Władysław Pieńkowski (architekt)

Władysław Pieńkowski
Data i miejsce urodzenia28 maja 1907
Hleżna (Wołyń)
Data i miejsce śmierci24 listopada 1991
Warszawa
Narodowośćpolska
Alma materWydział Architektury Politechniki Warszawskiej
NagrodyNagroda im. Brata Alberta (dwukrotnie: za kościoły w Kaliszu i Kielcach)
Odznaczenia
Brązowa Odznaka SARP (1985)

Władysław Pieńkowski (ur. 28 maja 1907 w Hleżnej k. Lubaru, zm. 24 listopada 1991 w Warszawie) – polski architekt, aktywny głównie w obszarze architektury sakralnej.

Życiorys

W 1925 roku uzyskał świadectwo dojrzałości w warszawskim Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego. W 1935 roku ukończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Przed wojną pracował dla Banku Polskiego, realizując gmachy w Chojnicach i Mławie (autorstwo gmachu w Mławie jest sporne i przypisywane jednocześnie Wacławowi Olszewskiemu[1]). Wraz ze Stanisławem Gałęzowskim współautor ekspozycji na wystawach światowych w Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939) oraz kasyna w Tomaszowie Mazowieckim (konkurs w 1935) i kościoła św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Radomiu (konkurs w 1935).

W roku 1937 był referentem i jednym z głównych orędowników wprowadzenia w SARP paragrafu aryjskiego[2].

W latach 1948–1964 zajmował się głównie architekturą przemysłową pracując w Warszawskim Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego, a następnie Energoprojekcie.

Resztę życia poświęcił architekturze sakralnej. Swoje doświadczenia z projektowania kościołów zawarł w tekście Elementy funkcjonalne wnętrza kościelnego znajdującym się w książce Budowa i konserwacja kościołów wydanej przez Radę Prymasowską Budowy Kościołów w 1981.

Nauczał w Państwowej Szkole Architektonicznej im. Stanisława Noakowskiego oraz na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Był członkiem Rady Prymasowskiej Budowy Kościołów Warszawy oraz członkiem Komisji Sztuki Kościelnej Episkopatu Polski.

Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 226-1-28/29)[3].

Twórczość

Wybrane realizacje poza kościelne

Wybrane obiekty sakralne

Cechy charakterystyczne

W ciągu ponad 50 lat pracy nad architekturą sakralną Pieńkowski wypracował własny, rozpoznawalny styl. Elementami, które powtarzają się w jego realizacjach są żelbetowe prefabrykaty: m.in. „korytka z przeponkami” (stropy), „żyletkowe” prefabrykaty okienne. W celu stworzenia tła dla ołtarza często projektował ceglane reliefy. Chętnie stosował lokalne materiały i surowy beton. Wykorzystywał naturalną kolorystykę budulców.

Architekt we wnętrzach sakralnych dążył do osiągnięcia wrażenia „ciszy optycznej” i unikał elementów mogących rozpraszać uczestniczących w liturgii.

Przypisy

  1. Ziemia Zawkrzeńska, tom III, praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Ryszarda Juszkiewicza, rozdz. Ryszard Małowiecki Rozwój przestrzenny Mławy, [w:] Stacja Naukowa w Mławie im. Stanisława Herbsta, str 121
  2. IV doroczne walne zebranie delegatów SARP’u w dniu 30.V.1937, „Komunikat SARP”, IV (6-7), lipiec 1937, Cytat: Kol. Pieńkowski uzasadnia wniosek i stwierdza, że chociaż kultura każdego narodu jest jego własnością, to w Polsce coraz wyraźniej przejawia się szkodliwy wpływ kultury obcej. Uważa, że jesteśmy odpowiedzialni za to, jakie oblicze ma mieć architektura polska. Powinniśmy dążyć do odgrodzenia się od wpływów żydowskich. Bowiem etyka i psychika żydowska jest nam obca. Stawia zagadnienie żydowskie nie jako sprawę polityczną, ale jako obowiązek względem Narodu i Państwa, tak jak sprawę obrony granic państwowych. Jest to bowiem obrona granic ducha polskiego w naszej kulturze. Uważa, że trzeba tę sprawę postawić raz śmiało i po męsku.
  3. Cmentarz Stare Powązki: Zofia Kowerska, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-12-29].

Bibliografia

Linki zewnętrzne