Wójtostwo (Sanok)
Dzielnica Sanoka | |
![]() Widok na dzielnicę ze wzgórza w Trepczy. Na drugim planie Śródmieście (2010) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Miasto | |
Data założenia | XIX wiek |
W granicach Sanoka | XIX wiek |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Portal ![]() |
Wójtostwo – dzielnica miasta Sanoka.
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/W%C3%B3jtostwo_San_S%C5%82onne.jpg/240px-W%C3%B3jtostwo_San_S%C5%82onne.jpg)
W przeszłości w myśl przywileju lokacyjnego z XIV wieku władzę w mieście pełnił wójt dziedziczny. Nazwa dzielnicy pochodzi od podmiejskiego obszaru, na którym znajdował się folwark wójtowski[1]. Wójtowie sanoccy czerpali z niego dochody[2]. Na początku XVI wieku uposażenie wójtostwa przeniesiono w skład starostwa sanockiego.
Podczas przejazdu Moskali w drodze na Węgry w 1849 w trakcie tamtejszego powstania najeźdźcy zażądali 100 korców owsa, stawiając groźbę spalenia miasta[2]. Wobec braku w mieście zarówno zboża, jak i pieniędzy, władze miasta odstąpiły podsanockiemu właścicielowi ziemskiemu Janowi Tchorznickiego teren Wójtostwa w zamian za otrzymany od niego owies[2]. W XIX wieku równinna powierzchnia Wójtostwa nie nadawała się do zabudowy ze względu na zagrożenie powodziowe związane z wylewami nieopodal przepływającej rzeki San. W 1879 na Wójtostwie zamieszkiwała Kornelia Tchórznicka[3]. Pod koniec XIX wieku właścicielką tabularną dóbr Wójtostwa była Józefa Rylska[4]. W 1897 na terenie Wójtostwa miasto utworzyło nową targowicę, rzeźnię i place dla wojska[5]. Możliwość budownictwa komunalnego i mieszkaniowego pojawiła się po uregulowaniu rzeki i wykonaniu robót zabezpieczających[6]. Na przełomie XIX i XX wieku właścicielem terenów wójtostwa sanockiego był Aleksander Mniszek-Tchorznicki (posiadał tam m.in. browar i spichlerz)[7][8].
Przed 1939 przy ulicy Kiczury działała cegielnia parowa Antoniego Wilka[9].
Od 1959 istniał most wiszący (kładka) na rzece San, łączący Wójtostwo (i cały Sanok) z Białą Górą na prawym brzegu rzeki[10][11]. Od 1977, a po odbudowie od 1981 istnieje obecny Most Białogórski[12][13][14][15].
Po 1960 dawne tereny rolne położone w granicach dzielnicy zostały zabudowane blokami mieszkalnymi przez Sanocką Spółdzielnię Mieszkaniową i Zakłady Przemysłu Gumowego "Stomil"[16]. Na obszarze dzielnicy w latach 70. trwała budowa bloków mieszkalnych na tzw. osiedlu Traugutta[17], które wykonywało Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane[18]. W 1989 uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku przemianowano nazwę dzielnicy os. Traugutta na Wójtostwo, a główną arterię dzielnicy, ulicę Długą na ulicę Jana Pawła II[19][20][21][22]..
W przeszłości w piśmiennictwie pojawiały się formy nazwy dzielnicy „Wójtostwo”[23][24] oraz „Wójtowstwo”[25]. W późniejszych latach formy „Wójtostwo” używali m.in. Józef Sulisz[2], historyk Adam Fastnacht[26] i znawca Sanoka Stefan Stefański[27]. W wyniku błędu w uchwale rady miasta z 25 września 1991 nazwa „Wójtostwo” została zastąpiona omyłkową formę „Wójtowstwo” i taki zapis jest stosowany w oficjalnych dokumentach, a także na tabliczkach z nazwami ulic[28][29].
Położenie
Położona jest w północnej części miasta przy drodze krajowej nr 28. Od strony północno-zachodniej graniczy z wsią Trepcza, od strony wschodniej dzielnicę ogranicza rzeka San. Przy głównej ulicy im. Jana Pawła II prowadzącej centralnie przez dzielnicę położony jest m.in. kościół parafialny pw. Chrystusa Króla i Miejska Komunikacja Samochodowa w Sanoku - spółka Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej (SPGK).
Osiedla
- Biała Góra (w tym Skansen)
- os. Jana Pawła II
- os. Sierakowskiego
- os. Sadowa
- os. Armii Krajowej
- os. Kiczury
(Na podstawie wydawnictw Sanok. Plan Miasta, wyd. Warszawa 1991, wyd. Sanok 1996, wyd. Sanok 2007)
Szkoły
Na obszarze dzielnicy powstały szkoły:
- Przy ulicy Jana Pawła II 25: Szkoła Podstawowa nr 7, otwarta 1 września 1975[30]. Roboty budowlane budynku wykonało Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane[31][32]. Później funkcjonowało Gimnazjum nr 4 im. 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty w Sanoku pod numerem 25, a po reformie systemu oświaty od 2017 Szkoła Podstawowa nr 9[33].
- Przy ulicy Sadowej: Szkoła Podstawowa nr 8, oddana do użytku w 1986[34]. Roboty budowlane szpitala wykonało także Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane[35].
Obiekty
Ogród jordanowski, w kształcie prostokąta, o powierzchni ok. 2 ha, którego okalają ul. Jana Pawła II (wcześniej ul. Długa), ul. Mariana Langiewicza, ul. Romualda Traugutta i ul. Wiśniowa, tworzony w latach 70.[36][37], został zagospodarowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową „Bieszczady” w Sanoku i oddany do użytku w 1978[38] (wcześniej był to obszar należący do rodziny Franciszka Lurskiego)[39][40].
Przypisy
- ↑ Sanok. Materiały do dziejów miasta do XVII w., Adam Fastnacht, opracowanie Feliks Kiryk, s. 28, 45
- ↑ a b c d Józef Sulisz. Kilka zapisek z Sanoka. „Lud”. Tom 13, s. 39, 1907.
- ↑ Edward Zając: VI. Okres autonomii. 4. Rzemiosło i handel w powiecie sanockim. W: Życie gospodarcze ziemi sanockiej od XVI do XX wieku. Sanok: Stowarzyszenie Inicjowania Przedsiębiorczości, 2004, s. 146. ISBN 83-914224-9-6.
- ↑ Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 182.
- ↑ Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 383
- ↑ Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 394-395
- ↑ Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, s. 405, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
- ↑ Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 215.
- ↑ Wykaz firm handlowych, przemysłowych, rzemieślniczych i wolnych zawodów miasta Sanoka, Zagórza, Rymanowa, Mrzygłoda, Bukowska 1937/8. Informator Chrześcijański. Sanok: Krakowska Kongregacja Kupiecka. Oddział Sanok, 1938, s. 18.
- ↑ Najdłuższy w kraju most wiszący na Sanie oddany do użytku. „Nowiny”, s. 1, Nr 89 z 13 kwietnia 1959.
- ↑ Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 236, 466, 478. ISBN 978-83-60380-26-0.
- ↑ Sanocka panorama 1977. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 3, Nr 36 (165) z 20-31 grudnia 1979. Sanocka Fabryka Autobusów.
- ↑ Będzie znowu most na Białą Górę. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 12 (211) z 20-30 kwietnia 1981. Sanocka Fabryka Autobusów.
- ↑ Przed zimą przejedziemy San. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 29 (229) z 20-31 października 1981. Sanocka Fabryka Autobusów.
- ↑ Nowy most na Sanie gotowy. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 34 (234) z 10-20 grudnia 1981. Sanocka Fabryka Autobusów.
- ↑ Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 843-844
- ↑ Ryszard Bilski. Intruz pod żurawiem. „Nowiny”, s. 3, Nr 106 z 18 kwietnia 1972.
- ↑ Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Warszawa: 1978, s. 29.
- ↑ Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 13 (484) z 1–10 maja 1989.
- ↑ Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, 2, Nr 32 (503) z 20-30 listopada 1989.
- ↑ Ulice zmieniają patronów. „Nowiny”, s. 5, Nr 2 z 2 stycznia 1990.
- ↑ Wykaz ulic. Zmiany nazw ulic. W: Sanok. Plan miasta. Warszawa: PiTR Kartografia, 1991.
- ↑ Pierwszy karawan-samochód. „Nowości Illustrowane”. Nr 15, s. 13, 13 kwietnia 1907.
- ↑ Ogłoszenie. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 9, s. 4, 3 marca 1912.
- ↑ Kronika. Szanuj cudzą własność. „Ziemia Sanocka”. 26, s. 3, 7 września 1919.
- ↑ Adam Fastnacht: Sanok. Dzieła wybrane. T. I: Materiały do dziejów miasta do XVII w.. Brzozów: Muzeum Regionalne PTTK w Brzozowie, 1990, s. 43.
- ↑ Stefan Stefański: Sanok i okolice. Warszawa: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1958, s. 24. Stefan Stefański: Sanok i okolice. Warszawa: Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Sanoku / Sport i Turystyka, 1963, s. 47. Stefan Stefański: Sanok i okolice. Przewodnik turystyczny. Warszawa: Zarząd Oddziału PTTK w Sanoku, 1991, s. 42.
- ↑ Interwencja Wójtostwo: „Jak długo mamy czekać na wymianę tabliczek z nazwami ulic?” (ZDJĘCIA), „eSanok.pl” [dostęp 2017-07-13] (pol.).
- ↑ Jolanta Ziobro. Dwója z ortografii. „Tygodnik Sanocki”. nr 31 (1080), s. 6, 10 sierpnia 2012. [dostęp 2017-07-13].
- ↑ Jan Grygiel, Edward Wisz. Rok 1975. „Nowiny”, s. 3, Nr 26 z 4 lutego 1980.
- ↑ Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Warszawa: 1978, s. 24.
- ↑ Józef Baszak: Powstanie i rozwój Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlanego (1950-1978). W: Budownictwo. Sanockie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Sanok: 2014, s. 108. ISBN 978-83-934513-6-4.
- ↑ Uchwała Nr XLVI/398/17 Rady Miasta Sanoka z dnia 19 grudnia 2017r. w sprawie nadania statutu Szkole Podstawowej Nr 9 w Sanoku. bip.um.sanok.pl, 2017-12-29. [dostęp 2018-04-09].
- ↑ Andrzej Radzik: Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane lata 1978-1993. W: Budownictwo. Sanockie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Sanok: 2014, s. 138. ISBN 978-83-934513-6-4.
- ↑ Andrzej Radzik: Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane lata 1978-1993. W: Budownictwo. Sanockie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Sanok: 2014, s. 139. ISBN 978-83-934513-6-4.
- ↑ Marian Ziobro. Sanok – czas działania. „Nowiny”, s. 4, Nr 169 z 1-3 sierpnia 1975.
- ↑ Dorośli dzieciom. Na spółdzielczych osiedlach. „Nowiny”, s. 5, Nr 179 z 11-12 sierpnia 1979.
- ↑ Ryszard Nocuń. Listy. Apel. „ Podkarpacie”, s. 10, Nr 13 z 26 marca 1981.
- ↑ Czcigodna 2000 ↓, s. 33.
- ↑ Opowieść 2000 ↓, s. 57.
Bibliografia
- Sanok. Materiały do dziejów miasta do XVII w., Adam Fastnacht, opracowanie Feliks Kiryk, 1990
- Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka. Kraków: Secesja, 1995. ISBN 83-86077-57-3.
- Czcigodna pani Maria. W: Roman Bańkowski: Wywiady i opowieści. Sanok: Związek Literatów Polskich. Oddział w Rzeszowie, 2000. ISBN 83-914224-6-1.
- Opowieść o żołnierzu. W: Roman Bańkowski: Wywiady i opowieści. Sanok: Związek Literatów Polskich. Oddział w Rzeszowie, 2000. ISBN 83-914224-6-1.
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podkarpackie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 50.9 N
- S: 48.95 N
- W: 21.03 E
- E: 23.66 E
Flaga województwa podkarpackiego
Autor: Lowdown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Widok na San i Białą Górę ze wzgórza w Trepczy
Autor: Lowdown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Widok na dzielnicę Wójtostwo w Sanoku z Góry Parkowej, w tle San i Góry Słonne
Autor: Lowdown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Panorama na Sanok - dzielnice Wójtostwo i Śródmieście ze wzgórza w Trepczy
Autor: OpenStreetMap contributors, Licencja: ODbL
OpenStreepMap location map of Sanok, Poland:
- top = 49.5905
- bottom = 49.5234
- left = 22.1468
- right = 22.2844