Witold Marciszewski
Państwo działania | ![]() |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 18 listopada 1930 Warszawa |
profesor nauk nauk humanistycznych | |
Specjalność: filozofia | |
Alma Mater | Katolicki Uniwersytet Lubelski |
Doktorat | 1959 – logika Katolicki Uniwersytet Lubelski |
Habilitacja | 1971 – logika Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Społecznych |
Profesura | 1979 |
Witold Marciszewski (ur. 18 listopada 1930 w Warszawie)[1] – polski logik i filozof, redaktor kilku encyklopedii logicznych, wieloletni nauczyciel akademicki, założyciel czasopisma Studies in Logic, Grammar and Rhetoric, redaktor blogów akademickich.
Życiorys akademicki
Stopnie naukowe
- 1956: magisterium na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, na podstawie pracy dotyczącej logiki Dunsa Szkota.
- 1959: doktorat na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, na podstawie rozprawy porównującej arystotelesowską koncepcję konieczności logicznej z poglądami współczesnymi.
- 1971: stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie logiki nadany w 1971 przez Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Społecznych, na podstawie rozprawy o logice przekonań.
- 1979: tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych,
- 1988: tytuł profesora zwyczajnego.
Stanowiska i funkcje akademickie
- 1972–1979 docent, od 1979 profesor.
- Od 1975 kierownik Zakładu Logiki, obecnie Katedry Logiki, Informatyki i Filozofii Nauki Uniwersytetu w Białymstoku.
- 1981 (wrzesień) do 1982 (styczeń) prorektor UW ds. Filii.
Okresy i tematy działalności badawczej
- 1954–1961: historia logiki średniowiecznej; metodologia nauk filozoficznych, z koncentracją na tematyce konieczności logicznej oraz formalizacji logicznej argumentów filozoficznych.
- 1961–1963: udział w projekcie badawczym z metodologii nauk empirycznych, realizowanym w Zakładzie Logiki IFiS PAN pod kierunkiem Kazimierza Ajdukiewicza. Wkładem do tego projektu były następujące opracowania.
- Analiza języka nauk empirycznych wykazująca obecność u jego podstaw, tj. w procedurach ostensywnych, pojęć logiki i teorii mnogości, które muszą być przyjęte a priori; stanowi to istotny argument na rzecz racjonalizmu (w sensie Leibniza).
- Analiza odwzorowywania sądów i przekonań w mowie zależnej oraz gramatyka mowy zależnej badana za pomocą formalizmu Ajdukiewicza.
- Druga połowa lat 60.: logiczna teorii przekonań.
- Lata 70.: gramatyki formalne Ajdukiewicza, formalna teoria tekstu, systemy informacji naukowej.
- Lata 80.: logika Leibniza i wieku XVII, nurt prowadzący do formalizacji, algebraizacji i komputeryzacji rozumowań (z uwzględnieniem antycypacji średniowiecznych).
- lata 90. przynoszą prace w dziedzinach związanych z zastosowaniem komputerów: (a) wkład komputeryzacji rozumowań w teorię inteligencji, rola systemów pojęciowych w funkcjonowaniu inteligencji; (b) metody i techniki konstruowania hipertekstów dla celów komunikacji naukowej w Internecie.
- Po roku 2000: zagadnienia dynamiki cywilizacji w nawiązaniu do procesów globalizacji i procesów integracji europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem wkładu myśli Oświecenia.
Działalność organizacyjna na polu nauki
- 1975: utworzenie Zakładu Logiki w Filii UW, obecnie Katedry Logiki, Informatyki i Filozofii Nauki, UwB.
- 1977: zorganizowanie, na zlecenie Komitetu Nauk Filozoficznych PAN, Sekcji Logiki na Polskim Zjeździe Filozoficznym w Lublinie i przewodniczenie tej sekcji.
- 1978: utworzenie międzynarodowego zespołu do prac nad wydaniem pozycji podanej niżej w V-C3.
- 1980: założenie rocznika (obecnie serii książkowej) Studies in Logic, Grammar and Rhetoric wydawanego przez Filię UW w Białymstoku.
- 1987: zorganizowanie, na zlecenie Komitetu Nauk Filozoficznych PAN, Sekcji Logiki na Polskim Zjeździe Filozoficznym w Krakowie i przewodniczenie tej sekcji.
- 1987–1990: zorganizowanie i kierownictwo resortowego (z udziałem 12 uczelni) programu MEN Systemy logiczne i algorytmy do komputerowego testowania poprawności dowodów. Jego głównym wynikiem jest system Mizar (autorstwa Andrzeja Trybulca, Instytut Matematyki UwB); zyskał on do dziś wybitną pozycję międzynarodową.
- 1991: założenie, wraz z żoną, Fundacji na rzecz Informatyki, Logiki i Matematyki prowadzącej działalność statutową w zakresie badań i wydawnictw naukowych.
- 1992–1994: zorganizowanie i kierownictwo wspieranego przez KBN projektu Elektroniczny system informacyjny w zakresie filozofii w Polsce.
- 1996: inicjatywa i objęcie funkcji pierwszego głównego wykonawcy wspieranego grantem KBN (Zespół Automatyki, Elektroniki etc.) projektu (1997–1999) Badania nad naturalną i sztuczną inteligencją za pomocą automatyzacji rozumowań.
- 1998: utworzenie domeny internetowej calculemus.org obejmującej m.in. Mathesis Universalis – periodyk poświęcony wkładowi logiki i informatyki w teorię umysłu etc.
- 1997–2003: organizacja i kierownictwo corocznych „Warsztatów Logiki, Informatyki i Filozofii Nauki” poświęconych zagadnieniom rozstrzygalności, w szczególności pod kątem zastosowań w naukach społecznych.
- 2003–2006: Kierownictwo projektu badawczego Nierozstrzygalność i algorytmiczna niedostępność w naukach społecznych.
- Zjazdy filozoficzne 1997, 2004, 2008, 2012 – organizacja i kierownictwo sekcji tematycznych i paneli (logika, metafilozofia, racjonalizm).
- 2010–2011: Utworzenie i prowadzenie blogów akademickich Cafe Aleph. prowadzony wspólnie z Pawłem Stacewiczem oraz Our Pub – European Rationalism.
Publikacje książkowe
Monografie
- Podstawy logicznej teorii przekonań, PWN, 1972.
- Metody analizy tekstu naukowego, PWN, 1977, 1981.
- Logika z retorycznego punktu widzenia, UW, 1991.
- Logic from a Rhetorical Point of View (tytuł podobny do pozycji 3, treść nowa). Walter de Gryuter (Berlin etc.) 1994, s. 312 (B5). Rozprawa o tym, co logika uprawiana w łączności z informatyką wnosi do teorii komunikacji.
- Mechanization of Reasoning in a Historical Perspective (wspólnie z Romanem Murawskim). Rodopi (Amsterdam etc.) 1995, s. 267 (B5). Rozprawa o drodze, jaką przeszła logika od średniowiecznych projektów formalizacji do współczesnej algebraizacji i komputeryzacji.
- Umysł – komputer – świat. O zagadce umysłu z informatycznego punktu widzenia (wspólnie z Pawłem Stacewiczem), Exit – Akademicka Oficyna Wydawnicza, 2011. Jest to próba sformułowania naukowych podstaw stanowiska określanego przez autorów mianem światopoglądu informatycznego.
Podręczniki
- Zarys logiki dla bibliotekoznawców, cz. 2 (cz. 1 napisana przez Barbarę Stanosz), Wyd. UW, 1972.
- Sztuka rozumowania w świetle logiki, Aleph, 1994.
Redakcja i współautorstwo encyklopedii i antologii
- Mała encyklopedia logiki, Ossolineum 1970, 1988 (wyd. rozszerzone).
- Studies in Formal Linguistics (redakcja zeszytu tematycznego Studia Logica, vol. 37, no. 1) 1978.
- Dictionary of Logic as Applied in the Study of Language: Concepts, Methods, Theories, Nijhoff (Haga etc.) 1981, s. 436 (B5).
- Logika formalna. Zarys encyklopedyczny z zastosowaniem do informatyki i lingwistyki (polska adaptacja pozycji 2), PWN, 1987.
- Categorial Grammar (red. wspólnie z Wojciechem Buszkowskim i J. van Benthemem, antologia), Benjamins (Amsterdam etc.) 1988.
- Inicjatywa wydawnicza, opracowanie redakcyjne i opatrzenie wstępem książki Petera Simonsa Philosophy and Logic in Central Europe from Bolzano to Tarski, Kluwer (Dordrecht etc.) 1992.
- Inicjatywa wydawnicza, opracowanie redakcyjne i opatrzenie posłowiem polskiego przekładu książki Alfreda Tarskego pod (polskim) tytułem Wprowadzenie do logiki i do metodologii nauk dedukcyjnych, wydane przez Filię UW w Białymstoku i Fundację Informatyki (zob. IV.7), 1995, 1996.
- Tłumaczenie i poprzedzenie wstępem książki G. Ryle’e The Concept of Mind pod polskim tytułem Czym jest umysł?, PWN 1970.
Eseistyka naukowa i popularyzacja
- Sztuka dyskutowania, Iskry 1969, 1971; Aleph 1994, 1996 (wyd. rozszerzone).
- Poradnik dla niezdecydowanych (elementy teorii decyzji i prakseologii), Ossolineum 1974.
- Rola dyskusji w nauczaniu i wychowaniu, Książka i Wiedza 1976.
- Tajniki Internetu, Aleph, 1994.
- Sztuczna Inteligencja, Znak, 1998.
Przypisy
- ↑ Marciszewski Witold, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-11-27] .
Linki zewnętrzne i źródła
- http://www.calculemus.org/CV-marciszewski.html http://www.calculemus.org/CV-marciszewski.html
- http://www.calculemus.org/witmar-pol.html http://www.calculemus.org/witmar-pol.html
- [1] https://lubimyczytac.pl/autor/63656/witold-marciszewski
- Marciszewski Witold, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-02-07] .