Zimorodkowate

Zimorodkowate
Alcedinidae[1]
Rafinesque, 1815[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – łowiec jasny (Halcyon senegalensis)
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadaptaki
PodgromadaNeornithes
Infragromadaptaki neognatyczne
Rządkraskowe
NadrodzinaAlcedinoidea
Rodzinazimorodkowate
Typ nomenklatoryczny

Alcedo Linnaeus, 1758

Synonimy
  • Alcedia Rafinesque, 1815[2]
Podrodziny

zobacz opis w tekście

Zimorodkowate[3] (Alcedinidae) – rodzina ptaków z rzędu kraskowych (Coraciiformes). Należy do niej ponad 90 gatunków zazwyczaj małych ptaków o dużych głowach, dużych, długich, bocznie spłaszczonych i ostrych dziobach, krótkich nogach i krótkim ogonie.

Charakterystyka

Zimorodkowate żyją zarówno w środowiskach leśnych, jak i związanych z wodami śródlądowymi. Największym gatunkiem jest kukabura chichotliwa osiągająca 45 cm długości. Zimorodki żyjące blisko wód polują głównie na drobne ryby (rzucając się na nie nagle do wody), a te żyjące w lasach najczęściej na drobne gady. Niezależnie od rodzaju zdobyczy, zimorodki przed zjedzeniem zabijają ją, uderzając o gałąź lub kamień.

Rozprzestrzenione są na całym świecie[4][5], jednak za ich ojczyznę uważa się tropiki Starego Świata i Australazji, gdzie występuje ich największa różnorodność. W Europie i Amerykach obecnych jest tylko kilka gatunków tych ptaków. Z sześciu zimorodkowatych występujących w obu Amerykach, cztery należą do rodzaju Chloroceryle, a dwa do rodzaju Megaceryle. Sugeruje to, że gatunki spotykane na półkuli zachodniej wywodzą się z jednego lub dwóch gatunków kolonizujących.

Systematyka – kontrowersje

Systematyka zimorodkowatych jest przedmiotem kontrowersji. Panuje zgoda co do tego, że wszystkie rodzaje zimorodków należy zaliczyć do rzędu kraskowych (Coraciiformes), jednakże poniżej tego poziomu podział systematyczny różni się u różnych autorów. Tradycyjnie wyróżniano jedną rodzinę Alcedinidae a w niej trzy podrodziny: Alcedininae (zimorodki), z rodzajami: Alcedo, Ceyx, Ispidina; Halcyoninae (łowce), z rodzajami Actenoides, Carydonax, Cittura, Clytoceyx, Halcyon, Lacedo, Melidora, Pelargopsis, Tanysiptera, Dacelo, Syma, Todirhamphus; Cerylinae (rybaczki), z rodzajami Megaceryle, Ceryle, Chloroceryle.

Współcześnie podrodziny te są często podnoszone do rangi rodzin, odpowiednio Alcedinidae, Halcyonidae, Cerylidae[6][7][8], a ich wspólne pokrewieństwo podkreśla się zaliczając je do utworzonego w rzędzie Coraciiformes podrzędu Alcedines.

Badania filogenetyczne[9] wskazują na błędne przyporządkowanie pokrewieństwa pomiędzy różnymi gatunkami zimorodków. W pracy tej zasugerowano wyodrębnienie kilku nowych rodzajów, m.in. Todirhamphus i Ispidina.

Podział systematyczny

Do rodziny należą następujące podrodziny[3]:

Przypisy

  1. Alcedinidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 66. (fr.)
  3. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Alcedinidae Rafinesque, 1815 - zimorodkowate - Kingfishers (wersja: 2020-01-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-10-13].
  4. D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Kingfishers (Alcedinidae), version 1.0.. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.alcedi1.01. [dostęp 2020-10-13]. (ang.) Publikacja o płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji
  5. Kingfishers (Alcedinidae) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-18)].
  6. Charles G. Sibley, Burt L. Monroe Jr.: Distribution and Taxonomy of the Birds of the World. New Haven: Yale University Press, 1990. ISBN 978-0-300-04969-5. (ang.)
  7. C. Hilary Fry, Kathie Fry: Kingfishers, Bee-eaters & Rollers. A Handbook. Londyn: Christopher Helm, 1992. ISBN 0-691-04879-7. (ang.)
  8. Les Christidis, Walter Boles: Systematics and Taxonomy of Australian Birds. Collingwood Victoria, Australia: CSIRO Publishing, 2008. ISBN 978-0-643-09602-8. (ang.)
  9. Robert G. Moyle. A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History. „The Auk”. 123 (3), s. 487-499, 2006. DOI: 10.1642/0004-8038(2006)123[487:AMPOKA]2.0.CO;2 (ang.). 

Media użyte na tej stronie

Closed Access logo alternative.svg
Autor: Jakob Voß, influenced by original art designed at PLoS, modified by Wikipedia users Nina and Beao, Licencja: CC0
Closed Access logo, derived from PLoS Open Access logo. Alternative version.
Wikispecies-logo.svg
Autor: (of code) cs:User:-xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
WoodlandKingfisher.jpg
Autor: David Meeker, Licencja: CC BY-SA 2.5
Woodland Kingfisher (Halcyon senegalensis cyanoleuca) photographed in Botswana