Zamek w Bobolicach
![]() | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Plan budynku![]() | |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Zamek w Bobolicach – zamek królewski zbudowany pierwotnie w połowie XIV wieku i następnie przebudowywany. Położony jest na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, w systemie tzw. Orlich Gniazd, we wsi Bobolice w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim.
Historia
Królewski zamek w Bobolicach został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej ok. 1350–1352 roku. Zamek miał zabezpieczać okoliczne dominium i bronić Małopolski przed najazdami ze strony Śląska, należącego ówcześnie do Korony czeskiej. Zamek zaliczany jest do grupy warowni zwanych Orlimi Gniazdami.
W 1370 r. ówczesny król Polski Ludwik Węgierski nadał zamek swojemu krewnemu Władysławowi Opolczykowi. Ten[2] w 1379 roku[3]. przekazał go swemu dworzaninowi Andrzejowi Schóny z Barlabás[2] (zwanego Andrzejem Węgrem), który zamek przekształcił w warownię zbójecką. Rozbójniczy proceder ukrócił król Władysław Jagiełło, który w 1396 r. włączył zamek z powrotem do dóbr królewskich[2], jednak pozwolił Andrzejowi nadal nim władać. Po jego śmierci zamek odziedziczyła jego córka Anna, a po jej śmierci zamek podzielili między siebie jej syn Stanisław Szafraniec i jej drugi mąż Mściwój z Wierzchowiska herbu Lis wraz z dziećmi. Doprowadziło to do licznych konfliktów, które zakończył Piotr Szafraniec (bratanek Stanisława), który wykupił od Lisów ich połowę zamku w 1445 r. Piotr Szafraniec wkrótce sprzedał zamek Florianowi z Knyszyna, który z kolei sprzedał go Andrzejowi Tresce, a jego rodzina sprzedała go Rzeszowskim. Następnym właścicielem w 1486 r. został Mikołaj Kreza z Zawady herbu Ostoja, którego rodzina władała zamkiem aż do 1625 r.
Podczas wojny domowej w 1587 roku zamek został zdobyty przez wojska pretendenta do polskiej korony Maksymiliana III Habsburga[2]. Uległ on wówczas poważnym uszkodzeniom, jednak został szybko odbity przez sprzyjające Zygmuntowi III Wazie wojska dowodzone przez Jana Zamoyskiego[2]. W 1625 r. zamek przeszedł w ręce Myszkowskich herbu Jastrzębiec z pobliskiego Mirowa.
W czasie potopu szwedzkiego, w 1657 r., Szwedzi pod dowództwem generała Müllera mocno zniszczyli zamek. Następnymi właścicielami zamku zostali Męcińscy z Żarek, jednak po wojnach szwedzkich w XVII i XVIII w. zamek opuszczono w 1661 r. i zaczął popadać w ruinę. Gdy w 1683 r. król Jan III Sobieski w drodze do Krakowa – miejsca koncentracji wojsk polskich przed odsieczą wiedeńską – zatrzymał się na zamku w Bobolicach, jego orszak musiał nocować w namiotach[2].
W XVIII w. zamek był tylko częściowo zamieszkały. Spis inwentarza zamku z 1700 r. ukazuje jego zły stan. Pomimo prób ratowania zamku popadał on w coraz większą ruinę. W XIX w. w podziemiach zamku znaleziono skarb. Poszukiwacze skarbów dopełnili reszty zniszczenia. Po drugiej wojnie światowej mury zamku zostały częściowo rozebrane i posłużyły do budowy drogi łączącej Bobolice z Mirowem.
Pod koniec XX w., rodzina Laseckich – obecnych właścicieli zamku – podjęła się wyzwania odbudowy tego zamku. Na zlecenie przedstawicieli rodziny: senatora Jarosława Laseckiego i jego brata Dariusza Laseckiego, przy pomocy polskich naukowców i ekspertów, przeprowadzono prace archeologiczne, zabezpieczające i budowlane[4][5]. W czerwcu 2011 r. relacja z odbudowy pojawiła się w światowych mediach. Oficjalne otwarcie zamku po dwunastu latach prac nastąpiło 3 września 2011 r.[6][7] Z okazji otwarcia swoje listy gratulacyjne przesłali prezydent RP Bronisław Komorowski, marszałek Sejmu oraz premier[8]. Odbudowa w kształcie przybliżonym do wyglądu zamku w XVI w., została zrealizowana pomimo braku jakichkolwiek planów, szkiców czy rysunków zamku; jego kształt odtworzono na podstawie zachowanych ruin, posiłkując się wiedzą historyków i archeologów. W pracach wykorzystywano wyłącznie tradycyjne materiały (głównie kamień wapienny), opracowano też specjalną zaprawę murarską. Sama rekonstrukcja wzbudzała i nadal wzbudza kontrowersje i krytykę różnych środowisk[9]. Obiekt jest określany jako Disneyland, kiepska atrapa zabytku[10], specjaliści zwracali uwagę na brak zachowanych źródeł odnośnie do dawnego wyglądu[11][12].
Architektura
Zamek leży na stromym, skalistym wzgórzu (360 m n.p.m.). Zamek składa się z dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego z cylindryczną basztą. Dach zamku jest pokryty czarną dachówką. Do zamku prowadzi most zwodzony ponad suchą fosą, a całość otaczają mury z blankami zbudowane z miejscowego białego wapienia.
Legendy
- XV-wieczne kroniki mówią o przedstawicielu rodu Krezów, który porwał i więził w bobolickim zamku swoją bratanicę. Podobno do dziś straszy ona na murach warowni jako biała dama.
- Istnieje także legenda mówiąca o dwóch braciach bliźniakach, właścicielach zamków w Mirowie i Bobolicach. Według ludowych podań wykopali oni tunel między dwoma warowniami, aby móc częściej ze sobą rozmawiać w odosobnieniu, bez udziału świadków. Pewnego dnia weszli oni w posiadanie wielkiego skarbu – ukryli go w tunelu, a na straży postawili odrażającą czarownicę, odstraszającą swym wyglądem potencjalnych złodziei. Bracia doskonale się rozumieli i gotowi byli zrobić dla siebie wszystko. Ich przyjaźń została jednak wystawiona na ciężką próbę, gdy jeden z nich przywiózł z wyprawy wojennej piękną dziewczynę. Podejrzewając brata bliźniaka o podkochiwanie się w kobiecie, zamknął ją w podziemiach obok wspomnianego skarbu. Pewnego razu, pod nieobecność czarownicy, która wieczorami udawała się na sabat na Łysej Górze, nakrył parę kochanków w skarbcu. Rozgniewany zamordował brata, a dziewczynę zamurował w lochach zamku. Do dziś ma ona straszyć na zamkowej baszcie.
- W XIX w. w podziemiach warowni znaleziono ogromny skarb. Istnieje przypuszczenie, że jego część może znajdować się we wspomnianym w legendzie tunelu między Bobolicami a Mirowem.
W plenerach zamku powstały zdjęcia do serialu telewizyjnego Korona królów[13].
Galeria
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022 [dostęp 2013-02-24] .
- ↑ a b c d e f Zamek w Bobolicach, czyli Wawel z Korony królów, HISTORIA.org.pl - historia, kultura, muzea, matura, rekonstrukcje i recenzje historyczne [dostęp 2018-10-01] (pol.).
- ↑ Jerzy Sperka: Andrzej Schony z Bobolic i Jan Schoffz Toplina. Z dziejów kariery i awansurycerzy obcych w Polsce późnośredniowiecznej. Średniowiecze Polskie i Powszechne 2007]
- ↑ Krystyna Naszkowska , Ten zamek jest mój, a ten obok – brata, Wyborcza.pl, 13 listopada 2009 .
- ↑ Obecnie Zamek należy do rodziny Laseckich, Zamek Bobolice, 12 lutego 2008 [zarchiwizowane z adresu 2014-04-13] .
- ↑ Janusz Strzelczyk , Chińczycy z Tajwanu chcą mieć zamek jak w Bobolicach, Dziennik Zachodni, 21 czerwca 2011 .
- ↑ Dom polski - druga świetność. Dziennik Polski, 2011.
- ↑ Robert Kuliś, Królewski zamek Bobolice odbudowany!, „Angora” nr 38, 18.09.2011.
- ↑ Zamek Bobolice – imponująca rekonstrukcja, czy koszmarna pomyłka?
- ↑ Wolnoć Tomku w swoim domku
- ↑ Uhonorowana rekonstrukcja średniowiecznego zamku w Bobolicach, Onet.pl, 4 listopada 2011 [zarchiwizowane z adresu 2014-04-13] .
- ↑ Dorota Steinhagen , Bobolice odbudowane, Wyborcza.pl, 4 września 2011 [zarchiwizowane z adresu 2016-02-15] .
- ↑ Korona królów w bazie Filmweb
Bibliografia
- Leszek Marzec , Kazimierz Mazurek , Tomasz Suchecki , Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Warszawa: Wydaw. PTTK [Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego] „Kraj”, 1986, ISBN 83-7005-057-3, OCLC 69520387 .
- Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan: Leksykon zamków w Polsce. Warszawa, 2010.
- Sławomir Dryja, Waldemar Niewalda. Zamek w Bobolicach w świetle prac badawczych przeprowadzonych 2002 roku. „Ziemia Częstochowska”. 29, 2003, s. 27–44.
Linki zewnętrzne
- Bobolice w Słowniku historyczno-geograficznym województwa krakowskiego w średniowieczu (online)
- Oficjalna strona zamku
- fazy odbudowy zamku 2006-2013 fotorelacja
- Zamek w ruinie jest hołdem dla najeźdźcy. Fronda, 2011.
- Urszula Giżyńska , Turystyczny skarb pięknieje, Gazeta Częstochowa, 2009 [zarchiwizowane z adresu 2014-12-10] .
- Zamek Bobolice. slaskie.travel
- Archiwalne widoki zamku w bibliotece Polona
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Symbol zamku do legendy mapy
Czerwony szlak turystyczny.
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zamek Bobolice widok od frontu
Autor: Łukasz Śmigasiewicz, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Bobolice, ruiny zamku, 2 poł. XIV, XVI, 1 poł. XVII, po 2000
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Widok na Zamek Bobolice z tarasu restauracji
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Widok na Zamek Bobolice od strony Grzędy Mirowsko-Bobolickiej
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zamek Bobolice zaprezentowany od strony formacji skalnej noszącej miano "Bramy Laseckich"
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zamek Bobolice skąpany we mgle w jesienny poranek
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Vindicator (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY 2.5
Plan zamku w Bobolicach, autor: VindicatoR
- Zamek górny (basteja, wieża, dom mieszkalny)
- Podzamcze (dziedziniec, zrekonstruowany obecnie mur obwodowy)
- Studnia
- Brama wjazdowa (zrekonstruowana)
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zamek Bobolice - o zachodzie słońca
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Myszków County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 50.71 N
- S: 50.49 N
- W: 19.04 E
- E: 19.65 E
Autor: Hotelzamekbobolice, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zamek Bobolice - zimą z lotu ptaka