WASP-13


WASP-13
Dane obserwacyjne (J2000)
GwiazdozbiórRyś
Rektascensja09h 20m 24,714s[1]
Deklinacja+33° 52′ 56,70″[1]
Paralaksa (π)0,004367 ± 0,000059[1]
Odległość747 ± 10 ly
229,0 ± 3,1 pc
Wielkość obserwowana
(pasmo V)
10,42 ± 0,06[1]m
Ruch własny (RA)−2,155 ± 0,079[1] mas/rok
Ruch własny (DEC)−20,319 ± 0,073[1] mas/rok
Prędkość radialna9,800 ± 0,0031[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdyżółty karzeł
Typ widmowyG1 V[1][2]
Masa1,03[3] M
Promień1,34[3] R
Metaliczność [Fe/H]0,0[2]
Prędkość obrotu<4,9[3] km/s
Przyspieszenie grawitacyjne4040[3]
Wiek8,5+5,5−4,1 mld lat[3]
Temperatura5826 ± 100[2] K
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J09202471+3352567
Gloas; TYC 2496-1114-1, USNO-B1.0 1238-00183620, 1SWASP J092024.70+335256.6, GPM 140.102992+33.882691

WASP-13 (Gloas[4]) – gwiazda położona w gwiazdozbiorze Rysia, oddalona o około 747 lat świetlnych od Słońca.

Jest to gwiazda o wielkości gwiazdowej 10,42m (nie widać jej gołym okiem). Pod względem rozmiarów, masy i metaliczności WASP-13 przypomina Słońce, jest jednak od niego gorętsza, co sugeruje, że jest od niego starsza. Gwiazda została odkryta i po raz pierwszy opisana w 1997. Począwszy od 2006 wykonano szereg obserwacji gwiazdy w ramach programu SuperWASP, co doprowadziło do odkrycia w roku 2008 okrążającej ją planety, której nadano oznaczenie WASP-13b.

Historia obserwacji

Teleskop w Haute-Provence

Według katalogu SIMBAD WASP-13 została odkryta i po raz pierwszy opisana w 1997, kiedy została skatalogowana przez astronomów dokonujących pomiarów ruchów własnych gwiazd[1]. Pomiędzy 27 listopada 2006 a 1 kwietnia 2007 dokonano szeregu dodatkowych obserwacji gwiazdy za pomocą teleskopu SuperWASP-North znajdującego się na Wyspach Kanaryjskich. Dane obserwacyjne sugerowały, że na orbicie wokół WASP-13 może znajdować się planeta[3].

Obserwacje weryfikujące początkowe odkrycie planety miały miejsce w Szkocji, gdzie grupa naukowców brytyjskich, hiszpańskich, francuskich, szwajcarskich i amerykańskich używała do obserwacji WASP-13 fotometru z James Gregory Telescope. W czasie badań dokładniej mierzono krzywą blasku WASP-13, porównując ją do krzywej blasku znajdującej się w pobliżu jasnej gwiazdy HD 80408. Widmo optyczne gwiazdy zostało zbadane przy użyciu SOPHIE échelle spectrograph z francuskiego obserwatorium Observatoire de Haute-Provence. Znajomość krzywej blasku i dokładnego widma optycznego gwiazdy pozwoliła na określenie jej prędkości radialnej. Dodatkowe pomiary widma optycznego dokonane przy pomocy Fibre-Fed Echelle Spectrograph z Nordic Optical Telescope pozwoliły na dokładne określenie charakterystyki WASP-13. W 2008 analiza danych pochodzących z obserwacji SOPHIE pozwoliła na potwierdzenie wcześniej podejrzewanego istnienia planety, która otrzymała oznaczenie WASP-13b. Jej odkrycie zostało ogłoszone w 2009[3].

Charakterystyka

WASP-13 jest gwiazdą typu widmowego G, bardzo zbliżoną do Słońca, odległą o około 509 lat świetlnych (156 parseków), położoną w gwiazdozbiorze Rysia. Jej jasność widzialna wynosi 10,42m, przez co gwiazda nie jest widoczna gołym okiem z Ziemi. Temperatura efektywna WASP-13 wynosi 5826 K i jest ona wyższa niż w przypadku Słońca. Metaliczność WASP-13 jest zbliżona do metaliczności Słońca, stosunek zawartości żelaza do zawartości wodoru ([Fe/H]) wynosi w przybliżeniu 0[2]. Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni WASP-13 wynosi 4,04 km/s², jej prędkość obrotowa nie przekracza 4,9 km/s[3].

Masa WASP-13 wynosi 1,03 M, jej promień to 1,34 R. Pomiary zawartości litu wskazują, że gwiazda zużyła już cały zapas helu i do fuzji jądrowej używa otaczającego jej jądro litu. Oznacza to, że wiek WASP-13 wynosi najprawdopodobniej ok. 8,5 mld lat, co czyni ją około dwukrotnie starszą niż Słońce, niemniej dokładne określenie wieku gwiazdy przysparza wielkich trudności. Jej wiek może mieścić się w zakresie od 4,4 do 14 mld lat[3].

Układ planetarny

Znana jest jedna planeta orbitująca wokół WASP-13. Krąży ona w odległości 0,054 au od WASP-13 (5,4% odległości Ziemi od Słońca). Planeta obiega gwiazdę co 4,353 dni (ok. 4 dni i 8,5 godziny). Masa planety szacowana jest na 0,5 MJ, a jej średnica na 1,365 średnicy Jowisza[2].

Towarzysz
Masa
(MJ)
Okres orbitalny
(dni)
Półoś wielka
(au)
Ekscentryczność
b[2]0,485 +0,042−0,0584,35298 ± 1,3×10−50,05379 +0,00077−0,000590,0

Nazwa

Gwiazda ma nazwę własną Gloas, co oznazca „świecić” w języku manx używanym na brytyjskiej Wyspie Man. Nazwa została wyłoniona w konkursie zorganizowanym w 2019 roku przez Międzynarodową Unię Astronomiczną w ramach stulecia istnienia organizacji. Uczestnicy z Wielkiej Brytanii mogli wybrać nazwę dla tej gwiazdy. Spośród nadesłanych propozycji zwyciężyła nazwa Gloas dla gwiazdy i Cruinlagh („orbitować”) dla planety[4].

Zobacz też

  • Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Rysia
  • Lista gwiazd posiadających zidentyfikowane planety

Przypisy

  1. a b c d e f g h i WASP-13 w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f WASP-13 b w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  3. a b c d e f g h i I. Skillen i inni. The 0.5MJ transiting exoplanet WASP-13b. „Astronomy & Astrophysics”. 502 (1), s. 391–394, 2009. DOI: 10.1051/0004-6361/200912018 (ang.). 
  4. a b United Kingdom - Approved Names (ang.). Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2019-12-17. [dostęp 2020-01-21].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Q space.svg
Autor: Rursus, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Replacement for faulty P space.svg (note the ring "around" Saturn!)
Propozycja DA.svg
Autor: M.Komorniczak, Licencja: CC BY 3.0
Propozycja dla Dobry Artykuł dla PL.WIKI