Zamek w Krośnie Odrzańskim
| ||
![]() | ||
![]() Budynek bramny (po renowacji) | ||
Państwo | ![]() | |
Miejscowość | Krosno Odrzańskie | |
Adres | ul. Szkolna 1 | |
Ukończenie budowy | XIII w. | |
Plan budynku![]() | ||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | ||
![]() | ||
Strona internetowa |
Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim – zamek w Krośnie Odrzańskim, zbudowany najprawdopodobniej na początku XIII w. w czasach księcia Henryka Brodatego (relikty muru w części północnej) w miejscu strategicznej przeprawy przez Odrę, usytuowany w północno-wschodniej części starego miasta. W XVI w. przebudowany w stylu renesansowym – skrzydło południowe (krużganki), pierwotnie otoczony fosą, w okresie nowożytnym także umocnieniami bastionowymi. Stan obecny – zamek czteroskrzydłowy, o kształcie nieregularnego czworoboku, częściowo w ruinie:
- skrzydło północne – prawdopodobnie najstarsze (relikty ściany gotyckiej o wątku wendyjskim)
- skrzydło zachodnie – częściowo odbudowane, budynek bramny z niską wieżą (izba muzealna)oraz budynek tzw. „wozowni”
- skrzydło południowe – renesansowe (krużganek)
- skrzydło wschodnie – najbardziej zniszczone
Ponadto bezpośrednio na wschód od zamku relikty umocnień szwedzkich z XVII w. i tzw. „domek ogrodnika”.
Historia
Już za panowania Henryka Brodatego zamek w Krośnie stał się ważną pograniczną warownią w systemie obronnym Dolnego Śląska, stając się jego ulubioną siedzibą.
Odegrał pewną rolę podczas wyprawy księcia przeciw Brandenburczykom oblegającym Lubusz w 1229 r. W 1238 r. zmarł w nim książę Henryk Brodaty. W czasie najazdu tatarskiego w 1241 schronienie na zamku znalazła Jadwiga Śląska. W miarę pogłębiania rozbicia dzielnicowego Polski, Krosno wraz z zamkiem pozostawało pod władaniem książąt z linii głogowskiej (z wyjątkiem krótkiej przynależności do dzielnicy księcia Henryka IV Prawego). W 1434 zostaje oblężony przez czeskich Husytów, którzy jednak nie zdobywają go i odstępują od szturmu po zapłaceniu przez księcia Henryka IX wysokiego okupu Po śmierci księcia Henryka XI miasto i zamek przeszły pod władanie Brandenburgii i zostały oblężone przez księcia żagańskiego Jana II Szalonego, ale pozostały niezdobyte do końca wojny.
W XVI w. zamek stał się siedzibą wdów po zmarłych elektorach brandenburskich. Za księżnej Katarzyny Brunszwickiej nastąpiła przebudowa zamku w stylu renesansowym. Kolejne zniszczenia przyniosła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). Zamek został zajęty przez Szwedów, którzy okupowali Krosno z przerwami w latach 1631-1644 i wzmocnili istniejące dotychczas umocnienia, budując wieniec bastionów wokół zamku i miasta. Po raz kolejny zamek został zniszczony i obrabowany przez wkraczające do Krosna po zwycięskiej bitwie pod Kijami oddziały rosyjskie. Pod koniec XVIII w. oraz w wieku XIX. znaczenie zamku znacznie zmalało – przestał być rezydencją księżnych-wdów, a zmniejszyło się także jego znaczenie militarne. Jednakże największe zniszczenia przyniosła zamkowi II wojna światowa i zniszczenia dokonane przez oddziały sowieckie palące miasto.
Na przestrzeni ostatnich lat obiekt poddany został systematycznej odbudowie i renowacji.
Znane osoby zamieszkałe na zamku
Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. |
- Henryk I Brodaty[2]
- Święta Jadwiga Śląska
- Barbara Hohenzollern
- Elżbieta Charlotta Wittelsbach
- Jan Chrystian Brzeski
- Katarzyna Brunszwicka
Zamek obecnie
Ten artykuł od 2019-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Obecnie na zamku działa instytucja kulturalna pod nazwą Centrum Artystyczno-Kulturalne „Zamek”. Placówka znajduje się na Lubuskim Szlaku Wina i Miodu[3] i Polskim Szlaku Krzyżowców[4]. W budynku bramnym zamku znajduje się punkt informacji turystycznej. Obiekt można zwiedzać. Zobaczyć można m.in.: izbę regionalną ze zbiorami historycznymi, piwniczkę winiarsko-miodową, dawną kaplicę zamkową oraz lapidarium płyt nagrobnych i elementów z dawnego cmentarza. Z dziedzińca można obserwować renesansowe krużganki oraz nieodrestaurowane dotąd pozostałe fragmenty murów zamku[2]. CAK Zamek organizuje wiele imprez plenerowych nawiązujących do historii Krosna Odrzańskiego.
Przypisy
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubuskie. 2020-09-30. [dostęp 10.12.2012].
- ↑ a b Centrum Artystyczno Kulturalne Zamek w Krośnie Odrzańskim – Zamek w Krośnie Odrzańskim [dostęp 2020-10-30] (pol.).
- ↑ Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim. | Lubuski Szlak Wina i Miodu, www.szlakwinaimiodu.pl [dostęp 2020-10-30] .
- ↑ Polski Szlak Krzyżowców - atrakcja turystyczna Polski, www.facebook.com [dostęp 2020-10-30] (pol.).
Bibliografia
- Barbara Bielinis-Kopeć, Prace zabezpieczające i remontowo-konserwatorskie w zamku w Krośnie Odrzańskim. Adaptacja zabytki na cele muzealne i kulturalne. W: Lubuskie Materiały Konserwatorskie 2006-2007, tom 4, Zielona Góra 2007.
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lubusz Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.18 N
- S: 51.33 N
- W: 14.40 E
- E: 16.60 E
Autor:
Mapa powiatu krośnieńskiego, Polska
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Symbol zamku do legendy mapy
Zamek w Krośnie Odrzańskim - widok od wschodu
plan zamku w Krośnie Odrzańskim
Autor: Nieznany , Licencja: CC-BY-SA-3.0
Krosno Odrzańskie plan miasta z 1721, orientacja południowa
Autor: Waldeck54, Licencja: CC BY-SA 4.0
zamek piastowski krosno odrzańskie lubuskie