Wiktor Emanuel II

Wiktor Emanuel II
z Bożej łaski król Włoch
Ilustracja
Wizerunek herbu
(c) Flanker, CC BY-SA 3.0
podpis
Król Sardynii
Okres

od 28 lipca 1849
do 17 marca 1861

Poprzednik

Karol Albert

Król Włoch
Okres

od 17 marca 1861
do 9 stycznia 1878

Następca

Humbert I

Dane biograficzne
Dynastia

Savoia-Carignano

Data i miejsce urodzenia

14 marca 1820
Turyn

Data i miejsce śmierci

9 stycznia 1878
Rzym

Ojciec

Karol Albert

Matka

Maria Teresa

Rodzeństwo

Ferdynand Maria
Maria Krystyna

Żona

Maria Adelajda Habsburg

Dzieci

Klotylda Maria
Humbert I
Amadeusz I
Otton Eugeniusz
Maria Pia
Karol Albert
Wiktor Emanuel (1852)
Wiktor Emanuel (1855)

Żona

Róża Vercellana
od 1869
do 9 stycznia 1878

Dzieci

Wiktoria Guerrieri
Emanuel Albert Guerrieri Mirafiori

Konkubina

Laura Bon

Dzieci

syn
Emanuela Maria Alberta Wiktoria Roverbella

Konkubina

Virginia Rho

Dzieci

Wiktor Rho Guerrieri/o
Maria Pia Rho Guerrieri

Konkubina

nieznana nauczycielka z Frabose

Dzieci

Donat Etna

Odznaczenia
Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Order Sabaudzki Wojskowy I Klasy Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch Order Sabaudzki Cywilny (Włochy) Złoty Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Srebrny Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Medal Pamiątkowy Wyzwolenia Rzymu (Włochy) Medal Pamiątkowy za Wojnę o Niepodległość (Włochy) Krzyż Wielki Orderu Świętego Józefa (Toskania) Order Złotego Runa (Austria) Medal Wojskowy (Francja) Medal Pamiątkowy za kampanię Włoską 1859 (Francja) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Kamehamehy I (Hawaje) Order Orła Meksykańskiego
(c) Flanker, CC BY 3.0
Herb Wiktora Emanuela II w latach 1849-1870

Wiktor Emanuel II, wł. Vittorio Emanuele II di Savoia-Carignano, właśc. Vittorio Emanuele Maria Alberto Eugenio Ferdinando Tommaso di Savoia-Carignano (ur. 14 marca 1820 w Turynie, zm. 9 stycznia 1878 w Rzymie) – król Królestwa Sardynii w latach 1849–1861, a następnie pierwszy król powstałego w 1861 roku Królestwa Włoch, wywodzący się z dynastii sabaudzkiej.

Początki panowania

Urodził się w Turynie jako syn przyszłego króla Sardynii i Piemontu Karola Alberta oraz Marii Teresy z Toskanii. Od wczesnej młodości nie przejawiał większych zainteresowań nauką. Unikał gramatyki, matematyki, historii i innych dyscyplin, które wymagały od niego wysiłku i wytrwałej lektury. Wysiłki nauczycieli, aby książę zainteresował się zdobywaniem wiedzy były daremne. Wiktor Emanuel wolał jazdę konną, polowania, naukę fechtunku czy wędrówki po górach. 27 lipca 1838 roku zdobył szczyt Rocciamelone w Alpach Graickich o wysokości 3538 m n.p.m.

W 1848 roku jego ojciec rozpoczął wojnę z Austrią, która rządziła prawie całymi północnymi ziemiami włoskimi, ale został pokonany w bitwie pod Novarą w 1849 roku. W tym samym roku Karol Albert abdykował, a 22 marca 1849 roku jego następcą został Wiktor Emanuel. W latach 50. XIX wieku pod rządami Wiktora Emanuela Turyn stał się politycznym i kulturalnym sercem Italii, a Królestwo Sardyńskie oazą liberalizmu i ostoją myśli narodowej[1]. W 1857 roku utworzono organizację pod nazwą Włoskie Towarzystwo Narodowe, którego celem było wspieranie wszystkiego, co mogło przyczynić się do kulturalnego i narodowego odrodzenia Włoch, a naczelnym zawołaniem Towarzystwa stało się: Viva Vittorio Emanuele II! Wiktor Emanuel II stał się królewskim patronem polityki wyzwolenia i odrodzenia narodowego[2].

Napoleon III a sprawa włoska

W 1858 roku rozpoczęły się negocjacje premiera Camilla Cavoura z Napoleonem III w kwestii poparcia sprawy włoskiej. Cesarz Napoleon zgodził się wesprzeć militarnie Królestwo Sardynii w ewentualnej wojnie z Austrią. Celem byłoby odebranie Austrii i przyłączenie do Piemontu Lombardii i Wenecji. Napoleon III zgodził się na objęcie przez Wiktora Emanuela II panowania w Parmie i Modenie[3]. Szukano pretekstu do wojny. Wypowiedział ją cesarz Franciszek Józef I 27 kwietnia 1859 roku. Napoleon III pokonał wojska austriackie w bitwie pod Magentą[4]. Cztery dni później Wiktor Emanuel II i cesarz Napoleon dokonali uroczystego wjazdu do Mediolanu. Obawiając się zbytniego osłabienia Austrii cesarz Francuzów 11 lipca 1859 roku za plecami Wiktora Emanuela podpisał z cesarzem Franciszkiem Józefem pokój w Villafranca[5]. Na mocy porozumienia większość Lombardii, razem z jej stolicą, Mediolanem, z wyjątkiem twierdz austriackich, Mantui i Legnano, przeszła pod władzę francuską. Cesarz Austrii zachował Wenecję.

Zjednoczenie Włoch

Wiktor Emanuel II brał aktywny udział na rzecz odbudowy państwa włoskiego. Jeździł po kraju. W miastach i miasteczkach wygłaszał płomienne przemówienia. Cieszył się ogromną popularnością, której dorównywał tylko Giuseppe Garibaldi. Pod koniec 1859 i na początku 1860 roku większe i mniejsze państwa środkowych Włoch ofiarowały koronę Wiktorowi Emanuelowi. 11 i 12 marca 1860 roku w krajach tych przeprowadzono plebiscyty. Wszystkie prowincje wypowiedziały się za inkorporacją do Królestwa Sardynii. 22 marca 1860 roku Królestwo Sardynii formalnie objęło te terytoria[6][7]. W 1860 roku Wiktor Emanuel w liście do Franciszka II proponował ustanowienie kondominium w Italii. Obaj monarchowie mieli podzielić się obszarem Mantui i Umbrii i roztoczyć opiekę nad Rzymem, rządzonym przez papieża Piusa IX. Jednocześnie poparł zorganizowaną przez Garibaldiego wyprawę tysiąca na Sycylię.

Proklamowanie Wiktora Emanuela II królem Włoch, 17 marca 1861 r.
Pomnik Wiktora Emanuela II w Weronie

Wyprawa tysiąca zakończyła się sukcesem. Garibaldi opanował Sycylię i ogłosił jej przyłączenie do królestwa Wiktora Emanuela II[8]. 27 lipca 1860 roku Garibaldi zajął Mesynę, a 19 sierpnia wylądował w Kalabrii. Wiktor Emanuel II w oficjalnym liście zakazywał Garibaldiemu inwazji na kontynencie, a w prywatnym liście wręcz do niej zachęcał. Prowadził potrójną grę wobec Garibaldiego, Cavoura i Napoleona III. Garibaldi rozpoczął inwazję na Neapol, który ostatecznie zajął bez walki i większego oporu 7 września 1860 roku. Na zajętych terenach jak poprzednio przeprowadzono plebiscyt i jak poprzednio większość opowiedziała się za natychmiastową inkorporacją południowych prowincji do królestwa Wiktora Emanuela II[9]. Resztę wojsk Franciszka II rozbito na przełomie 1860 i 1861 roku. W październiku 1860 roku Garibaldi spotkał się z królem Wiktorem Emanuelem, pozdrawiając go tytułem króla Włoch. 17 marca 1861 roku Senat i Izba Deputowanych ogłosiły powstanie Królestwa Włoch, na którego władcę koronowano Wiktora Emanuela II[10].

Wiktor Emanuel II po śmierci Camilla Cavoura nie miał już premiera i polityka tej miary. Młode państwo włoskie ulegało poważnym tarciom politycznym i społecznym. Było ogromnie zróżnicowane pod względem demograficznym i ekonomicznym. Burżuazja posiadała kontrolę nad aparatem administracyjnym. Olbrzymie masy chłopskie żyły w skrajnej nędzy i niedostatku. Król aprobował i miał przekonanie do rządów parlamentarnych. Proces jednoczenia ziem pod jego berłem zakończyło zajęcie Państwa Kościelnego i Rzymu. Pius IX zaprotestował przeciwko okupacji miasta przez wojska piemonckie, ogłaszając się „więźniem Watykanu”. W 1871 r Rzym stał się, w miejsce Florencji, oficjalną stolicą zjednoczonego państwa włoskiego[11]. Znaczenie osobowości króla i jego wpływ na bieg wydarzeń były ogromne. Przez potomnych uznany został za jednego z czterech „ojców Ojczyzny”[12].

Zmarł 9 stycznia 1878 roku w Rzymie. Jego ciało spoczywa w rzymskim Panteonie.

Rodzina

W 1842 roku poślubił swoją siostrę cioteczną, arcyksiężniczkę austriacką – Marię Adelajdę Habsburg (1822–1855), córkę Rainera, wicekróla Lombardo-Wenecji i Marii Franciszki Carignano (obydwoje byli praprawnukami hr. Stanisława Krasińskiego, generała WP i Anieli Humieckiej). Mieli oni kilkoro dzieci:

Napoleon Józef Bonaparte, bratanek Napoleona I
Małgorzata Sabaudzka
∞ (1) Maria Wiktoria del Pozzo della Cisterna
∞ (2) Maria Letycja Bonaparte
  • Otton Eugeniusz (1846-1866), książę Montferrat
  • Maria Pia (1847–1911)
Ludwik I, król Portugalii
  • Karol Albert (1851–1854), książę Chablais
  • Wiktor Emanuel (1852)
  • Wiktor Emanuel (1855), hrabia Genui

W 1869 roku Wiktor Emanuel zawarł małżeństwo morganatyczne ze swoją kochanką, Różą Vercellaną (1833–1885), nazywaną Bela Rosin, która od 1858 roku nosiła tytuł hrabiny Mirafiori i Fontanafredda. Para miała dwoje dzieci:

  • Wiktorię wł. Vittoria Guerrieri (1848-1905)
  • Emanuela Alberta wł. Emanuele Alberto Guerrieri (1851–1894), hrabiego Mirafiori i Fontanafredda

Oprócz swojej drugiej żony, Wiktor Emanuel miał również inne kochanki m.in.: Virginię Oldini, hrabinę Castiglione (również kochankę Napoleona III). Z Laurą Bon miał dwoje dzieci:

  • syna (1852)
  • Emanuelę Marię Albertę Wiktorię Roverbella wł. Emanuela Maria Alberta Vittoria di Roverbella (1853–1880/1890)

Z Virginią Rho miał dwoje dzieci:

  • Wiktora Rho Guerrieri/o wł. Vittorio di Rho Guerrieri/o (1861–1913), słynnego fotografa
  • Marię Pia Rho Guerrieri wł. Maria Pia di Rho Guerrieri (1866–1947)

Z nieznaną kobietą miał syna:

  • Donata Etnę wł. Donato Etna (1858–1938), generała, senatora królestwa

Z baronową Wiktorią wł. Vittoria Duplessis miał:

  • córkę (zmarłą w dzieciństwie)

Ordery

Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) w 1836 r., a od 1849 r. Wieki Mistrz[13].

Genealogia

Prapradziadkowie

książę Carignano
Ludwik Wiktor
(1721–1778)
∞1740
Krystyna
Hessen-Rheinfels-Rotenburg
(1717–1778)

Ludwik de Lorraine
(1725–1761)
∞1748
Luiza de Rohan
(1734–1815)

król Polski
August III Sas
(1696–1763)
∞1719
Maria Józefa Habsburżanka
(1699–1757)

Stanisław
Krasiński

Aniela
Humiecka

cesarz rzymski
Franciszek I Lotaryński
(1708–1765)
∞1736
Maria Teresa
Habsburg

(1717–1780)

król Hiszpanii
Karol III Burbon
(1716–1788)
∞1738
Maria Amalia Wettyn
(1724–1760)

król Hiszpanii
Karol III Burbon
(1716–1788)
∞1738
Maria Amalia Wettyn
(1724–1760)

cesarz rzymski
Franciszek I Lotaryński
(1708–1765)
∞1736
Maria Teresa
Habsburg
(1717–1780)

Pradziadkowie

książę Carignano
Wiktor Amadeusz II
(1743–1780)
∞1768
Maria Józefa de Lorraine
(1753–1797)

książę Kurlandii i Semigalii
Karol Krystian Wettyn
(1733–1796)
∞1760
Franciszka Krasińska
(1742–1796)

cesarz rzymski
Leopold II Habsburg
(1747–1792)
∞1765
Maria Ludwika Burbon
(1745–1792)

król Neapolu i Sycylii
Ferdynand I Burbon
(1751–1825)
∞1768
Maria Karolina Habsburg
(1752–1814)

Dziadkowie

książę Carignano
Karol Emanuel
(1770–1800)
∞1797
Maria Krystyna Wettyn
(1770–1851)

wielki książę Toskanii
Ferdynand III Toskański
(1769–1824)
∞1790
Luiza Maria Sycylijska
(1773–1802)

Rodzice

król Sardynii
Karol Albert Sabaudzki
(1798–1849)
∞1817
Maria Teresa Toskańska
(1801–1855)

Wiktor Emanuel II (1820–1878) król Włoch

Zobacz też

Przypisy

  1. Tomasz Wituch, Garibaldi, Wrocław 1983, s. 189
  2. Tomasz Wituch, op. cit., s. 189
  3. Tomasz Wituch, op. cit., s. 191
  4. Ryszard Dzieszyński, Magenta-Solferino 1859, Warszawa 2005
  5. Alfred Liebfeld, Napoleon III, Warszawa 1979, s. 234
  6. Tomasz Wituch, Garibaldi, Wrocław 1983, s. 210
  7. Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Wrocław 2003, s. 407
  8. Tomasz Wituch, op. cit., s. 223
  9. Tomasz Wituch, op. cit., s. 237
  10. Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Wrocław 2003, s. 412
  11. W tym samym roku traktat waszyngtoński uznał króla Włoch za jednego trzech uprawnionych do wyznaczenia neutralnego arbitra w sprawie roszczeń Alabamy.
  12. Józef Andrzej Gierowski, op. cit., Wrocław 2003, s. 413
  13. Federico Bona: I Cavalieri dell'Ordine Supremo del Collare o della Santissima Annunziata (wł.). W: Blasonario subalpino [on-line].

Bibliografia

  • Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Wrocław 2003.
  • Tomasz Wituch, Garibaldi, Wrocław 1983.
  • Ryszard Dzieszyński, Magenta-Solferino 1859, Warszawa 2005.
  • Alfred Liebfeld, Napoleon III, Warszawa 1979.

Media użyte na tej stronie

Order of the Most Holy Annunciation BAR.svg
Order of the Most Holy Annunciation ribbon
Coat of arms of the Kingdom of Italy (1848-1870).svg
(c) Flanker, CC BY 3.0
coat of arms of the Kingdom of Sardinia from 28 November 1848 to 1861 and of the Kingdom of Italy from 1861 to 4 May 1870.
Flag of Savoie.svg
Flag of the region Savoie in France
Cavaliere di gran croce OMS BAR.svg
medal bar of Knight of grand cross of the Ordine militare di Savoia (Military Order of Savoy).
Royal Order of Kamehameha I Grand Cross.gif
Royal Order of Kamehameha I Grand Cross.
Valor militare silver medal BAR.svg
Italian al valor militare (military valour) silver medal bar
Victor Emmanuel II Verona.jpg
Autor: Chrumps, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik Wiktora Emanuela II w Weronie
Seraphimerorden ribbon.svg
Autor: Borodun, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: Ordem of the Seraphim. Sweden. True size for the template.
Signatur Viktor Emanuel II..PNG
Signatur Viktor_Emanuel_II.
Medaille militaire ribbon.svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: La médaille militaire (France)
Ord.SanGiuseppe-GC.png
Autor: Louis14, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nastro da cavaliere di gran croce del'Ordine di San Giuseppe del Granducato di Toscana (Italia
Medaille commemorative de la Campagne d'Italie 1859 ribbon.svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: Médaille de la Campagne d’Italie 1859. France.
Bela Rosin.jpg
Rosa Vercellana "la Bela Rosin" (1833-1885), amante di re Vittorio Emanuele II.
Order of the Garter UK ribbon.png
Autor: Image sourced from 'Medals of the World' website: http://www.medals.org.uk/index.htm, Licencja: CC BY-SA 2.5
Ribbon of the Order of the Garter
Statuto fondamentale del regno.pdf
Statuto Fondamentale del Regno in data 4 Marzo 1848 corredato di lettere patenti, decreti, proclami, plebisciti con intestazioni degli atti di governo e formola per la promulgazione delle leggi, Stamperia della gazzetta del popolo, Torino 1884
Ordine Civile di Savoia BAR.svg
Ordine Civile di Savoia medal bar
Imperial Order of the Mexican Eagle - ribbon bar.jpg
Autor: Jakubkaja, Licencja: CC BY-SA 4.0
Order Cesarski Orła Meksykańskiego (baretka)
CampagneGuerreIndipendenza.png
Independence War commemorative medal ribbon
Coat of arms of the Kingdom of Italy (1870).svg
(c) Flanker, CC BY-SA 3.0
Coat of arms of the Kingdom of Italy, complete version from the deliberation of the Consulta Araldica (Heraldic Consultative Council) of the Kigdom of Italy of the 4 May 1870. Revoked by Royal Decree No. 7282 of 27 November 1890.