hermann Schulze: Der Valtenberg. Oeser, Neusalza i. S
Media użyte na tej stronie
Autor: derivative work Виктор_В, Licencja: CC BY-SA 3.0
Relief map of Germany
Black up-pointing triangle ▲, U+25B2 from Unicode-Block Geometric Shapes (25A0–25FF)
Zielony szlak turystyczny.
Czerwony szlak turystyczny.
Niebieski szlak turystyczny.
Autor: R.D.-Rolf-Dresden, Licencja: CC BY-SA 3.0
Vermessungssäule auf dem Valtenbergturm, Sachsen
Eisenbahnviadukt in Putzkau mit Regionalbahn in Richtung Zittau, im Hintergrund der Valtenberg
Autor: Dörte Bleul DB 11, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wesenitzquelle auf dem Valtenberg, Neukirch (Lausitz)