Willa Theodora Sixta w Bielsku-Białej
![]() | |
![]() Widok od strony ulicy 3 Maja | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres | Mickiewicza 24 |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Architekt | |
Kondygnacje | 2 + poddasze i wieża |
Ukończenie budowy | |
Pierwszy właściciel | |
Obecny właściciel | miasto Bielsko-Biała |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Willa Theodora Sixta – budynek położony w Bielsku-Białej na Dolnym Przedmieściu przy ulicy Adama Mickiewicza 24. Wzniesiony został w 1883 roku w stylu neorenesansowym według projektu Carla Korna jako willa przedsiębiorcy Theodora Sixta (1834–1897). Od roku 2020 jest użytkowany przez Galerię Bielską BWA oraz Miejski Ośrodek Opieki Społecznej.
Historia
Willa powstała w 1883 roku dla przedsiębiorcy i filantropa Theodora Karla Sixta oraz jego żony, Johanne Emilie z domu Weich[2]. Autorem projektu był Carl Korn, czołowy bielski architekt tego okresu, którego dom własny w formie neorenesansowego pałacu miejskiego powstawał równolegle po drugiej stronie ulicy (obecny adres: Mickiewicza 21)[3]. Jako inspiracja dla willi Sixta wymieniana jest Villa Wartholtz w Reichenau an der Rax, rezydencja arcyksięcia Karola Ludwika[4].
W 1887 roku Johanne zmarła. Dwa lata później do willi wprowadziła się druga żona Sixta, 21-letnia wówczas Anne Marianne z domu Zipser. Theodor Sixt zmarł bezpotomnie w 1897 roku. Swój dom zapisał w testamencie miastu Bielsku z zastrzeżeniem, że nie może być sprzedana i ma być zawsze określana jako „willa Sixta”. Żonie zezwolił na pozostanie w willi tylko do czasu ponownego zamążpójścia. Gdy to w 1904 roku nastąpiło, władze miejskie przejęły obiekt i wynajęły go fabrykantowi i lokalnemu politykowi, Gustavowi Josephy'emu. Mieszkał on tu wraz z żoną i piątką dzieci do swej śmierci w roku 1918, prowadził też jako deputowany do Sejmu Krajowego w Opawie biuro poselskie. Później willa mieściła prokuraturę i kancelarie adwokackie, a w latach 30. mieszkał w niej burmistrz Wiktor Przybyła[2][5]. Projekt adaptacji wnętrz na potrzeby rodziny Josephy'ego przygotowała wiedeńska pracownia Alexandra Neumanna, plany przebudowy z 1935 pochodzą z bielskiego biura spadkobierców Carla Korna[4].
Po II wojnie światowej willa pełniła różne funkcje publiczne, a wnętrza podlegały dalszym przekształceniom. Mieściły się tu m.in. biura Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Wydział Kultury i Sztuki bielskiego magistratu oraz Galeria Fotografii B&B. W latach 2002–2012 służyła jako rektorat Akademii Techniczno-Humanistycznej[4]. Decyzją z dnia 15 września 1994 willę wpisano do rejestru zabytków[6]. W 2003 roku dobudowano nowe wejście główne w postaci wysuniętego ryzalitu z tarasem na dachu i potrójnymi drzwiami przy zachowaniu stylistyki analogicznej do reszty obiektu[4]. W 2009 roku przed wejściem umieszczono rzeźbę „Kompas dla Bielska-Białej” autorstwa Sławomira Brzoski[7].
W latach 2017–2020 zrealizowany został – dofinansowany w ramach unijnego projektu Rewitalizacja Willi Teodora Sixta w Bielsku-Białej – remont generalny budynku pod kierunkiem Stanisława Niemczyka[8][4]. Po jego zakończeniu uzyskał on nowe, dwojakie przeznaczenie. Kilka pomieszczeń w południowej części i na I piętrze użytkuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, który prowadzi tu klub seniora i dalszą działalność z zakresu aktywizacji społecznej[9][7]. W pozostałych z kolei – włącznie z tzw. salą rautową na parterze – ma swoją drugą siedzibę Galeria Bielska BWA. Prezentowana jest tu m.in. ekspozycja stała wybranych prac z kolekcji sztuki współczesnej[10][11].
Architektura
Willa usytuowana jest w obrębie niewielkiej narożnej działki pomiędzy ulicami Adama Mickiewicza, Jarosława Dąbrowskiego i 3 Maja. Z pierwotnego ogrodu zachował się starodrzew: dąb burgundzki, lipy, klony, a także miłorząb dwuklapowy, który ma status pomnika przyrody[4][12]. W 2021 roku założony został przy willi ogród różany z pergolą[11]. W południowo-wschodnim rogu działki znajduje się budynek dawnej wozowni[13].
Budynek murowany z cegły, na planie krótkiego prostokąta. Reprezentuje styl neorenesansowy. Ma dwie kondygnacje, bryła urozmaicona została narożnymi ryzalitami, dachem mansardowym, a także kwadratową wieżą w narożniku południowo-zachodnim zwieńczoną dachem czterospadowym z pinaklem. Elewacja frontowa została skierowana ku zachodowi, w stronę ulicy Mickiewicza. Jest dodatkowo zaakcentowana parterowym ryzalitem z potrójnym wejściem głównym w przyziemiu oraz umieszczonym na piętrze tarasem zamkniętym balustradą z balasami. W elewację wschodnią od strony ulicy 3 Maja wkomponowano dwukondygnacyjną trójarkadową loggię, murowaną na parterze i żeliwną na piętrze. Wszystkie elewacje są otynkowane, posiadają wyodrębnioną, boniowaną strefę cokołową, podziały horyzontalne w postaci gzymsów międzykondygnacyjnych i wieńczącego, a także ozdobne opaski i zwieńczenia otworów okiennych. Dekoracyjnym boniowaniem ozdobione są również naroża poszczególnych ryzalitów[13].
Układ wnętrz składa się z trzech traktów, kilkukrotnie przekształcanych w związku ze zmieniającą się funkcją obiektu. Na parterze znajduje się m.in. ulokowana centralnie sala z sufitem zdobionym fasetą i dekoracją płycinową. W narożniku południowo-zachodnim zlokalizowana jest dwubiegowa klatka schodowa z żeliwną balustradą. Na piętrze zachowała się sala kominkowa z sufitem dekorowanym sztukateriami[13].
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022 .
- ↑ a b Agata Smalcerz: Dla Johanne i Anny. Przewodnik po wystawie. Galeria Bielska BWA. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Ewa Chojecka: Miasto jako dzieło sztuki. Architektura i urbanistyka Bielska-Białej do 1939 roku. Bielsko-Biała: Urząd Miasta Bielsko-Biała, 1994, s. 53. ISBN 83-901390-0-6.
- ↑ a b c d e f Agata Smalcerz. Sixt Wam. „Relacje Interpretacje”. 57 (1), s. 29–32, marzec 2020. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Rewitalizacja zabytkowej Willi Teodora Sixta przy ulicy Mickiewicza 24 w miejscowości Bielsko-Biała. Modernizacja Roku & Budowa XXI wieku. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2022-02-13].
- ↑ a b Teodor Sixt byłby dumny. Urząd Miejski w Bielsku-Białej, 2020-03-11. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Rewitalizacja Willi Teodora Sixta w Bielsku-Białej. Urząd Miejski w Bielsku-Białej. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Ośrodki wsparcia. seniorzybielsko.pl. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Willa Sixta. Galeria Bielska BWA. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ a b Zwiedzanie Willi Sixta dla seniorów. Urząd Miejski w Bielsku-Białej, 2021-11-03. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ Formularz danych dla pomnika przyrody. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2022-02-15].
- ↑ a b c Willa Teodora Sixta. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2022-02-15].
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Houses of Carl Korn (No. 292) and Theodor Sixt (No. 293) marked on the cadastral map of Bielitz (now Bielsko-Biała)
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Former carriage house of the Villa Sixt in Bielsko-Biała, Poland
Willa Sixta w Bielsku-Białej.
Autor:
Mapa Bielska-Białej, Polska
Autor: Kamil Czainski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Willa przemysłowca Theodora Sixta w Bielsku-Białej. Architekt Carl Korn, 1883.
Tytuł: Bielsko : ul. Dąbrowskiego.
Adres wydawniczy: [Miejsce nieznane : "Ruch", 1935-1944] ([miejsce nieznane : drukarz nieznany])
Gatunek: pocztówka
Forma i typ: pocztówki
Opis fizyczny: [1] karta : ilustracja ; 9x14 cm
Tytuł według nadruku na awersie. Na rewersie symbol oznaczający "Ruch" w latach 1935-1944, z sylwetką sprzedawcy gazet - "gazeciarzem": według: Jerzy Morgulec, Słownik nakładców i wydawców pocztówek na Ziemiach Polskich, oraz poloników. Cz. 10 Warszawa 2002.
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piwnice Willi Sixta w Bielsku-Białej
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Interiors of the Villa Sixt in Bielsko-Biała, Poland
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Wnętrza Willi Sixta w Bielsku-Białej
Autor: Kamil Czainski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Willa przemysłowca Theodora Sixta w Bielsku-Białej. Architekt Carl Korn, 1883.
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Rose garden at the Villa Sixt in Bielsko-Biała
Autor: Kamil Czainski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Willa przemysłowca Theodora Sixta w Bielsku-Białej. Architekt Carl Korn, 1883.
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Wnętrza Willi Sixta w Bielsku-Białej