Vlkolínec
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
![]() Wieś Vlkolínec z widokiem na górę Sidorovo | |
Państwo | |
---|---|
Typ | kulturowy |
Spełniane kryterium | IV, V |
Numer ref. | |
Region[b] | Europa i Ameryka Północna |
Historia wpisania na listę | |
Wpisanie na listę | 1993 |
![]() | |
Vlkolínec – wieś położona na słowackim Liptowie, administracyjnie wchodzi w skład miasta Rużomberk, w kraju żylińskim. Znajduje się w Trlenskiej dolinie (Trlenská dolina) w Wielkiej Fatrze. Zabudowania wsi ciągną się na dnie głównego ciągu tej doliny oraz w jej bocznych odgałęzieniach, wzdłuż Trlenskiego potoku i dwóch jego dopływów[1].
Historia
W źródłach historycznych z 1376 roku miejscowość jest wymieniona jako jedna z ulic Rużomberku, i jest to najstarsza znana wzmianka. W 1625 było 9 domów, w 1828 – 51. Podczas II wojny światowej w odwecie za działalność partyzancką Niemcy spalili część miejscowości. Spalona przez Niemców część wsi nie została odtworzona[2].
We wsi zachowało się typowe dla górskich obszarów Słowacji budownictwo wiejskie tworzące odizolowaną osadę w lewym odgałęzieniu doliny, na południowych stokach szczytu Sidorovo. W 1993 osada ta została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO[2]. W prawym odgałęzieniu doliny wybudowano nową drewnianą kaplicę (prowadzi do niej odgałęzienie ścieżki edukacyjnej)[1].
Osada Vlkolínec
Jest to położona na południowych zboczach Sidorova grupa wyjątkowo dobrze zachowanych domów, typowych dla słowackiej architektury ludowej. Tworzą one żywy, częściowo zamieszkany skansen. Są to oryginalne, pochodzące przeważnie z XIX wieku domy chłopskie z kamiennymi fundamentami, o ścianach pomazanych gliną. Usytuowane na wąskich działkach domy zbudowane są z bali. Oprócz domów mieszkalnych są stajnie, stodoły i inne budynki gospodarcze. Łącznie są 43 zabudowania mieszkalne i gospodarcze, ponadto kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, drewniana dzwonnica i szkoła. Przez środek wioski przepływa mający postać kanału strumyk. Dachy kryte były słomianą strzechą, później gontami. Jest to oryginalna zabudowa o niezmienionym układzie architektonicznym. Pola otaczające wioskę tworzą strefę buforową i widokową[2].
W niektórych domach znajdują się udostępnione do zwiedzania ekspozycje. W domu o nazwie Rolnický dom jest ekspozycja obejmująca wyposażenie domu i sprzęty gospodarcze. W drugim domu (Dom UNESCO) jest ekspozycja obrazująca historię wsi. Jest też galeria obrazów[2].
Turystyka
Przez osadę prowadzi szlak pieszy, ścieżka dydaktyczna i szlak rowerowy. Można do skansenu dojechać samochodem. Przy skansenie znajdują się dwa płatne parkingi; jeden przy osadzie, drugi niżej, na rozgałęzieniu doliny[3]. Wstęp do skansenu jest płatny.
Biely Potok (Rużomberk) – Vlkolínec. Odległość 1,8 km, suma podejść 250 m, suma zejść 45 m, czas przejścia 50 min (z powrotem 40 min)[3]
Vlkolínec – Pod Sidorovom – Vlkolínské ľuky. Odległość 1,5 km, suma podejść 140 m, suma zejść 45 m, czas przejścia 35 min (z powrotem 30 min)[3]
Trlenská dolina – dolny parking – osada Vlkolínec – Borovník – dolny parking[1]
odcinek: Rużomberk – Krkavá skala – Vlkolínec – Trlenská dolina – Grúň – Pulčíkovo – Jazierskie travertíny – Jazierský vodopád – Trlenská dolina[1] (przez osadę Vlkolínec rowery należy przeprowadzić)[4]
Przypisy
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona. vlkolinec.sk. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-04)]. (pol.)
- Vlkolínec na stronie UNESCO (po angielsku)
Media użyte na tej stronie
Autor: Caroig, Licencja: CC BY-SA 3.0
Contour map of districts in the Žilina Region, Slovakia, the same boundaries as File:Žilina Region demis background map.png
Flag of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)
Stripe-marked trail on the trail in the Czech Republic - yellow.
Autor: Caroig, Licencja: CC BY-SA 2.5
Vlkolínec village under Sidorovo Mountain in the Greater Fatra Range, Slovakia
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Vlkolínec, panorama z górnego parkingu pod osadą
Autor: Michal Klajban, Licencja: CC BY-SA 3.0
Vlkolínec. Great Fatra, Slovakia
Czerwony szlak rowerowy
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Rolnický dom Vlkolínec
Oznaczenie ścieżki edukacyjnej w Polsce wg http://www.pttk.pl/pttk/przepisy/instrukcja_znakowania_szlakow_0707.pdf