Zamek Edo
![]() Widok na zamek Edo, XVII w., panel składanego parawanu | |
Państwo | ![]() |
---|---|
Miejscowość | Chiyoda |
Ukończenie budowy | 1457 |
Pierwszy właściciel | Dōkan Ōta |
Położenie na mapie prefektury Tokio | |
![]() |
Zamek Edo[a] (jap. 江戸城 Edo-jō) – pozostałości XV-wiecznego zamku w tokijskiej dzielnicy Chiyoda, przebudowanego w XVII w. i częściowo odbudowanego po zniszczeniach w wielkim pożarze Meireki w 1657 roku.
W latach 1603–1868 zamek był siedzibą siogunów Tokugawa, a po restauracji Meiji – cesarza.
Zniszczony w pożarach w latach 60. i 70. XIX wieku. Do dziś zachowały się fragmenty murów obronnych i fosy oraz zrekonstruowane wieże strażnicze. Całość jest usytuowana na terenie obecnego Pałacu Cesarskiego, a w miejscu dawnej rezydencji sioguna znajdują się Wschodnie Ogrody Pałacu Cesarskiego (Kōkyo Higashi Gyoen).
Historia
Zamek został wzniesiony w 1457 roku przez Dōkana Ōtę (właśc. Sukenaga Ōta, 1432–1486; imię buddyjskie Dōkan przyjął, gdy został mnichem)[b], uznawanego za założyciela Tokio. Budowla stanęła na klifie niedaleko ujścia rzeki Sumidy do morza, w miejscu, gdzie współcześnie znajduje się Pałac Cesarski w Tokio. Według legendy miejsce budowy zamku wskazała buddyjska bogini Benzaiten – bogini przybrała postać ryby konoshiro (Konosirus punctatus) i wyskoczyła z wody przed wzgórzem, na którym miał stanąć zamek. Zamek został wzniesiony z kamienia, miał wysokie, strome mury i szerokie, głębokie fosy. Wyposażony był w żelazne bramy i kamienne chodniki[3].
Po śmierci Ōty w 1486 roku, który zginął z rozkazu swojego pana wskutek plotek o jego rzekomej zdradzie[3], zamek popadł w zapomnienie. W 1524 roku przeszedł w ręce klanu Hōjō, który zarządzał nim z Odawary[3][1].
W 1590 roku Hideyoshi Toyotomi (1536–1598) podarował Edo wraz z siedmioma innymi wschodnimi prowincjami swojemu sprzymierzeńcowi Ieyasu Tokugawie (1543–1616), otrzymując w zamian tereny wzdłuż drogi Tōkaidō – najważniejszej z pięciu arterii Japonii, biegnącej wzdłuż wschodniego wybrzeża wyspy Honsiu. Po śmierci Hideyoshiego w 1598 roku Ieyasu zorganizował powstanie i pokonał jego zwolenników w bitwie pod Sekigaharą w roku 1600. W 1603 roku Ieyasu otrzymał od cesarza tytuł sioguna. Edo zostało nieoficjalną stolicą Japonii.
Zrujnowany zamek Edo został przebudowany – siedzibę sioguna otaczało kilka fortec, a całość została wyposażona w złożony system obronny[4]. Wokół zamku wzniesiono spiralną sieć fos[4]. System ten wzmacniały wysokie kamienne mury obronne z 66 bramami, mostami i 36 wieżami obserwacyjnymi (mitsuke)[4]. Prace trwały od 1601 do 1651 roku, a po ich zakończeniu zamek był największym na świecie[5] – miał największy obwód. Mury zewnętrzne (gaikaku) i fosy miały długość 16 km, a wewnętrzne 6,4 km. Zamek zajmował powierzchnię 957 000 m². Mury i fosy dzieliły zamek na poszczególne części – w centrum (honmaru) znajdowała się siedziba sioguna (nakaoku) oraz rezydencje kobiece (ōoku)[1]. Najwyższym budynkiem zamku był donżon wznoszący się na wysokość 45 m, na którym umieszczono 3-metrową rzeźbę – chroniącą przed pożarami – przedstawiającą mityczne stworzenie o nazwie shachihoko o głowie smoka i tułowiu ryby[1].
Wokół zamku rozrastało się miasto: na wschodzie dzielnica pospólstwa i handlu, na zachodzie – arystokracji, na północy – rzemieślników a na południu – Ginza – dzielnica kuźni srebra i mennic[4]. Na północny wschód od zamku w 1629 roku wzniesiono świątynię buddyjską Kan'ei-ji (pełna nazwa Tōeizan Kan'ei-ji Endon-in) [4][c].
W 1657 roku wielki pożar Meireki strawił baszty zamkowe, które nigdy nie zostały odbudowane. Pożar ten zniszczył także zabudowania wewnętrzne wraz z donżonem, który również nie został odbudowany[1].
Zamek pozostawał siedzibą siogunów Tokugawa od 1603 do 1868 roku, kiedy restauracja Meiji przyniosła kres siogunatowi[5]. Wówczas cesarz przeniósł oficjalną stolicę z Kioto do Edo, które zostało przemianowane na Tokio[5]. Środkowa część zamku za fosą wewnętrzną stała się pałacem cesarskim. W latach 60. XIX w. zamek został poważnie zniszczony przez liczne pożary[5].
Do dziś z zamku Edo zachowały się fragmenty murów obronnych i fosy oraz zrekonstruowane wieże strażnicze. Dawny teren zamku to obecnie pusta przestrzeń. Całość należy do Pałacu Cesarskiego, a w miejscu dawnej siedziby sioguna znajdują się Wschodnie Ogrody Pałacu Cesarskiego (Kōkyo Higashi Gyoen)[6][1].
W 2006 roku zamek Edo został wpisany na listę stu zamków Japonii Stowarzyszenia Zamków Japońskich (Nihon Jōkaku Kyōkai)[7].
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e f Cybriwsky 2011 ↓, s. 60–61.
- ↑ a b Schmorleitz 1974 ↓, s. 99.
- ↑ a b c Schmorleitz 1974 ↓, s. 100.
- ↑ a b c d e Schellinger i Salkin 1994 ↓, s. 824.
- ↑ a b c d Henshall 2003 ↓, s. 90–91.
- ↑ Karan i Stapleton 1997 ↓, s. 59.
- ↑ Japanese Castle Foundation: 日本100名城® (jap.). W: jokaku.jp [on-line]. [dostęp 2020-08-01].
Bibliografia
- Roman Cybriwsky: Historical Dictionary of Tokyo. Scarecrow Press, 2011. ISBN 978-0-8108-7489-3. [dostęp 2020-08-01]. (ang.)
- Edo castle. W: Kenneth Henshall: Historical Dictionary of Japan to 1945. Scarecrow Press, 2003. ISBN 978-0-8108-7872-3. [dostęp 2020-08-01]. (ang.)
- Jinnai Hidenobu: Tokyo, a Spatial Anthropology. University of California Press, 1995. ISBN 978-0-520-07135-3. [dostęp 2020-08-01]. (ang.)
- P. P. Karan, Kristin Stapleton: The Japanese City. University Press of Kentucky, 1997. ISBN 978-0-8131-2892-4. [dostęp 2020-08-01]. (ang.)
- Paul E. Schellinger, Robert M. Salkin (red.): International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania. Taylor & Francis, 1994. ISBN 978-1-884964-04-6. [dostęp 2020-07-31]. (ang.)
- Morton S. Schmorleitz: Castles in Japan. Rutland, Vt. : C. E. Tuttle Co., 1974. ISBN 0-8048-1102-4. [dostęp 2020-08-01]. (ang.)
Linki zewnętrzne
- Tokyo Metropolitan Library: A close-up on Edo castle (ang.). W: www.library.metro.tokyo.lg.jp [on-line]. [dostęp 2020-08-01].
Media użyte na tej stronie
Autor: Maximilian Dörrbecker (Chumwa), Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Japan
Equirectangular projection.
Geographic limits to locate objects in the main map with the main islands:
- N: 45°51'37" N (45.86°N)
- S: 30°01'13" N (30.02°N)
- W: 128°14'24" E (128.24°E)
- E: 149°16'13" E (149.27°E)
Geographic limits to locate objects in the side map with the Ryukyu Islands:
- N: 39°32'25" N (39.54°N)
- S: 23°42'36" N (23.71°N)
- W: 110°25'49" E (110.43°E)
- E: 131°26'25" E (131.44°E)
"View of Edo" (Edo zu) pair of six-panel folding screens (17th century). Upper middle of first panel, left screen. Central enciente of Edo Castle, Castle Tower, Bairinzaka, Hirakawaguchi Gate.
(c) Photograph by D Ramey Logan, CC BY-SA 3.0
Fujimi-yagura (Mt Fuji-view Keep) Imperial Palace Tokyo Japan
(c) Bourrichon (atelier graphique), CC BY-SA 2.0 fr
Blank map of the prefecture of en:Tokyo, for geolocalisation purpose.