Witold Uklański
![]() Witold Uklański (ze zbiorów NAC) | |
![]() | |
Pełne imię i nazwisko | Witold Edward Uklański |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1934 i 1939–1945 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | 4 Pułk Huzarów Marimpolskich (armia carska) |
Stanowiska | d-ca plutonu |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Witold Edward Uklański vel Witold Sawicki, ps. Herold (ur. 13 marca 1893 w Gołonogu, zm. 3 maja 1954 we Wronkach) – żołnierz armii rosyjskiej, major kawalerii Wojska Polskiego, cichociemny.
Życiorys
Po uzyskaniu matury w 1913 roku w gimnazjum filologicznym w Kielcach kontynuował naukę na Politechnice Warszawskiej, jednak już w sierpniu 1914 roku wstąpił ochotniczo do armii carskiej. Służył w 4 pułku huzarów marimpolskich. Był dwukrotnie ranny, za męstwo został odznaczony Krzyżem Zasługi Wojskowego Orderu Świętego Jerzego.
W maju 1917 roku wstąpił w szeregi tworzącego się I Korpusu Polskiego w Rosji. Został skierowany do 1 pułku ułanów. Od 11 listopada 1918 roku służył w odrodzonym Wojsku Polskim. Po ukończeniu w czerwcu 1920 roku Szkoły Podchorążych Kawalerii skierowano go do Tatarskiego Pułku Ułanów, a od września 1920 roku służył w 14 pułku ułanów. W walkach o niepodległość Polski był trzykrotnie ranny: 11 lutego 1918 roku, 23 stycznia 1919 roku i 10 sierpnia 1920 roku. W wolnej Polsce służył kolejno w:
- 27 pułku ułanów (1921–1923, dowódca szwadronu karabinów maszynowych)
- (uczył się w Centralnej Szkole Kawalerii w Grudziądzu, 1923–1924),
- 27 pułku ułanów (1924–1925, dowódca 1 szwadronu),
- 2 Dywizji Kawalerii (1925, dowódca szwadronu szkolnego),
- 27 pułku ułanów (1925–1926, dowódca 2 szwadronu),
- 6 pułku Ułanów Kaniowskich (1926–1930, dowódca 3 szwadronu),
- Dowództwie Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu (1930–1932, referent),
- 4 pułku Ułanów Zaniemeńskich (1932–1934, dowódca 4 szwadronu, od 1934 roku – zastępca oficera mobilizacyjnego pułku).
30 czerwca 1934 roku przeszedł w stan spoczynku i rozpoczął pracę jako kierownik sekretariatu Wojewódzkiego Zarządu PCK w Wilnie.
We wrześniu 1939 roku służył w Ośrodku Zapasowym Wileńskiej Brygady Kawalerii, następnie jako dowódca szwadronu marszowego 4 pułku Ułanów Zaniemeńskich. 20 września przekroczył granicę polsko-litewską. Został internowany na Litwie, po zajęciu Litwy przez ZSRR był więziony w obozie w Kozielsku, później został zesłany na Syberię. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski wstąpił do Armii Andersa, gdzie został dowódcą 6 dywizjonu kawalerii 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty i jej Ośrodka Zapasowego.
W Palestynie zgłosił się do służby w kraju[a]. We wrześniu 1942 roku został przerzucony do Wielkiej Brytanii. Odbył przeszkolenie ze specjalnością w dywersji i został zaprzysiężony 22 kwietnia 1944 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza, a następnie przetransportowany do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Został zrzucony w Polsce w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku w ramach operacji lotniczej o kryptonimie „Staszek 2” dowodzonej przez mjr. naw. Eugeniusza Arciuszkiewicza na placówkę odbiorczą „Wilga 1” w rejonie góry Mogielica (26 km na północny wschód od Nowego Targu).
Po skoku pozostawał w dyspozycji Komendy Okręgu Kraków AK. Po rozwiązaniu AK (17 stycznia 1945 roku) kontynuował działalność konspiracyjną w Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj. W sierpniu 1945 opuścił Polskę i 29 września dotarł do Londynu. 24 listopada powrócił do Polski jako Witold Sawicki. Został aresztowany 27 listopada przez UB, oskarżony o przynależność do AK i pracę w charakterze emisariusza WiN oraz skazany na karę śmierci. 17 maja 1947 roku zamieniono mu wyrok na dożywocie. Został zamordowany w więzieniu we Wronkach 3 maja 1954 roku i pochowany na miejscowym cmentarzu.
Awanse
- kapral armii Imperium Rosyjskiego – 7 czerwca 1915 roku
- podporucznik – 15 kwietnia 1921 roku, ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1921 roku
- porucznik – 29 maja 1922 roku
- rotmistrz – 12 kwietnia 1924 roku, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku
- major – ze starszeństwem dniem 26 grudnia 1944 roku.
Odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 13649[1]
- Medal Niepodległości
- Krzyż Świętego Jerzego – 7 czerwca 1915 roku.
Życie rodzinne
Był synem Adolfa, naczelnika stacji PKP, i Marii z domu Jurkowskiej. Ożenił się w 1925 roku z Natalią Pietrusewicz (1902–1990). Nie mieli dzieci.
Upamiętnienie
W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest nazwisko Witolda Uklańskiego.
Uwagi
- ↑ W ankiecie Oddziału VI sztabu Naczelnego Wodza podał rok urodzenia 1896, aby zakwalifikować się do skoku.
Bibliografia
- Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 135–137. ISBN 83-902499-0-1.
- Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 428. ISBN 83-211-0537-8.
- Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 264–265.
Linki zewnętrzne
- ↑ Łukomski G. , Polak B. , Suchcitz A. , Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945, Koszalin 1997, s. 524 .
Media użyte na tej stronie
Autor: Happa, Licencja: CC BY 3.0
Tablica poświęcona 108 poległym cichociemnym w lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie
Poland badge. Second World War period Polish Army (post-1939 Free Polish Army) shoulder title.
Ribbon bar of the Imperial Military Order of Saint George. The Russian Empire.
Witold Uklański – cichociemny
Naramiennik majora Wojska Polskiego (1919-39).