Wyścig Tatrzański
Wyścig Tatrzański – samochodowo-motocyklowy wyścig górski organizowany corocznie w sierpniu w latach 1927–1931 przez Krakowski Klub Automobilowy, na odcinku górskiej szosy Łysa Polana – Morskie Oko o długości 7,5 km. Pierwszy wyścig rozegrano 14 sierpnia 1927 roku. Od 1928 roku był rozgrywany jako wyścig międzynarodowy, a za najlepszy czas przyznawano przechodnią Wielką Nagrodę Tatr. II Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się w roku 1929, a III wyścig w sierpniu 1930 roku. IV i ostatni Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się w sierpniu 1931 roku.
Organizacja zawodów
Pomysłodawcą i organizatorem wyścigu górskiego w Tatrach był Krakowski Klub Automobilowy (K.K.A). Była to pierwsza tego rodzaju impreza w Polsce[1]. Zawody rozgrywano na fragmencie drogi Oswalda Balzera – szosy Zakopane – Morskie Oko, o długości 7,5 km, ze startem przy 21 km i metą przy 28,5 km od Zakopanego[2]. Start odbywał się na Łysej Polanie w okolicy mostu na Białce[3]. Przeciętne wzniesienie na trasie wynosiło 4,2%, a maksymalne 6%[3]. Wyścig był ze startu zatrzymanego, samochody i motocykle startowały pojedynczo w ustalonej kolejności[3]. W ramach przygotowań zbudowano trybuny na 500 osób przy mecie, aczkolwiek zapewniały one tylko obserwację ostatniego kilometra trasy[1][4]. Służba łączności podawała na trybuny informacje o przejeździe zawodników przez punkty kontrolne na starcie, końcu prostej za Łysą Polaną, przy Wodogrzmotach Mickiewicza i wzniesieniu 1205 około półtora kilometra przed metą[4]. Samochody, którymi przybywali widzowie, parkowano między metą a Morskim Okiem oraz na Łysej Polanie[5]. W pierwszym roku dopuszczono do startu samochody turystyczne, wyścigowe i motocykle (solo i z wózkami), podzielone na kategorie pod względem pojemności silnika[2].
Wyścig Tatrzański (1927)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Miedzynarodowy_Tatrzanski_Rajd_Samochodowy_1927_-_Henryk_Liefeldt_NAC_1-M-1661-2.jpg/220px-Miedzynarodowy_Tatrzanski_Rajd_Samochodowy_1927_-_Henryk_Liefeldt_NAC_1-M-1661-2.jpg)
Pierwszy wyścig rozegrano 14 sierpnia 1927 roku. Do przyznania było 8 nagród dla motocykli i 24 dla samochodów[4]. Warunki były utrudnione przez deszcz padający tego dnia, który powodował, że trasa była śliska[4]. Sklasyfikowano 11 motocykli i 19 samochodów, w tym tylko dwa wyścigowe[4]. Zawodnik Krauze rozbił swój samochód Rolland-Pilain na barierce, a pasażer Tadeusza Rudawskiego, startującego motocyklem Indian z wózkiem bocznym, wychylił się i wypadł na zakręcie, raniąc się w twarz, przez co nie ukończyli wyścigu[4]. Wśród sklasyfikowanych zawodników były dwie kobiety: Hanka Schielowa na Tatrze i Janina Wrońska na motocyklu BSA z wózkiem[4][6].
Najlepszy czas ogółem (6 min 48,6 s) uzyskał Henryk Liefeldt na wyścigowym samochodzie Austro-Daimler, zdobywając nagrody przechodnie Automobilklubu Polskiego za najlepszy czas dnia, Miasta Krakowa za najlepszy czas samochodu wyścigowego, oraz firmy Bosch za najlepszy czas dnia osiągnięty na świecach tej firmy[4]. Drugi wynik – i zarazem najlepszy dla samochodów turystycznych, uzyskał niemiecki zawodnik von Wentzel-Mosau na Mercedesie (7 min 2 s), zdobywając m.in. nagrodę przechodnią K.K.A. za najlepszy czas samochodu turystycznego[4]. Kolejne czasy osiągnęli: Stanisław Szwarcsztajn (Austro-Daimler, 7 min 40 s), Szwajcar Robert Vetterli (Bugatti, 7 min 44,4 s) i Jan Ripper (Lancia, 7 min 45,2 s) – wszyscy na samochodach turystycznych[4].
Zawody częściowo transmitowało Polskie Radio, co stanowiło pionierskie przedsięwzięcie polskiej radiofonii, aczkolwiek transmisja trwała jedynie w godzinach od 13.30 do 15.30, nie obejmując całych przedłużających się zawodów[1][7].
Zwycięzcy według podziału na pojemność silnika:[a] | |||||
---|---|---|---|---|---|
Pojemność | Kierowca | Samochód | Czas | Średnia prędkość | |
Samochody turystyczne (C): | |||||
990 cm³ | Kirszyn (a. Kirschner[1]) | Fiat 509[1] | 10 min 4,6 s | 44,659 km/h | |
1000 cm³ | Hanka Schielowa[6] | Tatra | 12 min 0,8 s | 37,229 km/h | |
1500 cm³ | Robert Vetterli (Szwajcaria) | Bugatti | 7 min 44,4 s | 58,141 km/h | |
2500 cm³ | Jan Ripper[8] | Lancia | 7 min 45,2 s | 58,064 km/h | |
3000 cm³ | Stanisław Szwarcsztajn[8] | Austro-Daimler | 7 min 40 s | 58,769 km/h | |
3500 cm³ | Zakrzeński | Chrysler | 8 min 24,8 s | 58,064 km/h | |
7000 cm³ | Ernst von Wentzel-Mosau (Niemcy)[9] | Mercedes-Benz | 7 min 2 s | 63,981 km/h | |
Samochody wyścigowe (D): | |||||
2994 cm³[10] | Henryk Liefeldt | Austro-Daimler | 6 min 48,6 s | 66,176 km/h | |
990 cm³[10] | Kapliński | Fiat 509[1] | 7 min 59,4 s | ||
Motocykle (A): | |||||
1000 cm³ | Miśkiewicz | Harley-Davidson | 8 min 54 s | 50,562 km/h | |
350 cm³[10] | Kustanowicz | FN | 9 min 40 s | ||
Motocykle z wózkami (B): | |||||
1000 cm³ | Zagórowski | Indian | 10 min 6 s | 44,554 km/h | |
350 cm³ | Zandowski | FN | 10 min 28 s |
I Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1928)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/I_Miedzynarodowy_Wyscig_Tatrzanski_-_Ripper_3_1_0_5_1664_119316.jpg/220px-I_Miedzynarodowy_Wyscig_Tatrzanski_-_Ripper_3_1_0_5_1664_119316.jpg)
Po pierwszym wyścigu, Krakowski Klub Automobilowy zorganizował kolejną edycję 19 sierpnia 1928 roku już jako międzynarodowy wyścig otwarty[3]. Po raz pierwszy jako nagroda za najlepszy czas została ustanowiona przechodnia Wielka Nagroda Tatr – srebrna waza[3]. Przygotowania objęły m.in. wygładzenie nawierzchni, poszerzenie i wyprofilowanie zakrętów oraz budowę dwóch trybun, na mecie i tzw. Wancie[5]. Polskie Radio zamontowało w strefach widzów głośniki nadające informacje i muzykę z płyt[5]. Samochody były podzielone tym razem na kategorie samochodów sportowych i wyścigowych, dzielące się na klasy w zależności od pojemności silnika[b]. Samochody sportowe musiały odpowiadać przepisom międzynarodowym, osiągać odpowiednią wagę minimalną i być wyposażone m.in. w błotniki i zakrywany dach („budę”) oraz obsadzone przez odpowiednią dla klasy liczbę pasażerów, względnie zabierać balast po 60 kg[3]. Określono też czasy maksymalne przejazdu dla poszczególnych klas. W dniach 15–18 sierpnia można było odbywać treningi[3].
Zgłoszonych było 26 samochodów, wystartowały 22, w tym 5 wyścigowych[8]. Dwa samochody zderzyły się podczas treningu rano i nie wystartowały[5]. Zawody rozpoczęto o godzinie 14, przy dobrej pogodzie[5]. Jan Meyer dwukrotnie startował, prowadząc Fiata sportowego, a następnie wyścigowego[5]. Publiczność szacowano na ponad 6 tysięcy i prawie tysiąc samochodów[5].
Najlepszy czas uzyskał polski kierowca Jan Ripper na wyścigowym Bugatti (silnik 1500 cm³ z kompresorem) – 5 min 47,41 s, bijąc zarazem rekord trasy Henryka Liefelda[5]. Drugi był mistrz Polski Henryk Liefeldt na wyścigowym Austro-Daimlerze (3000 cm³) – 6 min 02,33 s, a trzeci Szwajcar Robert Vetterli, również na wyścigowym Bugatti – 6 min 17,37 s[8]. Otrzymali oni trzy nagrody w klasyfikacji ogólnej, ponadto przyznano zawodnikom nagrody za zwycięstwa w poszczególnych klasach[8]. Najlepszy z samochodów sportowych uzyskał piąty ogólny czas: Szwarcsztajn na Bugatti (3000 cm³ z kompresorem) – 6 min 28,18 s[5]. Z nagród przechodnich, Ripper otrzymał Wielką Nagrodę Tatr i puchar Automobilklubu Polskiego za najlepszy czas dnia oraz nagrodę Miasta Krakowa za najlepszy czas samochodu wyścigowego, a Szwarcsztajn nagrodę K.K.A. za najlepszy czas samochodu sportowego[8].
Zwycięzcy kategorii:[5][8] | |||||
---|---|---|---|---|---|
Klasa (grupa) | Kierowca | Samochód | Czas | Średnia prędkość | Uwagi |
Samochody sportowe: | |||||
750 cm³ (H/I)[c] | Jerzy Knapik | Hanomag | 10 min 21,16 s | 43,467 km/h | ustalony rekord |
1100 cm³ (G) | Jan Meyer | Fiat 509 | 8 min 22,55 s | 53,725 km/h | rekord pobity |
1500 cm³ (F) | W. Bogucki | Bugatti | 9 min 20,30 s | 48,188 km/h | |
2000 cm³ (E) | Josef Veřmiřovský (Czechosłowacja)[d] | Tatra | 7 min 14,82 s | 62,860 km/h | rekord pobity |
3000 cm³ (D) | Stanisław Szwarcsztajn | Bugatti | 6 min 28,18 s | 69,555 km/h | rekord pobity |
5000 cm³ (C) | Witold Kellerman | Stutz | 7 min 38,12 s | 58,936 km/h | rekord pobity |
Samochody wyścigowe: | |||||
1100 cm³ (G) | Jan Meyer | Fiat | 8 min 25,41 s | 53,421 km/h | |
1500 cm³ (F) | Jan Ripper | Bugatti | 5 min 47,41 s | 77,717 km/h | ustalony rekord |
3000 cm³ (D) | Henryk Liefeldt | Austro-Daimler | 6 min 02,33 s | 74,517 km/h | rekord pobity |
5000 cm³ (C) | ks. Ferdinand Andreas Liechtenstein (Austria) | Gräf & Stift | 6 min 26,68 s | 69,825 km/h | ustalony rekord |
II Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1929)
Drugi wyścig międzynarodowy odbył się 11 sierpnia 1929 roku, po raz pierwszy pod patronatem prezydenta Rzeczypospolitej[11]. Wystartowało 17 samochodów, sklasyfikowano 15[11]. Sam wyścig odbywał się w trudnych warunkach atmosferycznych, podczas burz. Kilka osób zostało porażonych piorunem[11]. Podczas wyścigu kierowca Gerhard na samochodzie Voisin rozbił się za Wodospadami Mickiewicza, a Romer na Alfa Romeo wypadł z trasy, lecz dojechał do mety poza klasyfikacją[11]. Dodatkowo samochód Mercedes Niemca hrabiego Arco-Zinneberga został rozbity podczas treningów w przeddzień wyścigu i nie wziął w nim udziału[11].
Najlepszy czas uzyskał ponownie Jan Ripper na wyścigowym Bugatti – 6 min 06,45 s, a drugi był ponownie Henryk Liefeldt na wyścigowym Austro-Daimlerze (mocniejszy model, niż w poprzednim roku) – 6 min 16,915 s[11]. Na skutek trudnych warunków, nie pobito rekordu trasy, aczkolwiek padły cztery rekordy kategorii[11].
Zwycięzcy kategorii:[11] | |||||
---|---|---|---|---|---|
Klasa (grupa) | Kierowca | Samochód | Czas | Uwagi | |
Samochody sportowe: | |||||
1100 cm³ | Florian Schmidt (Czechosłowacja) | Amilcar | 6 min 41,48 s | rekord pobity | |
1500 cm³ | Januszkowski | Alfa Romeo | 7 min 31,285 s | rekord pobity | |
2000 cm³ | Josef Veřmiřovský (Czechosłowacja) | Tatra | 6 min 58,51 s | rekord pobity | |
3000 cm³ | Harold Weinschenck (Austria) | Tatra | 6 min 44 s | ||
5000 cm³ | Malinowski | Dodge | 8 min 29 s | ||
Samochody wyścigowe: | |||||
1500 cm³ | Jan Ripper | Bugatti | 6 min 06,45 s | ||
3000 cm³ | Stanisław Szwarcsztein | Bugatti | 6 min 32,39 s | ||
5000 cm³ | Henryk Liefeldt | Austro-Daimler | 6 min 16,915 s | rekord pobity |
III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1930)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/III_Miedzynarodowy_Wyscig_Tatrzanski_-_NAC_3_1_0_5_1666_10_1_118155.jpg/220px-III_Miedzynarodowy_Wyscig_Tatrzanski_-_NAC_3_1_0_5_1666_10_1_118155.jpg)
III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się 24 sierpnia 1930 roku[12]. Od tego roku wyścig stał się jednymi z zawodów Mistrzostwa Górskiego Europy[12]. Po raz pierwszy też wprowadzono nagrody pieniężne, w ufundowaniu których Krakowskiemu Klubowi Automobilowemu pomagały inne polskie automobilkluby[12]. Mimo to, zainteresowanie zawodników zagranicznych było umiarkowane, częściowo z powodu kolizji terminów z innymi imprezami[12].
Wyścig rozgrywano w międzynarodowych konkurencjach samochodów wyścigowych i sportowych oraz dostępnych tylko dla zawodników polskich kategoriach samochodów turystycznych i motocykli. Zgłoszono 20 samochodów i 13 motocykli, a ostatecznie wzięło udział 16 samochodów (4 wyścigowe, 9 sportowych i 3 turystyczne) oraz 12 motocykli[13]. Liczbę widzów szacowano na ponad 10 tysięcy i ponad tysiąc przybyłych samochodów[12]. Wśród zawodników brały udział dwie kobiety: Maria Koźmianowa na samochodzie Austro-Daimler i Janina Wrońska na motocyklu BSA[12].
Najlepszy czas osiągnął startujący po raz pierwszy austriacki kierowca Hans Stuck na wyścigowym Austro-Daimlerze (5 min 23,795 s), ustanawiając zarazem nowy ogólny rekord konkursu[12]. Drugi był Jan Ripper na Bugatti, bijąc swój rekord w kategorii samochodów wyścigowych do 1500 cm³ i zarazem poprzedni rekord konkursu. Czeski kierowca Schmidt na Amilcarze pobił natomiast ogólny rekord samochodów sportowych, osiągając czwarty czas zawodów. Z kierowców samochodów jedynie Henryk Liefeldt na Austro-Daimlerze nie ukończył wyścigu, gdyż omijając nieostrożnego widza, przy wychodzeniu z zakrętu, zaczepił o barierkę i uszkodził samochód[12]. Nie ukończył wyścigu z powodu wypadku także jeden motocyklista Tadeusz Głuchowski[13].
Hans Stuck zdobył m.in. przechodnią Wielką Nagrodę Tatr, nagrodę prezydenta Rzeczypospolitej za najlepszy czas dnia i nagrodę pieniężną 6000 zł[13]. Jan Ripper otrzymał po raz trzeci Nagrodę Miasta Krakowa za najlepszy czas dnia w kategorii wyścigowej, uzyskując ją tym samym na własność, oraz 2500 zł za drugie miejsce w kategorii wyścigowej[13]. Florian Schmidt otrzymał po raz drugi Nagrodę K.K.A. za najlepszy czas w kategorii sportowej i 5000 zł[13].
Zwycięzcy kategorii:[e] | |||||
---|---|---|---|---|---|
Klasa (grupa) | Kierowca | Samochód | Czas | Szybkość średnia | Uwagi |
Samochody turystyczne: | |||||
3000 cm³ (D) | Jan Chrząszcz | Lancia | 7 min 22,940 s | 60,958 km/h | ustalony rekord |
Samochody sportowe: | |||||
1100 cm³ (G) | Florian Schmidt (Czechosłowacja) | Amilcar | 6 min 13,445 s | 72,298 km/h | pobity rekord |
2000 cm³ (E) | Josef Veřmiřovský (Czechosłowacja) | Tatra | 6 min 28,030 s | 69,580 km/h | pobity rekord |
3000 cm³ (D) | Harold Weinschenck (Austria) | Tatra | 6 min 14,190 s | 72,155 km/h | pobity rekord |
5000 cm³ (C) | Gaston Marechal[f] | Delage | 6 min 56,780 s | 64,782 km/h | pobity rekord |
Samochody wyścigowe: | |||||
1500 cm³ (F) | Jan Ripper | Bugatti | 5 min 38,855 s | 79,680 km/h | pobity rekord |
3000 cm³ (D) | Maurycy Potocki | Bugatti | 5 min 58,585 s | 75,296 km/h | pobity rekord |
5000 cm³ (C) | Hans Stuck (Austria) | Austro-Daimler | 5 min 23,795 s | 83,386 km/h | pobity rekord klasy i ogólny konkursu |
Motocykle: | |||||
350 cm³ (A) | Jan Bathelt | Chater Lea | 7 min 06,550 s | 63,298 km/h | pobity rekord |
600 cm³ (B) | Stanisław Hołuj | Rudge | 6 min 38,950 s | 67,677 km/h | pobity rekord klasy i ogólny motocyklowy |
Motocykle z wózkami: | |||||
pow. 600 cm³ (E) | Tadeusz Damski | BMW | 7 min 19,540 s | 61,428 km/h | pobity rekord klasy i ogólny motocykli z wózkami |
IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański (1931)
IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański odbył się 16 sierpnia 1931 roku, w takiej formule jak poprzednio[14]. Wyścig spotkał się z większym zainteresowaniem zawodników zagranicznych, których wystartowało 12, w tym najbardziej znany wówczas niemiecki kierowca Rudolf Caracciola[14]. Liczbę widzów szacowano na około 20 tysięcy i dwa tysiące przybyłych samochodów[14]. Komandorem zawodów był Bolesław Macudziński[14].
Wyścig rozpoczął się o godzinie 14 startem motocyklistów, następnie kolejno samochodów turystycznych, sportowych i wyścigowych. Udział wzięło aż 21 motocykli (sklasyfikowano 18) i 19 samochodów, w tym dwa turystyczne, osiem sportowych i dziewięć wyścigowych[14]. Jeden samochód turystyczny jechał ponadto poza konkursem, uzyskując jednak najlepszy czas tej kategorii. Trasa była śliska po całonocnym i porannym deszczu, co spowodowało niewielką liczbę pobitych rekordów, w tym brak pobicia najlepszego czasu zeszłych zawodów[14].
W ogólnej klasyfikacji zwyciężył Rudolf Caracciola na Mercedesie (5 min 29,870 s), bijąc także ogólny rekord samochodów sportowych. Drugi wynik uzyskał Niemiec Max von Arco-Zinneberg na wyścigowym Austro-Daimlerze (5 min 51,630 s), a trzeci, słabszy o jedynie cztery setne sekundy, Polak Stanisław Hołuj na wyścigowym Bugatti (były zawodnik motocyklowy)[14].
Zwycięzcy kategorii:[14] | |||||
---|---|---|---|---|---|
Klasa | Kierowca | Samochód | Czas | Szybkość średnia | Uwagi |
Samochody turystyczne: | |||||
1500 cm³ | ![]() | Praga | 8 min 30,410 s | 52,898 km/h | ustalony rekord |
3000 cm³ | ![]() | Fiat | 8 min 25,800 s | 53,380 km/h | |
Samochody sportowe: | |||||
1100 cm³ | ![]() | Amilcar | 6 min 30,570 s | 69,129 km/h | |
1500 cm³ | ![]() | Wikov | 7 min 14,070 s | 62,201 km/h | pobity rekord |
2000 cm³ | ![]() | Alfa Romeo | 7 min 29,830 s | 60,122 km/h | |
3000 cm³ | ![]() | Bugatti | 7 min 01,030 s | 64,128 km/h | |
5000 cm³ | ![]() | Ford | 6 min 58,205 s | 64,561 km/h | |
8000 cm³ | ![]() | Mercedes-Benz | 5 min 29,870 s | 81,850 km/h | rekord klasy i ogólny samochodów sportowych |
Samochody wyścigowe: | |||||
750 cm³ | ![]() | Austin 7[15] | 7 min 09,050 s | 62,929 km/h | ustalony rekord |
1500 cm³ | ![]() | Bugatti | 5 min 51,670 s | 76,770 km/h | |
3000 cm³ | ![]() | Bugatti | 5 min 53,935 s | 76,285 km/h | pobity rekord |
5000 cm³ | ![]() | Austro-Daimler | 5 min 51,630 s | 76,785 km/h | |
Motocykle: | |||||
350 cm³ | ![]() | Chater Lea | 6 min 15,590 s | 71,886 km/h | pobity rekord |
600 cm³ | ![]() | Rudge | 6 min 03,250 s | 74,328 km/ | pobity rekord klasy i ogólny motocyklowy |
Motocykle z wózkami: | |||||
do 600 cm³ | ![]() | Royal Enfield | 8 min 39,005 s | 52,022 km/h | ustalony rekord |
pow. 600 cm³ | ![]() | BMW | 7 min 16,610 s | 61,840 km/h | rekord klasy i ogólny motocykli z wózkami |
Zakończenie
Wyścig w 1931 roku był ostatnim Wyścigiem Tatrzańskim organizowanym na trasie do Morskiego Oka. Główny wpływ na to miał kryzys gospodarczy z początku lat 30., połączony z działaniami polskich władz, które wprowadziły w tym okresie podatki od luksusu i opłaty na Fundusz Drogowy od posiadania samochodów. Spowodowało to wielki spadek liczby sprzedawanych samochodów, jak również spadek liczby samochodów używanych w Polsce. W związku z tym duże firmy samochodowe nie dostarczały już nowych samochodów w celach reklamowych, zwłaszcza luksusowych sportowych marek, a niewielu prywatnych właścicieli było stać na zapewnienie odpowiednich samochodów do wyścigu[16]. Wyścig był również przedmiotem krytyki części publicystów pod kątem ochrony przyrody[17].
Uwagi
- ↑ Źródło: Bolesław J. Kachel: W Tatrach, „Przegląd Samochodowy i Motocyklowy” nr 22/1927, s. 22-23 (przy przeliczeniu ułamków zwykłych na dziesiętne), z uwzględnieniem dodatkowych informacji z B. J. K. Wielki wyścig tatrzański. „Szofer Polski”. s. 6-7. oraz brzmienia imion i nazwisk zawodników według komunikatów automobilklubu i innych źródeł. Brak jest dostępnych informacji o zwycięzcach kategorii – podział według pojemności silnika w cytowanym źródle nie pokrywa się z kategoriami z regulaminu.
- ↑ Klasa I obejmowała grupy A (ponad 8000 cm³) i B (do 8000 cm³); klasa II: grupę C (do 5000 cm³); klasa III: grupę D (do 3000 cm³); klasa IV: grupę E (do 2000 cm³); klasa V: grupę F (do 1500 cm³); klasa VI: grupę G (do 1100 cm³); klasa VII: grupy H (do 750 cm³), I (do 500 cm³) i J (do 350 cm³) (Regulamin Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego organizowanego przez Krakowski Klub Automobilowy dnia 19 sierpnia 1928 roku).
- ↑ Marjan Krynicki: Międzynarodowy Wyścig Tatrzański s.417 błędnie podaje, że samochody Hanomag należały do klasy „do 1100 cm³”, a kolejne do klasy „1100 cm³”, gdyż według regulaminu, klasa H/I, w której startowały Hanomagi, obejmowała samochody o pojemności skokowej silnika do 750 cm³, a kolejna klasa G – do 1100 cm³ i tak dalej.
- ↑ Jako zawodnik była zgłoszona Fabryka Samochodów „Tatra”.
- ↑ Na podstawie Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. IX, wrzesień 1930. i Oficjalny komunikat z III Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego. „Auto”. Nr 9. IX, s. 5-8 wkładka, wrzesień 1930. W przypadkach rozbieżności, podano wartości z komunikatu.
- ↑ Zawodnikiem był Jerzy Żochowski, kierowcą Gaston Marechal.
Przypisy
- ↑ a b c d e f Wyścig Tatrzański. „RAdjo”. Nr 34. II, s. 3, 21 sierpnia.
- ↑ a b Regulamin „Wyścigu Tatrzańskiego”. „Auto”. Nr 8. VI, s. wkładka, sierpień 1927.
- ↑ a b c d e f g Regulamin Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego organizowanego przez Krakowski Klub Automobilowy dnia 19 sierpnia 1928 roku. „Auto”. Nr 7. VII, s. 4-6 wkładka, lipiec 1928.
- ↑ a b c d e f g h i j Bolesław J. Kachel. W Tatrach. „Przegląd Samochodowy i Motocyklowy”. Nr 22. II, s. 21-23, wrzesień 1927.
- ↑ a b c d e f g h i j Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. VII, s. 413-418, wrzesień 1928.
- ↑ a b (Zdjęcia z pierwszego w Polsce...). „Ilustrowana Kronika Tygodniowa Gazety Porannej”. Nr 34, s. 4, 22 sierpnia 1927. Lwów.
- ↑ S. Radjo w Tatrach. „RAdjo”. Nr 34. II, s. 2, 21 sierpnia.
- ↑ a b c d e f g Protokół z posiedzenia Gremium Komisarzy Sportowych „Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego”. „Auto”. Nr 9. VII, s. 3-5 wkładka, wrzesień 1928.
- ↑ Wentzel-Mosau, Ernst Günther von. Mercedes-Benz. [dostęp 2020-06-20].
- ↑ a b c B. J. K. Wielki wyścig tatrzański. „Szofer Polski”. Nr 17, s. 6-7, 1 września 1927.
- ↑ a b c d e f g h Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 8. VIII, s. 8-11, sierpień 1929.
- ↑ a b c d e f g h Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. IX, s. 17-26, wrzesień 1930.
- ↑ a b c d e Oficjalny komunikat z III Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego. „Auto”. Nr 9. IX, s. 5-8 wkładka, wrzesień 1930.
- ↑ a b c d e f g h Marjan Krynicki. IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. X, s. 7-10, wrzesień 1931.
- ↑ Marjan Krynicki. Miniaturowe bolidy. „Auto”. Nr 10. X, s. 14, październik 1931.
- ↑ Witold Rychter: Moje dwa i cztery kółka. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1985, s. 287-288, 311, 319, 365. ISBN 83-206-0341-2.
- ↑ Krzysztof Baraniak: Wyścig Tatrzański, czyli bitwa o Morskie Oko!. Tatromaniak.pl, 22 grudnia 2019.
Bibliografia
- Wyścig Tatrzański. „RAdjo”. Nr 34. II, s. 3, 21 sierpnia.
- Bolesław J. Kachel. W Tatrach. „Przegląd Samochodowy i Motocyklowy”. Nr 22. II, s. 21-23, wrzesień 1927.
- Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. VII, s. 413-418, wrzesień 1928.
- Protokół z posiedzenia Gremium Komisarzy Sportowych „Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego”. „Auto”. Nr 9. VII, s. 3-5 wkładka, wrzesień 1928.
- Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 8. VIII, s. 8-11, sierpień 1929.
- Marjan Krynicki. Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. IX, s. 17-26, wrzesień 1930.
- Oficjalny komunikat z III Międzynarodowego Wyścigu Tatrzańskiego. „Auto”. Nr 9. IX, s. 5-8 wkładka, wrzesień 1930.
- Marjan Krynicki. IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański. „Auto”. Nr 9. X, s. 7-10, wrzesień 1931.
Media użyte na tej stronie
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Flaga Niemiec o proporcjach 3:2
Flag of Hungary from 6 November 1915 to 29 November 1918 and from August 1919 until mid/late 1946.
II Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem; sierpień 1929 r. Uczestnik wyścigu Schwarzstein w samochodzie Bugatti.
I Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem; sierpień 1928 r. Ripper na samochodzie Bugatti na serpentynie.
III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem; sierpień 1930 r. Uczestnik rajdu Hans von Stuck w samochodzie Austro-Daimler.
IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański - uczestnik wyścigu Henryk Liefeldt w samochodzie Austro-Daimler na trasie wyścigu; sierpień 1931 r. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji.
Międzynarodowy Tatrzański Rajd Samochodowy, sierpień 1927 r. Zwycięzca w klasie samochodów wyścigowych Henryk Liefeldt na samochodzie Austro-Daimler. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-M-1661-2
IV Międzynarodowy Wyścig Tatrzański - uczestnik wyścigu Adolf Szczyżycki na samochodzie Wikov na trasie wyścigu. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-M-1667-44
II Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem; sierpień 1929 r. Rozładunek samochodu Bugatti.
III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem; sierpień 1930 r. Maria Koźmianowa w samochodzie Austro-Daimler.
Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem, niezidentyfikowana edycja. Samochód Tatra (kierowca być może Kuczewski w 1928 lub Fischer w 1929. Krakowska rejestracja sprzed 1928.
Jan Ripper, zwycięzca Wyścigu Tatrzańskiego w 1928 roku, z nagrodami.
III Międzynarodowy Wyścig Tatrzański w Zakopanem; sierpień 1930 r. Kierowca Alfred Liptay(?) na Bugatti.