Zamek w Harlech

Zamek Harlech
Ilustracja
Widok ogólny zamku
Państwo Wielka Brytania
Księstwo Walia
MiejscowośćHarlech
Styl architektonicznypóźny romanizm
Architektanonimowy
InwestorEdward I Długonogi
Rozpoczęcie budowy1283
Ukończenie budowy1290
Położenie na mapie Gwynedd
Mapa konturowa Gwynedd, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zamek Harlech”
Contains Ordnance Survey data © Crown copyright and database right, CC BY-SA 3.0
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Położenie na mapie Walii
Mapa konturowa Walii, u góry znajduje się punkt z opisem „Zamek Harlech”
Ziemia52°51′36″N 4°06′33″W/52,860000 -4,109167

Zamek Harlech (ang. Castle Harlech) – XIII-wieczny zamek-warownia w typie koncentrycznym (z pełnym obwodem obwarowań), wzniesiony na wzgórzu klifowym u wybrzeża Morza Irlandzkiego w Harlech (dawne księstwo Gwynedd, Walia, Wielka Brytania).

Należy do zespołu kilkunastu zamków w Gwynedd ufundowanych przez króla angielskiego Edwarda I, w ramach kampanii walijskiej. W latach 1404–1409 Harlech było de facto stolicą niezależnego państwa walijskiego powstałego po powstaniu Owaina Glyndwra. Siedem lat później podczas Wojny Dwóch Róż był oblężony, co zostało wspomniane w legendarnej pieśni „Ludzie z Harlech"[1].

Obiekt należy do zespołu zamków i obwarowań miejskich w Gwynedd, które w 1986 roku zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Dzieje

Według miejscowej tradycji, Harlech powstał na miejscu dworu Brana[2], jednakże badania zarówno historyczne, jak i archeologiczne potwierdziły późniejszą metrykę budowli. Jest to fundacja króla angielskiego, Edwarda I, który na terenie podbitej przez siebie Walii założył szereg miast i zamków. Zamek w Harlech był wznoszony od około 1283 roku[3].

Kampania walijska króla Edwarda I spowodowała konflikt między odwiecznymi wrogami, Anglikami i Walijczykami. Wybuchł on 22 marca 1282. Przywódca Walijczyków, Llewelyn Ostatni, zginął tego samego roku, dnia 11 grudnia. Jego brat Dafydd ap Gruffudd przejął dowództwo[4]. Rycerstwo angielskie zdobyło wpierw zamek Dolwyddelan w styczniu 1283; co umożliwiło dalsze podboje, pod strefę wpływów angielskich włączono kolejne tereny, Dolinę Conwy, zamek Castell y Bere (zdobyty w marcu 1283), oraz Herlech, który zajął liczący 560  wojowników oddział dowodzony przez Sir Otto de Grandison.

Według źródeł, dnia 14 maja rozpoczęto prace budowlane[3]. Harlech jest jednym z 14  zamków wzniesionych przez króla Edwarda I w ciągu ostatnich dekad XIII stulecia[5]. Jak wiele zamków w tym regionie, Harlech został zaprojektowany najprawdopodobniej przez anonimowego architekta znanego w literaturze jako Mistrz Jakub z St. George, który miał wznieść również zamki m.in. w Conwy, Caernerforn i Beaumaris. Budowa trwała siedem lat i kosztowała 8,190 funtów[6]. Zewnętrzne elewacje zintegrowano ze stromymi skałami[7]. W 1286 roku, kiedy prace budowlane prowadzono z największym rozmachem, zatrudnionych było 546 budowniczych, 115 kamieniarzy-murarzy, 30 kowali, 22 stolarzy i 227 kamieniarzy-rzemieślników[8].

Obiekt należy do zespołu zamków i obwarowań miejskich w Gwynedd, które w 1986 roku zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Architektura

(c) Andrew Wood, CC BY-SA 2.0
Widok na zamek od strony wschodniej – widoczna brama główna

Zamek Harlech, podobnie jak pozostałe fundacje Edwarda I, stanowił element systemu obronnego obejmującego północno-zachodnie rubieże Królestwa. Wykorzystano warunki naturalne, górzyste tereny, klifowe wybrzeża morskie (tak jak w przypadku Harlech), rzeki, zatoki i cieśniny[9].

Otoczony urwistym wybrzeżem zamek mieścił wewnątrz skał system korytarzy umożliwiających dostarczenie zaopatrzenia nie od strony lądu (gdzie zamek był narażany na niebezpieczeństwa), a przez transport morski. Mimo dużej wysokości urwiska (ok. 50-60 m.) wykute w skałach korytarze i schody umożliwiały dojście do statków. Obecne wybrzeże jest oddalone ok. 1,2 km. od zamku, podczas gdy w średniowieczu wzgórze zamkowe stykało się z morzem.

Zamek ma układ koncentryczny, zbudowany został na planie regularnego czworoboku. Otoczony jest podwójnymi murami obronnymi, zewnętrznymi niższymi i wewnętrznymi wyższymi bez baszt, z wyjątkiem niewielkiej wieży wartowniczej z bramą prowadzącą na dziedziniec zamku. Ze względu na położenie w sąsiedztwie wybrzeża klifowego najbardziej ufortyfikowano zamek od strony wschodniej, gdzie znajduje się potężny budynek bramowy z parą półokrągłych wież. Brama złożona jest z kilku przejść zamykanych broną i mordowni, które trzeba przejść by dostać się do dziedzińca. Od strony wewnętrznej budynku bramy ściana jest przepruta dużymi otworami okiennymi. W obrębie dziedzińca znajduje się główna część zamku, warowna rezydencja. Ma plan zbliżony do kwadratu. Przy narożnikach wznoszą się masywne cylindryczne wieże. W obrębie rezydencji znajdują się m.in. pomieszczenia dla króla, sala audiencjonalna, kaplica.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

  • Matthew Bennett: Dictionary of Ancient and Medieval Warfare. Stackpole Books, 2001. ISBN 978-0811726108. (ang.)
  • John Cannon: The Oxford Companion to British History. Oxford: Oxford University Press, 1997. ISBN 978-0198661764. (ang.)
  • R.R. Davies: The Revolt of Owain Glyn Dŵr. Oxford: Oxford University Press, 1995. ISBN 978-0198205081. (ang.)
  • Bert S. Hall: Weapons and Warfare in Renaissance Europe. The Johns Hopkins University Press, 2001. (ang.)
  • Robert Liddiard: Castles in Context: Power, Symbolism and Landscape, 1066 to 1500. Macclesfield: Windgather Press Ltd, 2005. ISBN 0-9545575-2-2. (ang.)
  • Marc Morris: Castle: A History of the Buildings that Shaped Medieval Britain. London: Pan Books, 2004. ISBN 0-330-43246-X. (ang.)
  • Llywelyn ap Gruffudd (zm. 1282). W: J.B. Smith: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford: Oxford University Press, 2004. (ang.)
  • Arnold Taylor: The Kings Works in Wales. HMSO, 1974. ISBN 0-1167-0556-6. (ang.)
  • Arnold Taylor: Harlech Castle. Cardiff: Cadw – Welsh Historic Monuments, 1985. ISBN 0-948329-00-9. (ang.)

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

United Kingdom adm location map.svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of the United Kingdom
Flag of UNESCO.svg
Flag of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)
Gwynedd UK location map.svg
Contains Ordnance Survey data © Crown copyright and database right, CC BY-SA 3.0

Blank map of Gwynedd, UK with the following information shown:

  • Administrative borders
  • Coastline, lakes and rivers
  • Roads and railways
  • Urban areas

Equirectangular map projection on WGS 84 datum, with N/S stretched 165%

Geographic limits:

  • West: 4.85W
  • East: 3.4W
  • North: 53.4N
  • South: 52.5N
Shell Island view 1985.jpg
Autor: Manfred Heyde, Licencja: CC BY-SA 3.0
This is a photo of listed building number
Harlech Castle Half Mast HMQM.jpg
Autor:

Oryginalnym przesyłającym był Oosoom z angielskiej Wikipedii

(Tekst oryginalny: „Oosoom), Licencja: CC BY-SA 3.0
This is a photo of listed building number