Województwo warmińsko-mazurskie

województwo warmińsko-mazurskie
województwo
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo Polska
Kod ISO 3166-2PL-WN
TERYT28
Siedziba wojewody i sejmikuOlsztyn
WojewodaArtur Chojecki
MarszałekGustaw Marek Brzezin
Powierzchnia (31 grudnia 2017)24 173,47 km²
Populacja (30 czerwca 2020)
• liczba ludności

1 420 514[1]
• gęstość59 os./km²
Urbanizacja59,33
Tablice rejestracyjneN
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
al. Marszałka J. Piłsudskiego 7/9
10-575 Olsztyn
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Emilii Plater 1
10-562 Olsztyn
Podział administracyjny
Plan województwa warmińsko-mazurskiego
Liczba miast na prawach powiatu2
Liczba powiatów19
Liczba gmin miejskich16
Liczba gmin miejsko-wiejskich34
Liczba gmin wiejskich66
Położenie na mapie Polski
Warmian-Masurian in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Polska

Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,47 km² (stan na 31 grudnia 2017)[2] i liczy około 1,42 mln mieszkańców (30 czerwca 2020)[1].

Historia

Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa warmińsko-mazurskiego

Województwo warmińsko-mazurskie powstało w 1999 r. w wyniku reformy podziału administracyjnego kraju i objęło tereny dawnego województwa: olsztyńskiego, większe części województw elbląskiego i suwalskiego oraz fragmenty toruńskiego, ciechanowskiego i ostrołęckiego.

Geografia

Mapa fizyczna

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 24 173,47 km², co stanowi 7,7% powierzchni Polski[3]. Jest czwarte pod względem powierzchni spośród województw.

Położenie administracyjne

Województwo jest położone w północno-wschodniej Polsce i graniczy z[4]:

oraz z województwami:

Natomiast od północnego zachodu styka się z Zalewem Wiślanym. Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą; jest to trójstyk Polski, Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk granic województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego z Rosją i Litwą.

Położenie historyczne

Województwo obejmuje należącą do Polski południową część krainy historycznej Prusy, więc wchodzące w jej skład krainy: Warmia, Mazury, Prusy Górne, ziemia lubawska, Prusy Dolne (południowe części Natangii i Barcji), części Powiśla i Żuław Wiślanych.

Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus, a zatem Prus Książęcych i Prus Wschodnich.

Topografia

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 146 km, to jest 1°18′44″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 240 km, co w mierze kątowej daje 3°39′28″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny. Najwyższym punktem jest wierzchołek Dylewskiej Góry – 312 m n.p.m. Najniższym punktem jest depresja w Raczkach Elbląskich – 1,8 m p.p.m.

Stosunki wodne

Znaczna część województwa znajduje się na Pojezierzu Mazurskim. W jego skład wchodzą pojezierza: Olsztyńskie, Mrągowskie, Ełckie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich i Równina Mazurska. Województwo warmińsko-mazurskie nazywane jest „Krainą Tysiąca Jezior”. W rzeczywistości znajduje się w nim ponad 3000 jezior, w tym 2000 o powierzchni przekraczającej 1 ha. Największe z nich to: Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²). Najdłuższe jezioro to Jeziorak (27 km długości, 32 km²) na Pojezierzu Iławskim. Najgłębsze jeziora to Wuksniki (67–68 m), Babięty Wielkie (65 m) i Piłakno (57 m). Większość zbiorników wodnych w regionie połączona jest systemem kanałów zbudowanych głównie w XIX w. Przykład stanowi Kanał Elbląski łączący jezioro Druzno z jeziorem Szeląg. Jego długość wynosi 83,3 km. Województwo leży w dorzeczu Wisły i rzek pobrzeża Bałtyku. Główne rzeki to Pasłęka, Łyna i Drwęca. Województwo leży nad Zalewem Wiślanym (na północnym zachodzie).

Lasy

Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. warmińsko-mazurskim lasy obejmowały powierzchnię 745,9 tys. ha, co stanowiło 30,9% jego powierzchni[5]. Największym kompleksem leśnym jest Puszcza Piska zajmująca prawie 1000 km². Inne duże zespoły leśne to: Puszcza Borecka, Puszcza Nidzicka i część Rominckiej oraz lasy: Łańskie i Taborskie. Dominuje drzewostan iglasty, przeważnie sosna.

Podział administracyjny

Województwa warmińsko-mazurskie podzielone jest na 19 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu. W skład powiatów wchodzi 116 gmin: 16 miejskich, 34 miejsko-wiejskie i 66 wiejskich. Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017,[2] liczba ludności stan na 30 czerwca 2020[1]. NUTS 2 PL62.

Miasta na prawach powiatu
HerbMiasto na prawach powiatuPopulacjaPowierzchnia
[km²]
POL Olsztyn COA.svgOlsztyn171.85388,33
POL Elbląg COA.svgElbląg119.09779,82
Powiaty
HerbPowiatPopulacjaPowierzchnia
(km²)
POL powiat bartoszycki COA.svgPowiat bartoszycki56.8911307,49
POL powiat braniewski COA.svgPowiat braniewski40.9271201,65
POL powiat działdowski COA.svgPowiat działdowski64.966953,93
POL powiat elbląski COA.svgPowiat elbląski57.0561415,58
POL powiat ełcki COA.svgPowiat ełcki91.6131112,79
POL powiat giżycki COA.svgPowiat giżycki56.4651119,51
POL powiat gołdapski COA.svgPowiat gołdapski26.625772,29
POL powiat iławski COA.svgPowiat iławski92.8261385,22
POL powiat kętrzyński COA.svgPowiat kętrzyński62.0541212,99
POL powiat lidzbarski COA.svgPowiat lidzbarski41.039925,00
POL powiat mrągowski COA.svgPowiat mrągowski49.6601065,38
POL powiat nidzicki COA.svgPowiat nidzicki32.753960,64
POL powiat nowomiejski COA.svgPowiat nowomiejski43.769693,93
POL powiat olecki COA.svgPowiat olecki34.050873,60
POL powiat olsztyński COA.svgPowiat olsztyński127.2052838,02
POL powiat ostródzki COA.svgPowiat ostródzki103.8951766,29
POL powiat piski COA.svgPowiat piski55.9521774,58
POL powiat szczycieński COA.svgPowiat szczycieński69.2631933,21
POL powiat węgorzewski COA.svgPowiat węgorzewski22.555693,22

Nazewnictwo miejscowości i regionów

W latach 1945–1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie przyznanej Polsce południowej części byłych Prus Wschodnich. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy przemianowano na nowe, wcześniej nieistniejące, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciami[6][7]:

Potocznie (lecz niewłaściwie ze względów etnograficznych, kulturowych, historycznych i geograficznych) wyróżnia się „Mazury właściwe” i „Mazury Zachodnie” (właściwa nazwa: Prusy Górne; czasami stosowana jest nazwa niemiecka: Oberland), które rozdziela Warmia. „Mazury właściwe” (dawna Galindia i Ziemia Sasinów) utożsamiane są z Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, a „Mazury Zachodnie” (Prusy Górne) z Pojezierzem Iławskim[8]. Jest to jednak podział błędny, gdyż Mazury obejmują teren, który przed 1945 rokiem zamieszkiwała ludność polska wyznania ewangelickiego. Do Mazur zaliczamy więc: Giżycko, Mrągowo, Olecko, Ełk, Pisz, Ryn, Szczytno, Białą Piską, Ruciane, Nidzica, Mikołajki, Wielbark, Działdowo, Pasym, Morąg, Orzysz i Olsztynek. Do Mazur nie zalicza się: Iławy, Susza, Pasłęka, Bartoszyc (część Barcji) oraz Górowa Iławeckiego (część Natangii), a sporna pozostaje przynależność Ostródy, Kętrzyna (Barcja), Węgorzewa i Gołdapi (część Litwy Mniejszej) .

Demografia

Dane z 30 czerwca 2020 r.[1]:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
jednostkaosób%osób%osób%
populacja1 420 514100725 69951694 81549
powierzchnia24 173,17 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
593029

Według danych z 30 czerwca 2020 r. województwo miało 1 420 514 mieszkańców, co stanowiło 3,76% ludności Polski[1]. Średnia gęstość zaludnienia jest jedną z najniższych w kraju i wynosi 59 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 123 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².

Województwo jest jednym z bardziej zróżnicowanych etnicznie regionem współczesnej Polski. Wśród mniejszości narodowych i etnicznych wyróżnić można: Ukraińców (11 881 osób, według spisu z 2002 r.), Niemców (4 311 osób, według spisu z 2002 r.), Mazurów (ok. 15 000), Warmiaków (ok. 4 000), Białorusinów (5 000 – 3 000), Romów (1 000), Litwinów (300 – 400), Tatarów, Rosjan i in.

  • Piramida wieku mieszkańców woj. warmińsko-mazurskiego w 2014 roku.
Piramida wieku Warminsko Mazurskie.png

Miasta

Największymi miastami województwa są Olsztyn, Elbląg i Ełk. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów a wytłuszczone miasta na prawach powiatu. Liczba ludności według danych z dnia 30 czerwca 2020[1], powierzchnia z 31 grudnia 2017[2]. Wszystkie miasta województwa przynależą do krainy historycznej Prusy, lecz w ich obrębie wyodrębnia się kilka mniejszych krain. Przy niektórych miastach podano więcej niż jedną taką krainę historyczną, gdyż w niektórych przypadkach nie ma ściśle określonych granic lub (ze względu na rozbieżne kryteria) różne krainy obejmują te same tereny.

© Marek i Ewa Wojciechowscy / Trips over Poland, CC BY-SA 3.0
Lp.MiastoLudnośćPowierzchnia
(km²)
Kraina historyczna
1.POL Olsztyn COA.svg Olsztyn171 85388,33Warmia
2.POL Elbląg COA.svg Elbląg119 09779,82Pogezania/Powiśle
3.POL Ełk COA.svg Ełk62 12521,05Mazury
4.POL Iława COA.svg Iława33 31521,88Powiśle/Prusy Górne
5.POL Ostróda COA.svg Ostróda32 81614,15Mazury/Prusy Górne
6.POL Giżycko COA.svg Giżycko29 23613,72Mazury
7.POL Kętrzyn COA 1.svg Kętrzyn26 98810,35Mazury/Barcja
8.POL Bartoszyce COA.svg Bartoszyce23 15611,79Barcja
9.POL Szczytno COA.svg Szczytno23 02610,62Mazury
10.POL Mrągowo COA.svg Mrągowo21 44814,81Mazury
11.POL Działdowo COA.svg Działdowo21 21611,47Mazury
12.POL Pisz COA.svg Pisz19 16210,08Mazury
13.POL Braniewo COA.svg Braniewo16 96412,41Warmia
14.POL Olecko COA.svg Olecko16 38411,54Mazury
15.POL Lidzbark Warmiński COA.svg Lidzbark Warmiński15 62814,35Warmia
16.POL Gołdap COA.svg Gołdap13 68817,20Mazury/Mała Litwa
17.POL Nidzica COA.svg Nidzica13 6556,86Mazury
18.POL Morąg COA.svg Morąg13 6346,11Prusy Górne/Powiśle
19.POL Pasłęk COA.svg Pasłęk12 14110,63Prusy Górne/Powiśle
20.POL gmina Węgorzewo COA.svg Węgorzewo11 23310,88Mazury
21.POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg Nowe Miasto Lubawskie10 83211,37Ziemia chełmińska/ziemia lubawska
22.POL Biskupiec COA.svg Biskupiec10 6305,00Warmia
23.POL Lubawa COA.svg Lubawa10 39016,84Ziemia lubawska
24.POL Dobre Miasto COA.svg Dobre Miasto10 1234,86Warmia
25.POL Orneta COA.svg Orneta86829,63Warmia
26.Herb Lidzbarski.svg Lidzbark77145,68Ziemia lubawska
27.POL Olsztynek COA.svg Olsztynek75157,69Mazury
28.POL Barczewo COA.svg Barczewo74994,58Warmia
29.POL Susz COA.svg Susz55486,67Pomezania/Powiśle
30.POL Orzysz COA.svg Orzysz55308,17Mazury
31.POL Reszel COA.svg Reszel45503,82Warmia
32.POL Ruciane-Nida COA.svg Ruciane-Nida442017,07Mazury
33.POL Korsze COA.svg Korsze41804,03Prusy Dolne/Barcja/Mazury
34.POL Biała Piska COA.svg Biała Piska40363,24Mazury
35.POL Górowo Iławeckie COA.svg Górowo Iławeckie39213,32Prusy Dolne/Natangia
36.POL Mikołajki COA.svg Mikołajki37729,32Mazury
37.POL Jeziorany COA.svg Jeziorany31423,41Warmia
38.POL gmina Wielbark COA.svg Wielbark29901,84Mazury
39.POL Ryn COA.svg Ryn28334,14Mazury
40.POL Pieniężno COA.svg Pieniężno26983,81Warmia
41.POL Tolkmicko COA.svg Tolkmicko26492,29Powiśle/Pogezania
42.POL Miłakowo COA.svg Miłakowo25428,76Powiśle/Prusy Górne
43.POL Pasym COA.svg Pasym250315,18Mazury
44.POL Miłomłyn COA.svg Miłomłyn241212,38Powiśle/Prusy Górne
45.POL Bisztynek COA.svg Bisztynek23392,16Warmia
46.POL Frombork COA 1.svg Frombork23167,59Warmia
47.POL Zalewo COA.svg Zalewo21378,22Powiśle/Prusy Górne
48.POL Kisielice COA.svg Kisielice20963,37Powiśle/Pomezania
49.POL Sępopol COA.svg Sępopol19334,63Prusy Dolne/Barcja
50.POL Młynary COA.svg Młynary17672,76Powiśle/Prusy Górne

Religia

Administracja i polityka

Samorząd wojewódzki

Organem stanowiącym i kontrolnym jest Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Olsztyn.

Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego tworzą następujące osoby: Gustaw Marek Brzezin (marszałek), Miron Sycz (wicemarszałek), Marcin Kuchciński (wicemarszałek), Sylwia Jaskulska oraz Jolanta Piotrowska.

Marszałkowie województwa warmińsko-mazurskiego
Lp.Imię nazwiskoOkres urzędowania
1Jerzy Szmit1999
2Andrzej Ryńskiod 1999 do 2006
3Jacek Protasod 2006 do 2014
4Gustaw Marek Brzezinod grudnia 2014 (pełni urząd)

Administracja rządowa

Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Warmińsko-Mazurski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Olsztyn[9] przy alei Marszałka J. Piłsudskiego 7/9, gdzie znajduje się Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie. W ramach urzędu działają także 2 delegatury: w Elblągu i Ełku[10]. Obecnie wojewodą jest Artur Chojecki, a wicewojewodami są Sławomir Sadowski i Aleksander Socha.

Wojewodowie Warmińsko-Mazurscy
Lp.Imię nazwiskoOkres urzędowania
1Zbigniew Babalskiod 1999 do 2001
2Stanisław Lech Szatkowskiod 2001 do 2005
3Adam Supełod 17 stycznia 2005 do 17 stycznia 2007
Anna Szyszka (p.o.)od 18 stycznia do 1 kwietnia 2007
4Anna Szyszkaod 2 kwietnia do 29 listopada 2007
5Marian Podziewskiod 29 listopada 2007 do 8 grudnia 2015
6Artur Chojeckiod 8 grudnia 2015

Ochrona przyrody

Łącznie obszary chronione zajmują obszar 1126155,3 ha co stanowi 46,6% województwa[11].

W regionie znajduje się 8 parków krajobrazowych[12]:

Park KrajobrazowyRok powstaniaPowierzchnia
na terenie województwa
Brodnicki Park Krajobrazowy (częściowo)19854 336 ha
Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy (częściowo)19908 588 ha
Mazurski Park Krajobrazowy197753 655 ha
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego (częściowo)199322 405 ha
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej199814 620 ha
Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich19947 151 ha
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej198513 732 ha
Welski Park Krajobrazowy199520 444 ha

Według stanu na 2012 r. w województwie było 110 rezerwatów przyrody[13].

W granicach województwa wyznaczonych jest 71 obszarów chronionego krajobrazu, gdzie ochroną objęto 956 286 ha[14].

W 2010 r. na obszarze województwa znajdowało się 2576 pomników przyrody. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowiły pojedyncze drzewa (2155), grupy drzew (210), głazy narzutowe (108), aleje przydrożne (66) i 37 innych obiektów[15].

W 2010 r. na obszarze województwa wyznaczono 14[a] obszarów specjalnej ochrony ptaków oraz 41[b] obszary mające znaczenie dla Wspólnoty. Większość obszarów Natura 2000 znajduje się na terenach już chronionych jako parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu.

W 2010 r. na terenie regionu znajdowało się 297 użytków ekologicznych, zajmujących powierzchnię 4855 ha, 18 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych o powierzchni 21388 ha oraz jedno stanowisko dokumentacyjne Losy chroniące wyrobisko kredy jeziornej o pow. 2 ha[15].

Główne obszary leśne w województwie:

Kultura

Instytucje kultury samorządu województwa

Media

Nauka i oświata

Uczelnie publiczne

Uczelnie niepubliczne

Seminaria duchowne

Placówki naukowe

Instytuty naukowe:

Stacje badawcze:

Bezpieczeństwo publiczne

W województwie warmińsko-mazurskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Olsztynie i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[18].

Gospodarka

Fabryka opon Michelin w Olsztynie

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. warmińsko-mazurskiego wynosił 43,7 mld zł, co stanowiło 2,7% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 30,1 tys. zł (71,7% średniej krajowej), co plasowało warmińsko-mazurskie na 13. miejscu względem innych województw[19].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. warmińsko-mazurskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3052,28 zł, co lokowało je na ostatnim miejscu względem wszystkich województw[20].

W końcu marca 2012 r. liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 114,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 21,1% do aktywnych zawodowo[21].

Według danych z 2011 r. 11,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. warmińsko-mazurskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[22].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. warmińsko-mazurskim wynosiła 22,2 mld zł, co stanowiło 2,3% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w warmińsko-mazurskim wynosiła 4,5 mld zł, co stanowiło 2,8% tej sprzedaży Polski[23].

Transport

Transport drogowy

Drogi międzynarodowe

Drogi ekspresowe

Planowane drogi ekspresowe
w województwie warmińsko-mazurskim

Drogi krajowe

Drogi wojewódzkie

Łączna długość dróg wojewódzkich w województwie warmińsko-mazurskim wynosi 1870,250 km.

Drogowe przejścia graniczne

Transport kolejowy

Tabor kolejowy

Województwo warmińsko-mazurskie jest właścicielem 14 pojazdów zakupionych przez Urząd Marszałkowski.

SeriaTypNumeryLiczbaProducentŹródło
EN57ALc5B/6B17851Pafawag[c][24]
EN62 Elf21WE0011Pesa[25]
EN98 Impuls37WE0031Newag[25]
SA106214M003, 007 ÷ 009, 0155Pesa[25]
SA133218Mc013 ÷ 0186Pesa[25]

Kolejowe przejścia graniczne

Transport wodny

Statki w porcie morskim na rzece Elbląg

Na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego znajdują się 4 porty morskie: port Elbląg, port Frombork, port Nowa Pasłęka, port Tolkmicko oraz 1 przystań morska w Suchaczu.

W województwie utworzono 2 morskie przejścia graniczne: Elbląg i Frombork.

Transport lotniczy

Zobacz też

Uwagi

  1. Obiekt wykazano w województwie mazowieckim.
  2. Obiekty wykazano w województwach kujawsko-pomorskim i podlaskim.
  3. Modernizacja w ZNTK Mińsk Mazowiecki.

Przypisy

  1. a b c d e f Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-11-19].
  2. a b c Urząd Statystyczny w Olsztynie, olsztyn.stat.gov.pl [dostęp 2020-02-13].
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2014-07-24. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  4. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  5. Raport o stanie lasów w Polsce 2012, Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78, ISSN 1641-3229.
  6. Miasta.
  7. Lista miejscowości – Polska.
  8. MIASTA.
  9. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  10. (§ 3. Statut WMUW w Olsztynie) Załącznik do Zarządzenia Nr 111 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 25 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2009 r. Nr 83, poz. 1396).
  11. GUS Ochrona Środowiska 2011, kierujący zespołem Dariusz Bochenek, Warszawa s. 281, ISSN 0867-3217. [dostęp 2012-07-09].
  12. RDOŚ Olsztyn, wykaz parków krajobrazowych. [dostęp 2012-07-09].
  13. RDOŚ Olsztyn wykaz rezerwatów przyrody. [dostęp 2012-07-09].
  14. RDOŚ Olsztyn rejestr obszarów chronionego krajobrazu, stan na maj 2012. [dostęp 2012-07-09].
  15. a b GUS Ochrona Środowiska 2011, kierujący zespołem Dariusz Bochenek, Warszawa s. 309, ISSN 0867-3217. [dostęp 2012-07-09].
  16. Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Ełckiej.
  17. a b c Stacje terenowe, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego (pol.).
  18. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  19. Rocznik Statystyczny Województw 2014, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 12 stycznia 2015, s. 625, ISSN 1230-5820.
  20. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  21. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  22. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  23. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 24 stycznia 2012, s. 58–59, ISSN 1230-5820.
  24. Najdroższy EN57 w historii już u właściciela. 2018-10-18.
  25. a b c d D. Kalinowski. Impuls dla Warmińsko-Mazurskiego. „Świat Kolei”. 4/2015, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Piramida wieku Warminsko Mazurskie.png
Autor: Polskawliczbach, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
Piramida wieku mieszkańców W. warmińsko-mazurskiego, 2014
NowaMapaS7.svg
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Przebieg drogi S7:
  odcinki istniejące
  odcinki w budowie
  odcinki projektowane
Kętrzyn Widok ogólny miasta z kościołem Św. Katarzyny.JPG
Autor: image/photo was taken by Wikipedia and Wikimedia Commons user Ludwig Schneider.

I would appreciate being notified if you use my work outside Wikimedia.

Do not copy this image illegally by ignoring the terms of the license below, as it is not in the public domain. If you would like special permission to use, license, or purchase the image please contact me to negotiate terms.

When reusing, please credit me as: Ludwig Schneider / Wikimedia., Licencja: CC BY-SA 3.0
Ten plik powstał przy wsparciu finansowym Wikimedia Polska, w ramach realizacji Uchwały Zarządu nr UZ 2012-36. (Zgłoś swój projekt!)
Warminsko-mazurskie mapa fizyczna.png
Autor: Aotearoa z polskiej Wikipedii, Licencja: CC-BY-SA-3.0

Mapa wód i ukształtowania powierzchni województwa warmińsko-mazurskiego. Autor: Aotearoa
Współrzędne graniczne mapy:

  • N: 54.4424° N
  • S: 53.1407° N
  • W: 19.1280° E
  • E: 22.7856° E

Legenda

Polish hypsometrical scale.svg
IIS i Rektor PWSZ w Elblągu.jpg
© Marcin Łukasz Kiejzik / https://kiejzik.eu, CC BY-SA 4.0
Budynek Delegatury Urzędu Wojewódzkiego w Elblągu oraz Rektoratu i Instytutu Informatyki Stosowanej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Elblągu
Giżycko - widok na Niegocin.jpg
Gizycko (Lötzen), Blick nach Süden auf den Niegocin See (Löwentinsee)
NowaMapaS51.svg
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Przebieg drogi S51:
  odcinki istniejące
  odcinki w budowie
  odcinki projektowane
NowaMapaS16.svg
(c) Dawid Skalec, CC BY-SA 3.0
Przebieg drogi S16:
  odcinki istniejące
  odcinki w budowie
  odcinki projektowane
POL Elbląg COA.svg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to WarX (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY-SA 2.5
  • Real name: Artur Jan Fijałkowski
  • pl.wiki: WarX
  • commons: WarX
  • mail: [1]
  • jabber: WarX@jabber.org
  • irc: [2]
POL powiat olecki COA.svg
Herb powiatu oleckiego
Warmian-Masurian in Poland (+rivers).svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of voivodeship xy (see filename) in Poland.
Port morski w Elblagu.jpg
Autor: Polimerek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Statki pasażerskie na rzece Elbląg na kei w Elblągu.
POL Olsztyn Mazury Airport 09.JPG
Autor: Tadeusz Rudzki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Port lotniczy Olsztyn-Mazury.
OLSZTYN, AB. 066.JPG
Autor: Antekbojar, Licencja: CC BY-SA 4.0
DAWNA WIEŻA CIŚNIEŃ. OBECNIE OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE.
POL location map.svg
Autor: Hiuppo, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Location map of Poland
POL powiat iławski COA.svg
Herb Powiatu Iławskiego
POL Bartoszyce COA.svg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.5
POL Bartoszyce 04.jpg
© Marek i Ewa Wojciechowscy / Trips over Poland, CC BY-SA 3.0
Bartoszyce - miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim
Apt Not OK.png
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to GifTagger (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0

Airport Classification Project:

Airport Category: Airport not registered by the Polish Civil Aviation Office
DK16 Borki Wielkie.jpg
Autor: los77, Licencja: CC BY 3.0
DK16 wyremontowana w standardzie drogi S
Lidzbark Warmiński Zamek Biskupów Warmińskich 001.jpg
Autor: image/photo was taken by Wikipedia and Wikimedia Commons user Ludwig Schneider.

I would appreciate being notified if you use my work outside Wikimedia.

Do not copy this image illegally by ignoring the terms of the license below, as it is not in the public domain. If you would like special permission to use, license, or purchase the image please contact me to negotiate terms.

When reusing, please credit me as: Ludwig Schneider / Wikimedia., Licencja: CC BY-SA 3.0
Ten plik powstał przy wsparciu finansowym Wikimedia Polska, w ramach realizacji Uchwały Zarządu nr UZ 2012-36. (Zgłoś swój projekt!)
Rzeka Krutynia.jpg
Autor: Smolen01, Licencja: CC BY 3.0
To jest fotografia obszaru chronionego w ramach programu Natura 2000 o identyfikatorze
NowaMapaS5.svg
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Przebieg drogi S5:
  odcinki istniejące
  odcinki w budowie
  odcinki projektowane
Ełk-ul.Wojska Polskiego.jpg
Autor: Ath29, Licencja: CC0
Ełk:ulica Wojska Polskiego
Poland. Gmina Ruciane-Nida. Niedźwiedzi Róg 007.JPG
Poland. Gmina Ruciane-Nida. Niedźwiedzi Róg Village. Śniardwy Lake, Pajęcza Island and Czarci Ostrów Island
Zamek, skrzydło zachodnie..jpg
Autor: Archetyp, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Olsztyn, ul. Zamkowa 2 - zamek z podzamczem, XIV-XVII, XIX
Warmian-Masurian Voivodeship administrative map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa administracyjna województwa warmińsko-mazurskiego
POL Dobre Miasto COA.svg
Autor: Ja, właściciel praw autorskich do tego dzieła, udostępniam je na poniższej licencji, Licencja: CC BY-SA 4.0
Herb Dobrego Miasta
Apt Civ.png
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to GifTagger (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0

Airport Classification Project:

Airport Category: Civil Open Airport
Pozostałości zamku w Szczytnie.jpg
Autor: ZeroJeden, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
zamek z fosami i otoczeniem Szczytno, ul. Sienkiewicza 1, Szczytno (gmina miejska)
WNna49.png
Autor: Tomasz Majtyka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Województwo warmińsko-mazurskie (od 1999) jako powstałe z województw podziału administracyjnego Polski z lat 1975-1998
POL Ruciane-Nida COA.svg
herb miasta Ruciane-Nida
Portal icon.svg
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Icon for Wikimedia project´s portals.
Olsztyn-WSA.jpg
Autor: Umix, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Olsztyn, ul. Emilii Plater 1 - dawna siedziba rejencji, po 1945 dyrekcja rejonowa PKP, obecnie siedziba Urzędu Marszałkowskiego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (zabytek nr A-2441 z d. 30.08.1988)
WiktionaryPl nodesc.svg
(c) Wikimedia Foundation, CC BY-SA 3.0

The logo for the Polish language Wiktionary without "Wolny, wielojęzyczny Wikisłownik" ("Free, multilingual, Wiktionary")

.
Boulevard in Ostroda.JPG
Bulwar w Ostródzie.
Olsztyn-Michelin.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Umix (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Olsztyn - fabryka opon Michelin
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.jpg
Autor: Umix, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
NowaMapaS61.svg
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Przebieg drogi S61:
  odcinki istniejące
  odcinki w budowie
  odcinki projektowane
EN62-001.jpg
Autor: Darek600141, Licencja: CC BY-SA 3.0
EN62-001 na dworcu w Olsztynie
Apt OK.png
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to GifTagger (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0

Airport Classification Project:

Airport Category: Airport registered by the Polish Civil Aviation Office
KOS Olsztyn Urzad Wojewodzki.jpg
Autor: Mazaki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Olsztyn, Aleja marsz. Józefa Piłsudskiego 7/9 - Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki
NowaMapaS22.svg
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Przebieg drogi S22: