Zodiak
Zodiak (łac. zōdiacus z gr. ζῳδιακός κύκλος „krąg zwierzątek”, κύκλος „krąg” i ζῴδιον zdr. od ζῷον „zwierzę”) – pas na sferze niebieskiej w płaszczyźnie ekliptyki o szerokości ok. 16°. W jego obszarze znajduje się widoczne z Ziemi Słońce zataczające w ciągu roku pełny obieg. W astrologii kąt pełny (360°) podzielony jest na 12 równych części[1], stąd wyróżnia się 12 astrologicznych znaków zodiaku (w przeciwieństwie do gwiazdozbiorów przecinających ekliptykę, których jest 13 i mają one różne rozmiary). Dlatego w astrologii znaki zodiaku nie są tożsame z gwiazdozbiorami na niebie, a nawet zdarza się, że są całkowicie rozłączne i nie mają wspólnych dni w roku (np. Waga czy Skorpion).
Punkty przecięcia równika niebieskiego z ekliptyką nazywa się punktami równonocy: wiosennej i jesiennej. Chwilę przejścia Słońca przez punkt równonocy wiosennej przyjmuje się za kalendarzowy początek astronomicznej wiosny – Słońce wchodzi w astrologiczny znak Barana (nie mylić z gwiazdozbiorem Barana). Analogicznie początkiem jesieni jest równonoc jesienna, kiedy Słońce wchodzi w astrologiczny znak Wagi.
Zodiak tropikalny (astrologiczne znaki zodiaku)
Ekliptykę w starożytności podzielono na 12 równych części po 30°.
W czasach, gdy podzielono ekliptykę na znaki Zodiaku, punkt Barana, który rozpoczyna znak Barana, znajdował się w obrębie współczesnego gwiazdozbioru Barana. Położenie znaków zodiaku pokrywało się wówczas w przybliżeniu z położeniem gwiazdozbiorów. Na skutek precesji osi ziemskiej punkt Barana od tego czasu przesunął się o około 30°, czyli na początek gwiazdozbioru Ryb. Również w wyniku ostatecznego ustalenia granic gwiazdozbiorów w 1930, doszedł 13 gwiazdozbiór przecinający ekliptykę: Wężownik.
Słońce przesuwa się o niecały 1° dziennie wzdłuż linii ekliptyki. W związku z różnicą roku zwrotnikowego i kalendarzowego Słońce wchodzi w dany stopień i znak zodiaku o innej porze dnia, a czasem w innym dniu miesiąca niż w roku ubiegłym. Pozycję Słońca w określonym czasie, względem określonego miejsca na Ziemi można sprawdzić w efemerydach.
W astrologii znakom zodiaku przypisano arbitralnie różne znaczenia wykorzystywane przy stawianiu horoskopów.
Motyw astrologicznego zodiaku był tematem przewodnim wielu filmów, m.in. serialu kryminalnego Horoskop śmierci. Łacińskie nazwy znaków zodiaku noszą kolonie z serialu Battlestar Galactica.
Długość ekliptyczna | Nazwa znaku | Symbol | Chwila wstępowania Słońca w znak dane dla roku 2005 (Katowice) | Uwagi |
---|---|---|---|---|
300° | Wodnik | ![]() | 20 stycznia, godz. 00:22 (UTC+1)[2] | |
330° | Ryby | ![]() | 18 lutego, godz. 14:30 (UTC+1)[3] | |
0° | Baran | ![]() | 20 marca, godz. 13:33 (UTC+1)[4] | Słońce wchodzi w znak w chwili równonocy wiosennej |
30° | Byk | ![]() | 20 kwietnia, godz. 01:38 (UTC+2)[5] | |
60° | Bliźnięta | ![]() | 21 maja, godz. 00:49 (UTC+2)[6] | |
90° | Rak | ![]() | 21 czerwca, godz. 08:46 (UTC+2)[7] | Słońce wchodzi w znak w chwili przesilenia letniego |
120° | Lew | ![]() | 22 lipca, godz. 19:50 (UTC+2)[8] | |
150° | Panna | ![]() | 23 sierpnia, godz. 01:46 (UTC+2)[9] | |
180° | Waga | ![]() | 23 września, godz. 00:23 (UTC+2)[10] | Słońce wchodzi w znak w chwili równonocy jesiennej |
210° | Skorpion | ![]() | 23 października, godz. 09:42 (UTC+2)[11] | |
240° | Strzelec | ![]() | 22 listopada, godz. 06:15 (UTC+1)[12] | |
270° | Koziorożec | ![]() | 21 grudnia, godz. 19:35 (UTC+1)[13] | Słońce wchodzi w znak w chwili przesilenia zimowego |
Gwiazdozbiory na ekliptyce
Data „wchodzenia” Słońca w obszar danego gwiazdozbioru zmienia się w czasie. Jest to spowodowane ruchem precesyjnym Ziemi[14].
Przykładowo, okresy pobytu Słońca na tle kolejnych, nieregularnych odcinków ekliptyki w roku 2011 wyglądały następująco:
Nazwa gwiazdozbioru | Nazwa łacińska | Symbol | Słońce w gwiazdozbiorze – dane dla roku 2011[15][16] | Uwagi |
---|---|---|---|---|
Wodnik | Aquarius | ![]() | 16 lutego – 11 marca | |
Ryby | Pisces | ![]() | 11 marca – 18 kwietnia | |
Baran | Aries | ![]() | 18 kwietnia – 13 maja | |
Byk | Taurus | ![]() | 13 maja – 21 czerwca | |
Bliźnięta | Gemini | ![]() | 21 czerwca – 20 lipca | |
Rak | Cancer | ![]() | 20 lipca – 10 sierpnia | |
Lew | Leo | ![]() | 10 sierpnia – 16 września | |
Panna | Virgo | ![]() | 16 września – 30 października | Słońce w tym gwiazdozbiorze przebywa najdłużej (około 44 dni). |
Waga | Libra | ![]() | 30 października – 23 listopada | |
Skorpion | Scorpio | ![]() | 23 listopada – 29 listopada | Słońce w tym gwiazdozbiorze przebywa najkrócej (około 6 dni). |
Wężownik | Ophiuchus | ![]() | 29 listopada – 17 grudnia | |
Strzelec | Sagittarius | ![]() | 17 grudnia – 20 stycznia | |
Koziorożec | Capricornus | ![]() | 20 stycznia – 16 lutego |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Alicja Dudek: Znaczenie Zodiak (Co to jest, pojęcie i definicja). Znaczenia. Szkoła Wiedzy. [dostęp 2012-05-16].
- ↑ Niebo w styczniu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w lutym 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w marcu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w kwietniu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w maju 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w czerwcu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w lipcu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w sierpniu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo we wrześniu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w październiku 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w listopadzie 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Niebo w grudniu 2005 roku. [w:] Kalendarz astronomiczny [on-line]. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Śląski w Chorzowie. Kopia strony w bazie Internet Archive.
- ↑ Tomasz Rożek. Horoskopy kłamią (Cała prawda o znakach zodiaku). „Angora”. 39 (1058), s. 52, 26 września 2010. ISSN 08678162. (pol.).
- ↑ Marta Kwasnicka: Twój horoskop 2011 jest nieważny. Polskie Radio, 2011-01-19. [dostęp 2012-05-16].
- ↑ Stephanie Pappas: Wobbly Earth Means Your Horoscope Is Wrong. LiveScience, 2011-01-13. [dostęp 2012-05-16]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Znaki zodiaku 2000 – 2025 (uwaga: dane dla strefy czasowej UTC+1). dr Kazimierz Borkowski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej
Media użyte na tej stronie
Autor: Adityamadhav83, Licencja: CC BY-SA 3.0
Zodiac symbols painted Relief on the terrace of a Gopuram at Kanipakam Lord Shiva temple