Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach

Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach
Symbol zabytku nr rej. A-499 z 22.02.1985
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Miejscowość

Pławowice

Typ budynku

pałac

Styl architektoniczny

klasycyzm

Architekt

Jakub Kubicki, Tadeusz Stryjeński

Inwestor

Rodzina Morstinów

Rozpoczęcie budowy

XVIII w.

Ukończenie budowy

XIX w.

Ważniejsze przebudowy

1886

Położenie na mapie gminy Nowe Brzesko
Mapa konturowa gminy Nowe Brzesko, u góry znajduje się punkt z opisem „Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach”
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa konturowa powiatu proszowickiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach”
Ziemia50°10′23,6″N 20°24′45,2″E/50,173222 20,412556

Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach – zabytkowy zespół pałacowo-parkowy we wsi Pławowice, w gminie Nowe Brzesko, w powiecie proszowickim, w województwie małopolskim.

Zbudowany na przełomie XVIII i XIX wieku dla rodziny Morstinów[1]. Obiekt składający się z pałacu, kaplicy, parku oraz zespół stawów został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[2].

Pałac: czas budowy 1804–1805, styl klasycystyczny.

Park: czas powstania XVIII–XIX wiek.

Kaplica: czas powstania 1802 rok.

W XV wieku istniał tu dwór szlachecki, wspomina o nim Jan Długosz[3]. W 1581 roku Pławowice były własnością Lanckorońskich. W 1625 roku właścicielem był Jan Gutteter Pławowski i po nim do pocz. XVIII wieku majątek pozostawał w rodzinie Gutteterów. Już w 1730 roku pół wsi Pławowice należało do Stefana Benedykta z Raciborska Morsztyna. W 1776 roku wykonano plan założenia zespołu pałacowo-parkowego. W dokumencie z 1788 roku wymieniony jest dwór z prywatną kaplicą. Obecny pałac powstał w latach 1804–1805 dla Ludwika Felicjana Morstina, według planów Jakuba Kubickiego. Należy do najcenniejszych i najokazalszych wiejskich rezydencji klasycystycznych doby postanisławowskiej w skali ogólnokrajowej. Walory jego podnosi usytuowanie w rozległym parku krajobrazowym o urozmaiconym drzewostanie z XVIII–XX wieku, z dużym stawem, tzw. parkowym, z wyspą pośrodku, oraz kompleksem stawów rybnych, połączonych groblami. Teren parku opada łagodnie ku dolinie przepływającej po stronie wschodniej rzeki Szreniawy. Obecna kaplica w parku powstała wcześniej niż obecny pałac, bo w 1802 roku, jest na rzucie czworoboku, otoczona starymi lipami i klonami. Wjazd do pałacu był przez bramę z rzeźbami dwóch lwów (rzeźby obecnie znajdują się w Krakowie przy wejściu do wieży ratuszowej, przed pałacem ustawione ich kopie). W 1886 roku dobudowano skrzydło południowe według projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Pałac stanowił do roku 1945 własność rodziny Morstinów i za czasów ostatniego właściciela Ludwika Hieronima Morstina organizowane były w latach 1928, 1929 zjazdy wybitnych poetów polskich dwudziestolecia międzywojennego. Po 1945 roku pałac wraz z parkiem ulegał dewastacji. Od lat 90. XX wieku w pałacu prowadzone są prace remontowe i zabezpieczające, aby przywrócić zespołowi pałacowo-parkowemu stan pierwotny. W dniach 23 i 24 czerwca 2006 roku w Pławowicach odbył się trzeci zjazd poetów, w którym uczestniczyło wielu współczesnych literatów. Tym razem organizatorami spotkania byli Maria i Marian Tomaszewscy obecni właściciele posiadłości oraz gmina Nowe Brzesko[4].

Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach
Kaplica znajdująca się na terenie parku
Kopie rzeźb dwóch lwów, oryginały rzeźby obecnie znajdują się w Krakowie przy wejściu do wieży ratuszowej
Zabytkowa figura na terenie parku


Wystrój wnętrza i detale pałacu w Pławowicach
Wnętrze pałacu
Wnętrze pałacu
Gzyms elewacji


Przypisy

  1. Dwory Małopolski. powiat: Proszowicki, miejscowość: Pławowice. [dostęp 2007-11-03]. (pol.).
  2. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022., s. 148.
  3. Słownik Geograficzny Królestwa Polski, tom VIII, 1887.
  4. Gazeta NOWOBRZESKA. 22/2006. [dostęp 2006]. (pol.).zły zapis daty dostępu

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Pławowice - Pałac 1.jpg
Autor: Krkpr, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - Pałac
Pławowice - Pałac 10.jpg
Autor: Krkpr, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - Pałac
Pławowice - Pałac 7.jpg
Autor: Krkpr, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - Pałac
Pławowice - kapliczka.jpg
Autor: Krkpr, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - kapliczka
Pławowice - pałac i park (26.VI.2006).JPG
Autor: Sebastian Rózga, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - Pałac, park.
Pławowice - kaplica.jpg
Autor: Krkpr, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - kaplica
Pławowice - Pałac 9.jpg
Autor: Krkpr, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pławowice - Pałac