Wieszczyna
Artykuł | 50°16′54″N 17°30′35″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°20'N, 17°34'E |
- błąd | 19607 m |
Odległość | 4 m |
przysiółek wsi | |
![]() Widok na wieś z wieży widokowej | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Część miejscowości | |
Wysokość | 330 m n.p.m. |
Liczba ludności (2016) | 23[1] |
Strefa numeracyjna | 77 |
Kod pocztowy | 48-200[2] |
Tablice rejestracyjne | OPR |
SIMC | 0502635 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Wieszczyna (potocznie: Nowa Wieś[3][4], niem. Neudeck) – przysiółek wsi Dębowiec w Polsce położony w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik[5]. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Dębowiec. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Gór Opawskich.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.
Według danych na 2016 przysiółek był zamieszkany przez 23 osoby[1].
Geografia
Przysiółek położony jest w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 1,75 km od Dębowca i 650 m od granicy z Czechami, w północno-wschodniej części Gór Opawskich, na ziemi prudnickiej. Miejscowość leży na terenie Parku Krajobrazowego Gór Opawskich, u podnóża Długoty, najwyższego szczytu powiatu prudnickiego. Wieś położona jest w zachodniej części Lasu Prudnickiego. Przez wieś przepływa bezimienny dopływ Zameckiego Potoku spod góry Svatý Roch. Leży na wysokości 330 m n.p.m.
Przebiega tędy droga powiatowa z Prudnika do Pokrzywnej.
Nazwa
Do 1945 miejscowość nosiła niemiecką nazwę Neudeck, którą tłumaczy się na Nowy Zakątek[6]. 15 grudnia 1949 r. nadano miejscowości, wówczas administracyjnie związanej z Dębowcem i Pokrzywną, polską nazwę Wieszczyna[7]. Następnie otrzymała ona nazwę Nowa Wieś, jednak z czasem przywrócono nazwę Wieszczyna[8]. Miejscowość nadal popularnie nazywana jest przez lokalną ludność Nowa Wieś, przez co wśród odwiedzających i w niektórych publikacjach turystycznych bywa mylona z Nową Wsią Prudnicką koło Białej[9][10][11]. Nazwa Wieszczyna związana jest z nazwą pospolitą „wieszczek”, oznaczającą człowieka przepowiadającego przyszłość (czarodziej, wróżbita), bądź ze słowem „wieść”. Ma od niej wywodzić się nazwisko Wieszczan[12].
Historia
W 1562 Rada Miejska Prudnika wzięła Wieszczynę w zastaw, a w 1597 nabyła ją na własność[13].
W XIX wieku w Wieszczynie funkcjonował urząd celny na granicy Prus i Austrii. Prowadziła tędy droga z Jindřichova do Wrocławia[14].
Na początku XX wieku rodzina Fränklów wybudowała w miejscowości sanatorium dla dzieci pracowników ich fabryki włókienniczej (późniejszy „Frotex”). Był to pierwszy zakładowy dom wypoczynkowy w okolicy Prudnika. W latach 30. XX wieku został rozbudowany[15].
Podczas II wojny światowej, w okresie walk w rejonie Prudnika w marcu 1945, Armii Czerwonej trzykrotnie nie udało się zająć Wieszczyny[16][17][18], natomiast niemieckie bataliony prowadziły bezskuteczne kontrataki z Wieszczyny na Dębowiec[19]. Dopiero w nocy z 7 na 8 maja Rosjanie z 1024 Pułku Strzeleckiego zdołali przebić się przez Wieszczynę[18]. Po zakończeniu II wojny światowej Wieszczyna została przejęta przez administrację polską. Osiedlono w niej wówczas część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód.
Jako integralna część Dębowca, w latach 1945–1950 Wieszczyna należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 należała do gminy Moszczanka, a w latach 1954–1972 do gromady Moszczanka.
W czasach PRL-u w dawnym domu wypoczynkowym zakładów Fränkla funkcjonował dom wczasowy, a następnie utworzono tu prewentorium, mające związek z działalnością ośrodka „Aleksandrówka” w Jarnołtówku. Gmina Prudnik odkupiła budynek od urzędu marszałkowskiego w 2007, a w 2012 oddała do użytku wyremontowany obiekt. Utworzono w nim schronisko młodzieżowe „U Króla Gór Opawskich”, które było filią Schroniska „Dąbrówka” w Prudniku[15].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisana jest[20]:
- kaplica przydrożna, z XIX w., księga rejestru nr 489/58 z dnia 15.10.1958
Transport
Transport drogowy
Do Wieszczyny można dojechać z Prudnika przez Dębowiec, a także drogą z Pokrzywnej. Wieszczyna posiada połączenia autobusowe z Prudnikiem. W miejscowości znajduje się jeden przystanek autobusowy – przy głównej drodze[21].
Transport kolejowy
Pograniczem Wieszczyny z Pokrzywną biegnie linia kolejowa nr 333 Głuchołazy – Pokrzywna, przejeżdżają tędy pociągi czeskie. Do 2007 na linii 333 między Pokrzywną i Wieszczyną funkcjonowało polsko-czeskie kolejowe przejście graniczne Głuchołazy-Jindřichov ve Slezsku.
Religia
Katolicy z Wieszczyny należą do parafii Podwyższenia Świętego Krzyża w Moszczance (dekanat Prudnik)[22]. W 1825 w środkowej części miejscowości, przy trasie prowadzącej z Dębowca do Pokrzywnej, została wybudowana kaplica poświęcona świętym Tymoteuszowi i Aurelii. W 1885 dokonano jej przebudowy[23].
Turystyka
Wieszczyna jest jedną z najczęściej odwiedzanych miejscowości w Górach Opawskich. Rozciąga się stąd panorama na masyw Biskupiej Kopy (890 m n.p.m.). Miejscowe walory krajobrazowe i przyrodnicze sprawiły, że już w XIX wieku wybierali się tu turyści.
W miejscowości znajduje się filia „U Króla Gór Opawskich” Szkolnego Schroniska Młodzieżowego „Dąbrówka” w Prudniku. Schronisko jest placówką oświatową całoroczną, której głównym celem jest rozwój turystyki jako aktywnej formy wypoczynku wśród młodzieży szkolnej poprzez udzielanie tanich noclegów, pomoc w organizacji imprez o charakterze turystycznym, udzielanie informacji turystycznej. Szkolne Schronisko Młodzieżowe jest bazą noclegową dla młodzieży szkolnej, nauczycieli i studentów. Innym turystom oferuje usługi w miarę wolnych miejsc.
Wieszczyna oferuje rozległe widoki Masywu Biskupiej i Srebrnej Kopy. Na południowym skraju wsi znajdują się stawy rybne. W celu podniesienia atrakcyjności turystycznej Wieszczyny wybudowano tu wieżę widokową oraz drogę do pobliskiego czeskiego Jindřichova. W miejscowości funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne „Leśny Wypoczynek”[24].
Szlaki turystyczne
Przez Wieszczynę prowadzą szlaki turystyczne[25][26]:
Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza (440 km): Prudnik – Świeradów-Zdrój
Wieszczyna – przełęcz pod Zamkową Góra (5 km): Wieszczyna – Las Rosenau – Przełęcz pod Zamkową Górą (508 m n.p.m.)
Prudnik – Wieszczyna – Trzebina (19,5 km): Prudnik (stacja kolejowa) – Łąka Prudnicka – Trupina – Wieszczyna – Trzebina
Szlaki rowerowe
Przez Wieszczynę prowadzą szlaki rowerowe[25][27]:
Turystyczna trasa rowerowa Gór Opawskich (40 km): Prudnik – sanktuarium św. Józefa w Prudniku–Lesie – Chocim – Dębowiec – Wieszczyna – Pokrzywna – Jarnołtówek – Konradów – Głuchołazy – Gierałcice – Biskupów – Burgrabice – Sławniowice
Wokół Lasu Prudnickiego – Pętla I (20 km): Prudnik – Łąka Prudnicka – Moszczanka – Wieszczyna – Dębowiec – Prudnik
- Via Montana (9 km): Prudnik – Dębowiec – Wieszczyna – Jindřichov
Przypisy
- ↑ a b Tadeusz Pawlik , Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Prudnik – Zmiana 2017 r., 2017 .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 223 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ OKT PTT Główny Szlak Sudecki, www.msw-pttk.org.pl [dostęp 2020-01-31] .
- ↑ Wieszczyna (Nowa Wieś), Dębowiec – polska-org.pl, polska-org.pl [dostęp 2020-01-31] .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ Nowa Wieś – stara nazwa, „Tygodnik Prudnicki”, 17 (595), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 24 kwietnia 2002, s. 19, ISSN 1231-904X .
- ↑ Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 15 grudnia 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości (M.P. z 1950 r. nr 8, poz. 76).
- ↑ Wieś bez sołtysa, „Tygodnik Prudnicki”, 49 (212), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 11 grudnia 1994, s. 9, ISSN 1231-904X .
- ↑ Jaka to wieś?, „Nowa Panorama Bialska”, wydanie okolicznościowe, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, wrzesień 1998, s. 6 .
- ↑ Bartosz Sadliński , Bialskie perypetie językowe, „Panorama Bialska”, 9 (271), Biała: Gminne Centrum Kultury, październik 2017, s. 9, ISSN 1232-7352 .
- ↑ Andrzej Dereń , Wesoła mapa, „Nasze Życie Głuchołaz”, 5, Prudnik: Spółka Wydawnicza "Aneks", 4 marca 1999, s. 13, ISSN 1507-319X .
- ↑ Izabela Łuc , Słownik nazwisk mieszkańców południowego Śląska XIX wieku, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 409, ISBN 978-83-8012-863-7 .
- ↑ Kasza 2020 ↓, s. 13.
- ↑ Kasza 2020 ↓, s. 772.
- ↑ a b Maciej Dobrzański , Nie tylko reprezentacyjne wille...Jakie jeszcze budynki w Prudniku związane są z rodziną Fränklów i Pinkusów?, Prudnik24, 4 grudnia 2021 [dostęp 2022-06-11] (pol.).
- ↑ Kasza 2020 ↓, s. 50.
- ↑ Kasza 2020 ↓, s. 60.
- ↑ a b Kasza 2020 ↓, s. 71.
- ↑ Kasza 2020 ↓, s. 54–56.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2022-06-11].
- ↑ Rozkład jazdy pks na przystanku Wieszczyna, gm. Prudnik rozkład jazdy, e-podroznik.pl [dostęp 2022-06-11] .
- ↑ Parafie według dekanatów, www.diecezja.opole.pl [dostęp 2022-06-11] (pol.).
- ↑ Magdalena Urbaniak , kapliczka, zabytek.pl, 21 września 2017 [dostęp 2022-06-11] (pol.).
- ↑ Katarzyna Kolasińska-Morawska , Katalog gospodarstw agroturystycznych, Suchy Bór–Opole: Studio 4 Andrzej Nowak na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego, s. 60, ISBN 978-83-60455-49-4 .
- ↑ a b Tadeusz Górecki , Szlaki turystyczne – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 21 marca 2012 [dostęp 2019-03-20] (pol.).
- ↑ Ścieżki piesze – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2019-03-20] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-20] .
- ↑ Trasy rowerowe – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl, 13 października 2018 [dostęp 2022-02-02] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-13] .
Bibliografia
- Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: Tymek1988, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Opole Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.2778 N
- S: 49.942 N
- W: 16.8461 E
- E: 18.8073 E
Redirect arrow, to be used in redirected articles in Wikipedias written from left to right. Without text.
Czerwony szlak turystyczny.
Niebieski szlak turystyczny.
Żółty szlak turystyczny.
Niebieski szlak rowerowy
Autor: Bd161153, Licencja: CC BY-SA 4.0
Jeden z trzech stawów w Wieszczynie, Góry Opawskie
Autor: Wlodek k1, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wieszczyna 3, Szkolne Schronisko Młodzieżowe Filia w Wieszczynie „U Króla Gór Opawskich“
(c) Ralf Lotys (Sicherlich), CC BY 4.0
Kaplica świętego Tymoteusza i Aurelii w Wieszczynie -przysiółek wsi Dębowiec w Polsce w województwie opolskim, w powiecie prudnickim w gminie Prudnik.
Autor: Wlodek k1, Licencja: CC BY 3.0
Wieszczyna – przysiółek wsi Dębowiec, widok od torów tranzytu czeskiego.
Autor: Wlodek k1, Licencja: CC BY 3.0
Droga Pokrzywna–Wieszczyna w rejonie tranzytu czeskiego.
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map gmina Prudnik, Polnad.
Zielony szlak rowerowy
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Prudnik County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 50.56 N
- S: 50.25 N
- W: 17.43 E
- E: 18.06 E
Autor: MOs810, Licencja: CC BY-SA 4.0
Wieża widokowa w Wieszczynie.
Wieszczyna koło Prudnika