Wnory-Wandy
Artykuł | 53°3′48″N 22°35′55″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 53°3'N, 22°34'E |
- błąd | 20493 m |
Odległość | 1903 m |
wieś | |
![]() Granica miejscowości | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | |
Strefa numeracyjna | 86 |
Kod pocztowy | 18-204[3] |
Tablice rejestracyjne | BWM |
SIMC | 0399321[4] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Wnory-Wandy – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Kobylin-Borzymy[4][5].
Zaścianek szlachecki Wandy należący do okolicy zaściankowej Wnory położony był w drugiej połowie XVII wieku w powiecie tykocińskim ziemi bielskiej województwa podlaskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego. Przez miejscowość przepływa rzeka Rokietnica.
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Boskiej Szkaplerznej w Starych Wnorach[7].
Historia miejscowości
Wieś założona w XV lub XVI w. przez potomków Wnora, przybysza ze wsi Kłoski w łęczyckiem i założyciela Wnorów Starych. Zamieszkiwana przez drobną szlachtę herbu Rola.[8]
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje, że w roku 1827 we Wnorach-Wandach, należących do gminy Piszczaty i parafii Kulesze w 21 domach żyło 130 mieszkańców[9].
W roku 1921 było tu 38 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 207 mieszkańców (104 mężczyzn i 103 kobiety). Narodowość polską podało 201 osób, a 6 żydowską.[10]
Pacyfikacja wsi
21 lipca 1943 roku wieś została spacyfikowana przez niemiecką żandarmerię z okolicznych posterunków, wspartą przez esesmanów ze specjalnej jednostki Kommando „Müller”. Większość mieszkańców mając w pamięci przeprowadzoną tydzień wcześniej pacyfikację sąsiednich Sikor-Tomkowiąt, podjęła środki ostrożności i zdołała uniknąć schwytania. Niemcy zamordowali jednak co najmniej 27 osób, w tym 19 kobiet i dzieci. Wieś po uprzednim ograbieniu doszczętnie spalono. Zbrodni dokonano w odwecie za zabicie przez polskich partyzantów komisarza rolnego z Kulesz Kościelnych[11][12].
Obiekty zabytkowe
Transport
Wieś położona jest przy drodze powiatowej 2052B (DK 66) Wysokie Mazowieckie - Kropiewnica skrz.(DW 671)[15]. Komunikacja autobusowa realizowana przez PKS Nova (Oddział Zambrów) w bezpośrednich relacjach do miejscowości: Białystok, Kobylin-Borzymy, Sikory-Pawłowięta, Wysokie Mazowieckie.[16]
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wieś Wnory-Wandy w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2021-02-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1470 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Anna Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny : struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1998, s. 92.
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
- ↑ Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, str. 87
- ↑ Wnory (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 724 .
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Piszczaty
- ↑ Jerzy Smurzyński: Czarne lata na łomżyńskiej ziemi. Masowe zbrodnie hitlerowskie w roku 1939 i latach 1941–1945 w świetle dokumentów. Warszawa, Łomża: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej, 1997, s. 244–247. ISBN 83-902985-2-X.
- ↑ Michał Gnatowski, Waldemar Monkiewicz, Józef Kowalczyk: Wieś białostocka oskarża. Ze studiów nad eksterminacją wsi na Białostocczyźnie w latach wojny i okupacji hitlerowskiej. Białystok: OKBZH i Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku, 1981, s. 183–184. ISBN 83-00-00323-1.
- ↑ Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, str. 88
- ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 grudnia 2011 r. woj. podlaskie, pow. wysokomazowiecki z http://www.nid.pl/
- ↑ Sieć drodowa - Biuletyn Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Wysokiem Mazowieckiem, bip.st.wysmaz.wrotapodlasia.pl [dostęp 2017-07-13] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-03] (pol.).
- ↑ Teroplan S.A. , Rozkład jazdy pks na przystanku Wnory-Wandy, gm. Kobylin-Borzymy rozkład jazdy » e-podroznik.pl, tel.: 703 402 802, www.e-podroznik.pl [dostęp 2017-07-13] (pol.).
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa gminy Kobylin-Borzymy, Polska
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podlaskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.50 N
- S: 52.17 N
- W: 21.45 E
- E: 24.10 E
Autor:
Mapa powiatu wysokomazowieckiego, Polska
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to WarX (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY-SA 2.5
Author
Autor: Adam-dalekie-pole, Licencja: CC BY-SA 4.0
Widok od strony Starych Wnor.
Autor: Adam-dalekie-pole, Licencja: CC BY-SA 4.0
Krzyż, zbiorowa mogiła w miejscu kaźni i całkowicie spalonej wsi 21 lipca 1943 roku.