Waldemar Baszanowski

Waldemar Romuald Baszanowski
Ilustracja
Waldemar Baszanowski w 1964
Data i miejsce urodzenia15 sierpnia 1935
Grudziądz
Data i miejsce śmierci29 kwietnia 2011
Warszawa
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Igrzyska olimpijskie
złotoTokio 1964waga lekka
złotoMeksyk 1968waga lekka
Mistrzostwa świata
złotoWiedeń 1961waga lekka
złotoTokio 1964waga lekka[a]
złotoTeheran 1965waga lekka
złotoMeksyk 1968waga lekka[a]
złotoWarszawa 1969waga lekka
srebroBudapeszt 1962waga lekka
srebroSztokholm 1963waga lekka
srebroBerlin 1966waga średnia
srebroColumbus 1970waga lekka
srebroLima 1971waga lekka
Mistrzostwa Europy
złotoWiedeń 1961waga lekka
złotoSofia 1965waga lekka
złotoLeningrad 1968waga lekka
złotoWarszawa 1969waga lekka
złotoSzombathely 1970waga lekka
złotoSofia 1971waga lekka
srebroBudapeszt 1962waga lekka
srebroSztokholm 1963waga lekka
srebroBerlin 1966waga średnia
Odznaczenia
Plebiscyt Przeglądu Sportowego
Gold medal with cup.svg 1. miejsce
1969
Silver medal with cup.svg 2. miejsce
1967
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1964
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1965
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1968
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Gwiazda w Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie

Waldemar Romuald Baszanowski (ur. 15 sierpnia 1935 w Grudziądzu, zm. 29 kwietnia 2011 w Warszawie) – polski sztangista. Czterokrotny olimpijczyk, dwukrotny mistrz olimpijski, pięciokrotny zwycięzca mistrzostw świata[a], sześciokrotny mistrz Europy, dwudziestoczterokrotny rekordzista świata. Zdobył 9 złotych medali mistrzostw Polski, 61 razy ustanawiał rekordy Polski[1]. Honorowy prezes Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów[2].

Dzieciństwo i młodość

Był synem Jana Baszanowskiego, byłego podoficera 64 Pułku Artylerii[3] i Elżbiety Klary Pilcek. W 1957 roku ukończył Państwowe Technikum Mechanizacji Rolnictwa w Kwidzynie, a w 1961 roku warszawską Akademię Wychowania Fizycznego.

Kariera sportowa

W 1960 wziął udział w igrzyskach olimpijskich w Rzymie, zajmując piąte miejsce. Kolejne lata to pasmo sukcesów. W 1961 roku po raz pierwszy w karierze zwyciężył na mistrzostwach świata w Wiedniu oraz mistrzostwach Europy w Wiedniu. Na kolejnych zawodach mistrzowskich: mistrzostwach świata w Budapeszcie i mistrzostwach Europy w Budapeszcie w 1962 roku oraz mistrzostwach świata w Sztokholmie i mistrzostwach Europy w Sztokholmie w 1963 roku zdobył cztery medale – wszystkie srebrne.

Występ na igrzyskach olimpijskich w Tokio w 1964 roku zaowocował zdobyciem złotego medalu. Uzyskał w trójboju 432,5 kg, bijąc dotychczasowy rekord olimpijski o 25 kg. Rok później zwyciężył na mistrzostwach świata w Teheranie oraz mistrzostwach Europy w Sofii, a w 1966 roku był drugi podczas mistrzostw świata w Berlinie oraz mistrzostw Europy w Berlinie.

Igrzyska olimpijskie w Meksyku w 1968 roku to kolejny sukces sztangisty. Powtórzył osiągnięcie z Tokio, wygrywając z przewagą aż 15 kg nad Irańczykiem Parwizem Dżalajerem.

W lipcu 1969 roku prowadzony przez niego samochód wpadł pod Łowiczem w poślizg i stoczył się do rowu, w wyniku czego śmierć poniosła jego żona Anita, a on sam i 6-letni syn zostali ranni. Mimo wypadku sezon uwieńczył obroną tytułów na mistrzostwach świata w Warszawie i mistrzostwach Europy, ustanawiając przy okazji cztery rekordy świata. Następnie zdobywał srebrne medale na mistrzostwach świata w Columbus w 1970 roku i mistrzostwach świata w Limie rok później. Równocześnie zwyciężał podczas mistrzostw Europy w Szombathely i mistrzostw Europy w Sofii.

W swoim czwartym występie olimpijskim, na igrzyskach w Monachium w 1972 roku, zajął czwarte miejsce. Walkę o podium przegrał tam ze Zbigniewem Kaczmarkiem o 2,5 kg.

Inne osiągnięcia sztangisty to: dziewięciokrotne mistrzostwo Polski, 24 rekordy świata oraz 61 rekordów Polski. Trzykrotny chorąży polskiej ekipy olimpijskiej (1964, 1968, 1972).

W 1969 roku czytelnicy „Przeglądu Sportowego” uznali Baszanowskiego najlepszym sportowcem Polski.

Po zakończeniu kariery został trenerem i wykładowcą Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Na przełomie 1973/1974 trenował zespół ciężarowców AZS Warszawa oraz w tym czasie został zaproszony do współpracy przez klub Sanoczanka Sanok[4]. Potem wyjechał do Azji, gdzie został trenerem kadry Indonezji. Do kraju powrócił w 1988 roku. Sześć lat później został szefem wyszkolenia Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, a w 1999 roku wybrano go na stanowisko prezydenta Europejskiej Federacji Podnoszenia Ciężarów.

W klasyfikacji fachowego pisma „World Weightlifting” został uznany za trzeciego sztangistę wszech czasów (za Turkiem Naimem Suleymanoglu oraz Węgrem Imre Földim)[5]

Osiągnięcia

  • Igrzyska olimpijskie: Rzym 1960: 5 miejsce (kat. lekka), Tokio 1964: 1 miejsce (kat. lekka), Meksyk 1968: 1 miejsce (kat. lekka), Monachium 1972: 4 miejsce (kat. lekka);
  • Mistrzostwa świata: 1961: 1 m. (kat. lekka), 1962: 2 m. (kat. lekka), 1963: 2 m. (kat. lekka), 1964: 1 m. (kat. lekka), 1965: 1 m. (kat. lekka), 1966: 2 m. (kat. średnia), 1968: 1 m. (kat. lekka), 1969: 1 m. (kat. lekka), 1970: 2 m. (kat. lekka), 1971: 2 m. (kat. lekka), 1972: 4 m. (kat. lekka);
  • Mistrzostwa Europy: 1961: 1 m. (kat. lekka), 1962: 2 m. (kat. lekka), 1963: 2 m. (kat. lekka), 1965: 1 m. (kat. lekka), 1966: 2 m. (kat. lekka), 1968: 1 m. (kat. lekka), 1969: 1 m. (kat. lekka), 1970: 1 m. (kat. lekka), 1971: 1 m. (kat. lekka).

Rekordy świata

  • 9 razy w trójboju w kat. lekkiej – doprowadził do 450 kg w 1971,
  • 8 razy w rwaniu w kat. lekkiej – doprowadził do 137,5 kg w 1971,
  • 7 razy w podrzucie w kat. lekkiej – doprowadził do 173 kg w 1971.

Życie prywatne

Waldemar Baszanowski był trzykrotnie żonaty, miał syna Marka (urodzony w 1963 roku)[6].

Przez wiele lat był aktywnym krótkofalowcem, pracującym głównie telegrafią. Posługiwał się znakiem wywoławczym SP5TZB[7].

8 lipca 1969 roku miał wypadek samochodowy we wsi Zabostów Mały. Prowadzony przez niego samochód wpadł w poślizg i przewrócił się do rowu, w wyniku czego zginęła jego pierwsza żona, Anita, a on sam, wraz z synem, został ranny[8]. Jego druga żona, Maria, zmarła na raka w latach 80. XX wieku[9]. W 2007 roku, na swojej działce pod Warszawą, spadł z drzewa. W wyniku upadku uszkodził rdzeń kręgowy i złamał kręgosłup. Został niemal całkowicie sparaliżowany i mógł poruszać tylko głową oraz rękami, przez co nie mógł poruszać się na wózku inwalidzkim i większość czasu spędzał w pozycji leżącej na łóżku[10]. Zmarł nad ranem, 29 kwietnia 2011 roku, w szpitalu w Warszawie[11][5]. 9 maja został pochowany na cmentarzu na Służewie przy ul. Wałbrzyskiej[12].

Grób Waldemara Baszanowskiego na cmentarzu na Służewie przy ul. Wałbrzyskiej w Warszawie

Odznaczenia

Pod koniec 1967 otrzymał Złoty Medal „Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe”[13].

22 grudnia 1998 został odznaczony przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla ruchu olimpijskiego, za działalność na rzecz rozwoju i propagowania kultury fizycznej, za wybitne osiągnięcia sportowe”[14]. 6 maja 2011 pośmiertnie został odznaczony przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą tego orderu „za wybitne osiągnięcia w działalności na rzecz rozwoju i upowszechniania dyscypliny podnoszenia ciężarów, za zasługi dla ruchu olimpijskiego”[15], order został przekazany rodzinie Baszanowskiego podczas ceremonii pogrzebowej[16]. Był także odznaczony Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Medalem Orderu Olimpijskiego MKOL[17].

Udział w filmie

W 1977 roku wystąpił w fabularnym filmie telewizyjnym Filipa Bajona zatytułowanym "Powrót" wraz z polskimi bokserami: Janem Szczepańskim, oraz Zbigniewem Pietrzykowskim.

Uwagi

  1. a b c W latach 1964–1984 wyniki igrzysk olimpijskich były jednocześnie wynikami mistrzostw świata.

Przypisy

  1. Mała Encyklopedia Sportu. T. 1. Warszawa: Sport i Turystyka, 1985, s. 64. ISBN 83-217-2518-X.
  2. Prezes PZPC: Baszanowskiego nie interesowały honory (pol.). sportowefakty.pl, 2011-04-29. [dostęp 2011-04-30].
  3. Bogdan Chruścicki: OSOBOWOŚCI POLSKIEGO SPORTU (pol.). kronikasportu.pl. s. 1. [dostęp 2011-04-30].
  4. Owocny rok Sanoczanki. „Nowiny-Stadion”, s. 1, Nr 4 z 28 stycznia 1973. 
  5. a b Zmarł Waldemar Baszanowski. sport.pl, 2011-04-29. [dostęp 2011-04-29].
  6. BASZANOWSKI WALDEMAR (pol.). polska-sztanga.h2.pl. [dostęp 2011-04-30].
  7. Waldemar Baszanowski SP5TZB S.K (pol.). pzk.org.pl. [dostęp 2011-05-05].
  8. Waldemar Baszanowski (pol.). pekin.onet.pl. [dostęp 2011-04-30]. Cytat: „[...] We wszystkich polskich gazetach ukazał się 10 lipca 1969 roku jednobrzmiącej treści tekst: Łódź. Tragiczny wypadek samochodowy wydarzył się we wtorek wieczorem znanemu ciężarowcowi Waldemarowi Baszanowskiemu. Prowadzony przez niego samochód osobowy w miejscowości Zabostów Mały, powiat Łowicz, wpadł w poślizg i przewrócił się do rowu. Żona W. Baszanowskiego – Anita poniosła śmierć na miejscu. Baszanowskiego i jego 6-letniego syna Marka przewieziono do szpitala powiatowego w Łowiczu [...]”
  9. Złote ręce, złote serce. Uważam Rze. [dostęp 2016-01-21].
  10. Janusz Pindera: Odszedł siłacz, jakich mało (pol.). rp.pl, 29-04-2011. [dostęp 2011-04-30].
  11. Zmarł Waldemar Baszanowski (pol.). pkol.pl, 2011-04-29. [dostęp 2011-04-30].
  12. Sportowa Polska pożegnała legendę. sport.pl. [dostęp 2011-06-15].
  13. Sportowe depesze. „Nowiny”, s. 2, Nr 309 z 30, 31 grudnia 1967 i 1 stycznia 1968. 
  14. M.P. z 1999 r. nr 6, poz. 68.
  15. M.P. z 2011 r. nr 73, poz. 727.
  16. Order dla Waldemara Baszanowskiego. prezydent.pl, 2011-05-10.
  17. Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 64

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Gold medal with cup.svg
Autor: Michał460, Licencja: CC BY-SA 3.0
Złoty medal z pucharem.
Silver medal with cup.svg
Autor: Michał460, Licencja: CC BY-SA 3.0
Srebrny medal z pucharem.
Bronze medal with cup.svg
Autor: Michał460, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brązowy medal z pucharem.
Olympic rings.svg
Olympic Rings without "rims" (gaps between the rings), As used, eg. in the logos of the 2008 and 2016 Olympics. The colour scheme applied here pertains to the 2016 Olympics in Rio de Janeiro.
Olympic rings without rims.svg
Olympic Rings without "rims" (gaps between the rings), As used, eg. in the logos of the 2008 and 2016 Olympics. The colour scheme applied here pertains to the 2016 Olympics in Rio de Janeiro.
Flag of Poland (1928–1980).svg
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Waldemar Baszanowski grób.JPG
Autor: Lukasz2, Licencja: CC BY-SA 4.0
Grób Waldemara Baszanowskiego na cmentarzu przy ulicy Wałbrzyskiej
Gwiazda Waldemar Baszanowski.JPG
Autor: Lukasz2, Licencja: CC0
Gwiazda w Alei Gwiazd sportu we Władysławowie
Waldemar Baszanowski 1964.jpg
Waldemar Baszanowski, 1964 Olympics
Flag of Poland 2.svg
Obramowana flaga Polski w interpretacji szeroko popieranej przez Polskich wikipedystów (więcej niż 85% za). Biały pasek jest koloru "white", a czerwony koloru "crimson" (nazwy HTML - biały i karmazynowy). Należy zwrócić uwagę, że nie jest to wersja wzorcowa. Polska ustawa mówi o tym, że flaga powinna wyglądać inaczej (zobacz: Image:Flag of Poland.svg), chociaż nie precyzuje wprost jak flaga powinna wyglądać w przestrzeni pl:RGB (sRGB).
Weightlifting pictogram.svg
Pictograms of Olympic sports - Weightlifting. This is unofficial sample picture. Images of official Olympic pictograms for 1948 Summer Olympics and all Summer Olympics since 1964 can be found in corresponding Official Reports.