Wojna trzydniowa

Wojna trzydniowa
Wojna na wyczerpanie
Ilustracja
Obszar Wzgórz Golan
Czas

24–26 czerwca 1970

Miejsce

Wzgórza Golan

Wynik

zwycięstwo Izraela,
prawie całkowite ustanie działań Syrii przeciwko Izraelowi

Strony konfliktu
 Izrael Syria
Dowódcy
Chajjim Bar-Lew
Mordechaj Gur
b.d.
Siły
188 Brygada Pancerna
Korpus Inżynieryjny
Siły Powietrzne Izraela
b.d.
brak współrzędnych

Wojna trzydniowa[1][2][3] (hebr. מלחמת שלושת הימים, milchemet szloszet ha-jamim) – izraelska nazwa starć Sił Obronnych Izraela z Siłami Zbrojnymi Syrii na Wzgórzach Golan w dniach 24–26 czerwca 1970 roku podczas wojny na wyczerpanie.

W trakcie trzydniowych starć obie strony przeprowadzały ataki artyleryjskie, powietrzne i lądowe na pozycje wroga. Choć obie strony poniosły straty, dużo cięższe straty poniesione przez Syrię sprawiły, że zaprzestała ona ataków na Izrael do 1972 roku.

Tło wydarzeń

Koniec wojny sześciodniowej w 1967 roku nie stanowił zakończenia konfliktu arabsko-izraelskiego. Państwa arabskie nie mogły się pogodzić ze zwycięstwem Izraela oraz ze wzrostem jego pozycji w regionie. We wrześniu 1967 roku odbyła się konferencja w Chartumie, na której do głosu doszli zwolennicy prowadzenia zdecydowanej polityki wobec Izraela. Uznali, że nie można prowadzić żadnych negocjacji i rozmów pokojowych z politykami izraelskimi. Egipcjanie nie pogodzili się ze stratą Synaju, a Izrael nie akceptował postanowień Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 242 nakazującej mu zwrot zdobytych terytoriów. W wyniku napięć politycznych doszło do, początkowo pojedynczych, a później regularnych, ostrzałów pozycji jednej i drugiej strony nad Kanałem Sueskim. Toczące się od 1967 do 1970 roku walki nazwane zostały wojną na wyczerpanie. Gamal Abdel Naser wierzył, że przedłużający się konflikt doprowadzi do osłabienia Izraela. W trakcie konfliktu dochodziło do operacji desantowych, naruszeń przestrzeni powietrznych, ostrzałów i wypadów komandosów na tyły wroga. Egipt chciał przez to utrzymać zainteresowanie międzynarodowe sytuacją nad Kanałem Sueskim i zyskać sojuszników. Naser otrzymał szeroką pomoc wojskową ze Związku Radzieckiego. Z kolei Izrael nie chciał pokazać słabości i wycofać się z pozycji na zachodzie Synaju, mimo strat wśród żołnierzy stacjonujących na linii Bar-Lewa[4][5]. Obszar walk w trakcie wojny na wyczerpanie był również poligonem doświadczalnym dla nowego sprzętu amerykańskiego i radzieckiego[6].

Front izraelsko-syryjski

Po wojnie sześciodniowej armia izraelska utworzyła szereg umocnionych punktów obserwacyjnych i obronnych wzdłuż granicy między Syrią a zajętymi przez Izrael w wojnie sześciodniowej Wzgórzami Golan. Za obronę tego sektora było odpowiedzialne Dowództwo Północne i podlegająca mu 188 Brygada Pancerna[7]. W trakcie wojny na wyczerpanie front izraelsko-syryjski, w przeciwieństwie do izraelsko-egipskiego, charakteryzował się niskim natężeniem działań zbrojnych. W latach 1968–1970 Damaszek, w kontrolowany przez siebie sposób, umożliwiał OWP i Fatahowi ataki na Izrael[8]. Dopiero od 1970 roku, po naciskach państw arabskich, Syria zintensyfikowała działania na Wzgórzach Golan. Ataki nasiliły się w czerwcu, kiedy to Syryjczycy zaczęli przeprowadzać ataki na linie izraelskie i ostrzały artyleryjskie. Skutkowało to izraelską odpowiedzią na te ataki[7].

Przebieg

24 czerwca

Mapa granic, linii zawieszenia ognia i stref zdemilitaryzowanych na Wzgórzach Golan

24 czerwca uznaje się za początek tzw. wojny trzydniowej[7]. Wówczas to, około godziny 18:00, Syryjczycy ze stanowisk w okolicach Ar-Rafid i ze wzgórz Antylibanu rozpoczęli ostrzał artyleryjski wszystkich izraelskich pozycji na Wzgórzach Golan oraz Al-Kunajtiry, Geszuru i En Ziwanu. Równocześnie syryjskie siły pancerne rozpoczęły atak w dwóch kierunkach. Jeden w północnej części wzgórz, a drugi na południe, koło Har Peres (na zachód od Ar-Rafid: 32°57'34.8"N 35°51'57.5"E). W pierwszym przypadku atak syryjski został powstrzymany bardzo szybko[9]. Jednak w okolicach Ar-Rafid trzy czołgi Sił Zbrojnych Syrii przekroczyły linię zawieszenia ognia, dotarły pod izraelskie umocnienia i otworzyły ogień do bunkrów i punktów obserwacyjnych[9][10]. Dwa czołgi zostały zniszczone przez Izraelczyków. Wsparcia udzieliły także Siły Powietrzne Izraela. O godzinie 20:00 walki ustały[a][9]. Tego samego dnia Dowództwo Północne rozpoczęło planowanie operacji odwetowej[7].

Po ataku strona syryjska ogłosiła zwycięstwo. Rzecznik armii podał do informacji, że po stronie izraelskiej zginęło i zostało rannych co najmniej 175 żołnierzy, zestrzelono jeden samolot izraelski, a także zniszczono izraelską linię obrony. Syryjczycy podali również, że przez jakiś czas zajęli izraelskie pozycje. Po stronie syryjskiej miało zginąć dwóch żołnierzy, a pięciu zostało rannych[9].

Izraelczycy podali, że siedmiu żołnierzy zostało rannych, a jeden zmarł w wyniku odniesionych ran[11].

25 czerwca

25 czerwca, o godzinie 11:00, izraelskie lotnictwo rozpoczęło naloty w trzech rejonach Syrii na następujące cele wojskowe[12]:

  • baza Katana (15 km na południowy zachód od Damaszku) – wówczas jedna z największych baz wojskowych w kraju,
  • bazy w rejonie miasta Al-Kiswa (10 km na południe od Damaszku),
  • dowództwo wojsk arabskich, które zlokalizowane było 10 km od As-Suwajdy.

O tej samej godzinie, na lądzie, Izraelczycy rozpoczęli ostrzał artyleryjski i moździerzowy syryjskich stanowisk na granicy, w linii ok. 60 km. Syryjska artyleria stała się celem ataków izraelskich samolotów. Ostrzałem umocnień izraelskich odpowiedzieli Syryjczycy. Doszło również do starć sił pancernych, w których strona syryjska straciła trzy czołgi[11][12]. Około godziny 14:15 Syryjczycy do walki wysłali samoloty MiG-21. W wyniku starć z samolotami Sił Powietrznych Izraela strona syryjska straciła jeden samolot[13]. O 15:30, po izraelskim nalocie na cele wojskowe położone 15 km na południowy wschód od Ar-Rafid, doszło do wstrzymania ognia. Jeszcze do 17:00 Syryjczycy pojedynczo ostrzeliwali wybrane cele. W związku z tym, po godzinie 18:00, izraelskie samoloty ponownie dokonały nalotów na syryjską artylerię[14][15].

Radio Damaszek poinformowało, że w trakcie starć syryjska obrona przeciwlotnicza zestrzeliła trzy samoloty izraelskie, które spadły na terytorium Izraela. Syryjczycy twierdzili, że zniszczyli dziewięć czołgów Armii Obrony Izraela i zabili lub ranili co najmniej 45 Izraelczyków. Straty własne oszacowali na 34 zabitych i 63 rannych[15].

26 czerwca

Na 26 czerwca Dowództwo Północne i Sztab Generalny zaplanowały przeprowadzenie operacji odwetowej za wcześniejsze syryjskie ataki na izraelskie stanowiska. Operacja zyskała kryptonim „Kiton 10”. Zakładała połączony atak sił pancernych, powietrznych, wojsk inżynieryjnych i artylerii na syryjskie punkty obserwacyjne. Atak zaplanowano na obszarze na południe od Tell al-Faras (izraelska nazwa Har Peres) na obszarze od drogi naftowej[b] na północy po wadi Rukad (izraelska nazwa Nachal Rukad/Rukad) na południu. W tym obszarze Syryjczycy posiadali trzy umocnione stanowiska: Cida, El Chanut, Arba’at ha-Batim. Część lądową operacji powierzono 188 Brygadzie Pancernej. Atak rozpoczął się o godzinie 09:00 atakiem powietrznym, a później artyleryjskim pozycji syryjskich. Następnie o godzinie 12:30 rozpoczął się atak sił pancernych. Do 14:30 Izraelczykom udało się zdobyć i zniszczyć wspomniane trzy punkty. Izraelskie dowództwo wydało rozkaz o rozszerzeniu operacji na umocnienia Umm Luks i Tell Darja. W ramach odwetu Syryjczycy przypuścili atak sił pancernych na umocnienia izraelskie. Tam natarcie zatrzymało się na umocnieniach i zostało rozbite przez powracające z Syrii czołgi 188 Brygady Pancernej[16].

Operacja zakończyła się następującymi stratami po stronie syryjskiej: wysadzeniem 49 syryjskich bunkrów, uszkodzeniem 36 czołgów, zniszczeniem 20 różnych transporterów, zestrzeleniem jednego samolotu syryjskiego, śmiercią 350 żołnierzy. 38 żołnierzy dostało się do izraelskiej niewoli. Izraelczycy stracili 10 żołnierzy, a 27 zostało rannych. Jeden samolot został zestrzelony, a pilot katapultował się nad terytorium Syrii. Trzy czołgi zostały uszkodzone[17].

Rezultat

Operacja „Kiton 10” oraz poniesione straty sprawiły, że Syryjczycy zaprzestali ataków na pozycje izraelskie do końca wojny na wyniszczenie, a potem jeszcze do 1972 roku. Dochodziło dalej do ataków ze strony organizacji palestyńskich, jednak bez pomocy Sił Zbrojnych Syrii. Ponadto w 1970 roku doszło do napięć granicznych pomiędzy Jordanią a Syrią w związku z trwającą w Jordanii wojną domową, co zmusiło armię syryjską do przeniesienia części wojsk ze Wzgórz Golan[7].

Uwagi

  1. Brak informacji na temat tego, co stało się trzecim czołgiem.
  2. Droga naftowa to droga na Wzgórzach Golan, która prowadzi wzdłuż trasy obecnie nieistniejącego już rurociągu transarabskiego.

Przypisy

  1. Chatiwat Aleksandroni, מלחמת ההתשה [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  2. מבצע ''קיתון 10'', „IDF & Defense Establishment Archives” [dostęp 2020-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-17] (hebr.).
  3. הקרב על המוצב, „Sziszi ba-Golan u-wa-Galil”, 10 października 2019 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  4. Schulze 2010 ↓, s. 61–64.
  5. Herzog 1984 ↓, s. 207–208.
  6. Herzog 1984 ↓, s. 196.
  7. a b c d e מלחמת 'שלושת הימים', „מרחב אווירי” [dostęp 2020-12-08].
  8. Morris 2001 ↓, s. 371-372.
  9. a b c d הסורים פתחו באש־פתע של טנקים ותותחים בגזרה של 50 ק''מ, „Dawar”, 25 czerwca 1970, s. 1 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  10. Eli Landau, הסורים הפעילו אתמול כוח שריון יותר מבפריצה לאזור דן ב־ 1967, „Ma’ariw”, 25 czerwca 1970, s. 1 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  11. a b היל האוויר ערך הפצצה כבדה על מהנות צבא באיזור דמשק, „Le-Merchaw”, 26 czerwca 1970, s. 1 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  12. a b Szimszon Ofer, אלפי פצצות הוטלו על מחנות סוריים גדולים בקרבת דמשק, „Dawar”, 26 czerwca 1970, s. 1 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  13. Jaakow Erez, צה''ל הגיב במהלומת-אש על ההתגרות הסורית, „Ma’ariw”, 26 czerwca 1970, s. 3 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  14. אלפי פצצות, „Dawar”, 26 czerwca 1970, s. 2 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  15. a b חיל האוויר ערך הפצצה, „Le-Merchaw”, 26 czerwca 1970, s. 2 [dostęp 2020-12-08] (hebr.).
  16. Wadi 1999 ↓, s. 20.
  17. Wardi 1999 ↓, s. 20.

Bibliografia

  • Chaim Herzog, The Arab-Israeli Wars. War and Peace in the Middle East, New York: Vintage Books, 1984 (ang.).
  • Benny Morris, Righteous Victims. A History of the Zionist-Arab Conflict 1881-2001, New York: Vintage Books, 2001 (ang.).
  • Kirsten Schulze, Konflikt arabsko-izraelski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, ISBN 978-83-01-16351-8.
  • Dani Wardi, קיתונות של אש, „Szirjon” (3), 1999, s. 20 [dostęp 2020-11-30] (hebr.).

Media użyte na tej stronie

Flag of Israel.svg
Flag of Israel. Shows a Magen David (“Shield of David”) between two stripes. The Shield of David is a traditional Jewish symbol. The stripes symbolize a Jewish prayer shawl (tallit).
Flag of Syria (1963–1972).svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Golan heights rel89A.jpg
I created this image myself, by modifying the existing en:Image:Golan_heights_rel89.jpg, which had been in turn created by modifying the CIA (and hence public domain) en:Image:Golan_92.jpg. The purpose was to provide a map that was impartial about the contentious issue of which country owns the en:Golan Heights. I hope it will be seen as a fair compromise. I make no copyright claim on my modification; its copyright status is the same as its source. Viewfinder 14:04, 24 July 2007 (UTC)
GolanBordersEN.svg
A map of current and historical borders and ceasefire lines in the Golan Heights region (from 1923)