Zbigniew Domino
Ten artykuł należy dopracować |
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data śmierci | 11 czerwca 2019 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Poznaniu |
Stanowiska | prokurator wojskowy |
Późniejsza praca | dyplomata, pisarz |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Zbigniew Franciszek Domino (ur. 21 grudnia 1929 w Kielnarowej, zm. 11 czerwca 2019[1]) – pułkownik ludowego Wojska Polskiego, prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej w czasach stalinizmu, pisarz.
Życiorys
Syn Stanisława i Antoniny. W lutym 1940 został wywieziony z rodziną w głąb ZSRR w okolice Irkucka[2]. Na zesłaniu zmarła jego matka, ojciec wstąpił później do 1 DP. Zbigniew Domino wrócił do kraju w 1946. Należał do Związku Walki Młodych i Związku Młodzieży Polskiej. Od 1949 należał do PZPR.
W 1949 ukończył jako prymus Oficerską Szkołę Prawniczą w Jeleniej Górze[3]. W 1950 mianowany został oficerem śledczym Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Poznaniu. Oddelegowany do pracy w Naczelnej Prokuraturze Wojskowej, prokurator NPW w latach 1952 i 1954–1959, sekretarz tzw. Komisji Mazura w latach 1956–1957. Zasadnicza część „raportu komisji Mazura” dotycząca odpowiedzialności oficerów śledczych z Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego oparta została na „Notatce w sprawie nadużyć w śledztwie w organach Informacji” sporządzonej przez mjr. Zbigniewa Domino i opublikowanej w „Zeszytach Historycznych” w Paryżu w 1984 roku, tj. 15 lat przed ujawnieniem raportu Komisji Mazura przez Gazetę Wyborczą (22.01.1999).
W latach 1959–1963 pracownik prokuratur Marynarki Wojennej. W 1967 mianowany szefem Wydziału ds. Szczególnej Wagi Naczelnej Prokuratury Wojskowej, później awansowany na szefa Oddziału V NPW ds. Zleconych. Prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Rzeszowie, w latach 1973–1975 oficer do zleceń specjalnych Głównego Zarządu Politycznego WP. Eksternistyczne studia z prawa karnego: magisterskie (UP Poznań – 1950. i UW Warszawa – 1958) oraz doktoranckie (UMK Toruń, 1967).
W latach 1980–1985 i 1989–1990 radca ambasady PRL w Moskwie. Od 27 października 1986 do 19 czerwca 1989 był zastępcą kierownika Wydziału Kultury Komitetu Centralnego PZPR[4]. 12 czerwca 1986 został członkiem II kadencji Narodowej Rady Kultury[5].
Prozaik, reportażysta, autor powieści, zbiorów opowiadań. Jego książki przetłumaczono na ukraiński, rosyjski, francuski, bułgarski, słowacki, białoruski, kazachski, gruziński. Laureat m.in. Nagrody Literackiej im. Władysława St. Reymonta[6], Literackiej Nagrody Ukraińskiej Fundacji Kultury im. Wołodymyra Wynnyczenki.
W 2011 roku Janusz Zaorski wyreżyserował Syberiadę polską na podstawie najbardziej znanej książki Zbigniewa Domino.
Członek Związku Literatów Polskich. W latach 1970. był przewodniczącym zarządu oddziału ZLP.
Zamieszkał w Rzeszowie.
Twórczość
- Pragnienia
- Błędne ognie (1974)
- Brama niebiańskiego spokoju (1987)
- Bukowa polana (1989)
- Młode ciemności (1969)
- Cedrowe orzechy: Opowiadania syberyjskie (1974)
- Czas do domu chłopaki (1979)
- Noc na kwaterze
- Notatki spod błękitnej flagi
- Psy
- Pszenicznowłosa
- Sztorm (1975)
- Wicher szalejący (1979)
- Za rok, za dzień (1981)
- Syberiada polska (2001)
- Czas kukułczych gniazd (2004)
- Tajga (2007)
- Kraina Smoka. Chiny wczorajsze, Chiny dzisiejsze (2008)
- Młode Ciemności (2012)
- Cedrowe orzechy (2014)
- Zaklęty krąg (2017)
- Sybiraczka (2019)
Odznaczenia i ordery
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[7]
- Złoty Krzyż Zasługi
- Srebrny Krzyż Zasługi
- Brązowy Krzyż Zasługi
- Krzyż Zesłańców Sybiru (2005), odznaczony przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego.
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1972)[8]
Przypisy
- ↑ Zmarł pisarz Zbigniew Domino.
- ↑ Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2018-11-15].
- ↑ Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 174. ISBN 83-223-2073-6.
- ↑ Włodzimierz Janowski, Aleksander Kochański Informator o strukturze i obsadzie personalnej centralnego aparatu PZPR 1948-1990, pod red. Krzysztofa Persaka, wyd. ISP PAN, Warszawa 2000, s. 119
- ↑ Inauguracja II kadencji Narodowej Rady Kultury. „Nowiny”, s. 1, nr 137 z 13 czerwca 1986.
- ↑ Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994–2009. [dostęp 2014-09-12].
- ↑ Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 1, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan. Warszawa: WSiP, 1994, s. 194. ISBN 83-02-05446-1.
- ↑ Wręczenie odznak oraz nagród wojewódzkich. „Nowiny”, s. 1, nr 200 z 21 lipca 1972.
Bibliografia
- Prawnicy czasu bezprawia. Sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944-1956, Krzysztof Szwagrzyk, IPN, Kraków-Wrocław 2005 (s. 284,285,478)
- „TUN.Tatar-Utnik-Nowicki”, Jerzy Poksiński, Bellona, Warszawa 1992
- „Spisek w wojsku. Victis honos”, Jerzy Poksiński, Bellona, Warszawa 1994
- „Trzy dokumenty ujawniające mechanizmy przemocy i gwałtu w Polsce w latach 1947–1955”, Zeszyty Historyczne, Paryż, Nr 69/1984 (s. 33–36)
- „Notatka w sprawie nadużyć w śledztwie w organach Informacji” ze stycznia 1957 r. podpisana przez prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej mjr. Zbigniewa Domino, „Zeszyty Historyczne”, Paryż, Nr 69/1984 (s. 37–70)
- „Od kary śmierci do literatury”, dr Krzysztof Szwagrzyk, referat wygloszony 10.09.2008 r. w sali Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, podczas Konferencji Naukowej IPN „Twórczość obca nam klasowo”, opublikowany skrót w książce Żołnierzowi Niepodległej..., IPN, Rzeszów 2012 (s. 344–350)
Media użyte na tej stronie
Baretka: Krzyż Zesłańców Sybiru
Autor: Sławek, Licencja: CC BY-SA 2.0
Zbigniew Domino, (ur. 21 grudnia 1929 roku w Kielnarowej)k.Rzeszowa, zasłużony prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej w czasach stalinizmu, pułkownik LWP, pisarz polski.
Autor: Ὄνειροι, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zasłużony Działacz Kultury – odznaka
Baretka: Brązowy "Krzyż Zasługi".