Zofia Nakoneczna

Zofia Nakoneczna
Ilustracja
Zofia Nakoneczna (lata 30.)
Data i miejsce urodzenia10 czerwca 1910
Kraków
Data i miejsce śmierci18 października 1976
San Diego
Zawódaktorka, modelka
WspółmałżonekMieczysław Dobija
Lata aktywności1930–1964

Zofia Aleksandra Nakoneczna (ur. 10 czerwca 1910 w Krakowie, zm. 18 października 1976 w San Diego) – polsko-amerykańska aktorka filmowa i teatralna. Karierę sceniczną rozpoczęła w 1930 w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, następnie w latach 1932–1939 występowała w teatrach warszawskich. Zagrała w dwóch filmach fabularnychPrzebudzeniu (1934) i Amerykańskiej awanturze (1936) – które nie zachowały się do czasów współczesnych. Wysoka blondynka zyskiwała uznanie krytyków, którzy opisywali jej drugoplanowe role komediowe i dramatyczne. W recenzjach dotyczących Nakonecznej często można było przeczytać o jej „wiośnianym wdzięku”, „finezji” bądź „szczerym sentymencie”.

Po wybuchu II wojny światowej wyemigrowała wraz z mężem, dyrektorem koncernu „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”, Mieczysławem Dobiją, do Francji, a w 1941 do Stanów Zjednoczonych. W tym czasie angażowała się w prace efemerycznych Teatru Polskiego w Paryżu i Polskiego Teatru Artystów w Nowym Jorku. Dobijowie nigdy nie powrócili do Polski, otrzymując w 1949 obywatelstwo amerykańskie.

Życiorys

Okres krakowski

Zofia Aleksandra Nakoneczna urodziła się 10 czerwca 1910 w Krakowie w rodzinie Jana Aleksandra Nakonecznego, maszynisty kolejowego, i Agnieszki Justyny z domu Czech. Pobierała nauki w seminarium nauczycielskim, po czym postanowiła zrealizować marzenia o aktorstwie i wstąpiła do miejscowej Miejskiej Szkoły Dramatycznej[1][2]. W 1930 została zatrudniona w Teatrze im. Juliusza Słowackiego, debiutując na jego deskach w roli Mary Baxter w komedii Roxy autorstwa Barry’ego Connersa (reż. Teofil Trzciński), której premiera odbyła się 23 listopada[3][4]. Recenzent „Czasu” napisał, że „aparycja, dźwięk, delikatność towarzyszyły temu debiutowi”[5]. Rok później, 4 grudnia 1931, zaczęła występy w przedstawieniu dla dzieci Odnalezione serce Józefa Wiśniowskiego (reż. Józef Karbowski), gdzie wcieliła się w postać Diamentyny[2][6]. Tym razem sprawozdawcy nie poświęcili jej ani jednego słowa[7][8].

Okres warszawski

Teatr (1932–1939)

W 1932 przeprowadziła się do Warszawy na ulicę Króla Alberta I 10 (obecnie Niecała 10)[9]. W pobliskim Teatrze Narodowym wystąpiła w dwóch prestiżowych spektaklach. W Skąpcach Moliera (reż. Ludwik Solski), wystawianych od 22 października, zagrała Mariannę. Jej kreacja zwróciła uwagę Tadeusza Boy-Żeleńskiego, który napisał że „swojej nieśmiałej Mariannie dała wiele dziewczęcego wdzięku i finezji”[10]. Miesiąc później, 28 listopada, wystąpiła jako Marysia w chwalonym przez krytyków Weselu Stanisława Wyspiańskiego (reż. Ludwik Solski). Spektakl przygotowano w 25. rocznicę śmierci poety[11].

W sezonie 1933/1934 grała w Teatrze Letnim, występując w spektaklach komediowych: Uśmiech Hrabiny Stefana Kiedrzyńskiego, Ten stary wariat Kiedrzyńskiego, Chcę właśnie Ciebie Maurice’a Bradella, Towariszcz Jacquesa Devala, Zwyciężyłem kryzys Paula Vulpiusa, Kłopoty z papą Geyera w przeróbce Jana Adolfa Hertza, i dramatycznych: Mieszkanie Zojki Michaiła Bułhakowa oraz Ivar Kreuger Jerzego Tepy. W 1934 wzięła również udział w spektaklu Ucieczka Johna Galsworthy’ego, wystawionym w Teatrze Narodowym. W latach 1935–1939 występowała na deskach Teatru Małego, Teatru Polskiego i Teatru Nowego w takich sztukach, jak: Cudzik i S-ka Kiedrzyńskiego, Król Gastona de Caillaveta, Ludzie w bieli Sidneya Kingsleya, Był sobie więzień Jeana Anouilha, Tessa Margaret Kennedy i Basila Deana, Papa de Caillaveta i Roberta de Flersa, Fircyk w zalotach Franciszka Zabłockiego, Temperamenty Antoniego Cwojdzińskiego i Brat marnotrawny Oscara Wilde’a. Krytycy teatralni, w tym Kazimierz Wierzyński i Antoni Słonimski, na ogół wyrażali pozytywne zdanie na temat jej gry aktorskiej i dostrzegali rozwijający się w niej talent[12][13][14][15]. Poświęcając krótko kilka słów aktorce w swojej książce Teatr Polski w Warszawie 1913–1938, Jan Lorentowicz napisał, że „szybko opanowała swe środki wyrazu i zapowiada się jako talent interesujący”[16].

Niezrealizowanym marzeniem Zofii Nakonecznej było zaprezentowanie swoich umiejętności wokalnych w komedii muzycznej. Aby rozwijać głos sopranowy, pobierała nauki od profesor Dobrowolskiej, następnie kształciła się pod okiem śpiewaczki operowej, Margot Kaftal[17].

Film (1933, 1936)

„O występach na ekranie marzyłam dawniej jako o czymś nieziszczalnym. Interesowały mnie szczególnie dramaty psychologiczne i komedie muzyczne w rodzaju Chevalliera i Jeanette MacDonald. Ubóstwiam Gretę Garbo, Joan Crawford, Clive’a Brooka, Gary’ego Coopera, no i czarującą Sylvię Sydney.”
Zofia Nakoneczna[18]

W 1933 Nakoneczna została zauważona przez asystenta Aleksandra Forda podczas jednej z prób teatralnych[18][19]. Reżyser powierzył jej główną rolę w dramacie obyczajowym Przebudzenie, w którym zagrała dziewczynę zatrudnioną przez bogatą rodzinę mieszczańską w charakterze guwernantki. Aktorka nie miała dobrego zdania o kinematografii polskiej, jednak postanowiła zadebiutować u znanego i cenionego twórcy: „Jestem zachwycona Fordem jako reżyserem, nie mam po prostu słów do niego. Wierzę, że dzięki niemu film stanie na poziomie”[20]. Ambitna w swoim zamierzeniu produkcja o trudnym losie robotników okazała się porażką artystyczną i komercyjną. W dniu premiery (18 kwietnia 1934) przybyła na seans publiczność wygwizdała film. To niezadowolenie dziennikarka „Bluszcza” wiązała ze słabym zobrazowaniem środowiska robotniczego, poruszeniem zbyt wielu wątków oraz błędami montażowymi i zachwianiem harmonii obrazu, utrudniających odbiór Przebudzenia niewyrobionemu widzowi[21]. W swojej recenzji Leon Brun ocenił, że Nakoneczna jest „dobrym materiałem plastycznym na aktorkę filmową”[22].

W 1936 aktorka przyjęła rolę głównej bohaterki w komedii muzycznej Amerykańska awantura w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego. Wcieliła się w Ellen Ward, amerykańską dziennikarkę, która stała się obiektem westchnień niespełnionego polskiego wynalazcy, Pawła Kaliny (Eugeniusz Bodo). Film zebrał mieszane recenzje. Zarzucano mu przede wszystkim naiwność fabuły i słabe udźwiękowienie, natomiast chwalono kreacje aktorskie. Leonia Jabłonkówna z „Wiadomości Literackich” doceniła Nakoneczną, która „wygląda doskonale, rusza się ślicznie, jest pełna spokojnego wdzięku, gra z umiarem i kulturą”. Odmienną opinię wyraził dziennikarz „Kuriera Poznańskiego”, nie wróżąc jej wielkiej kariery, ponieważ nie posiadała wyrazu i potrafiła się tylko miło i nieszablonowo uśmiechać[23][24][25]. Oba wymienione filmy nie zachowały się do czasów współczesnych[26][27].

II wojna światowa i emigracja

Wyjazd do Francji

Zofia Nakoneczna (druga z prawej) na Balu Filmu Polskiego (1938)

Po wybuchu II wojny światowej Nakoneczna wraz z mężem udali się do Zaleszczyk, następnie przekroczyli granicę z Rumunią, przemierzyli Jugosławię i Włochy, zatrzymując się ostatecznie we Francji. Początkowo zamieszkali w Nicei, by ostatecznie wynająć mieszkanie w Paryżu. Aktorka związała się tam z nowo utworzonym Teatrem Polskim, m.in. uczestnicząc 30 marca 1940 w wieczorze Wspominki u boku Janiny Wilczówny, Kazimierza Dejunowicza oraz Zygmunta Modzelewskiego. W związku z atakiem III Rzeszy na Francję małżeństwo przedostało się do Hiszpanii, później zaś do Portugalii, zatrzymując się na kilka miesięcy w Lizbonie. W styczniu 1941 amerykański dziennikarz „St. Petersburg Timesa”, przebywający w Portugalii, pochylił się nad losem artystki: „Zofia Nakoneczna, warszawska gwiazda filmu i sceny jest najpiękniejszą uciekinierką w Lizbonie. Piękna blondynka ścigana przez nazistowską armię od września 1939 (Warszawa-Bukareszt-Paryż-Bordeaux-Hendaye-Lizbona), planuje zacząć w Hollywood jako statystka. Teraz czeka na wizę do USA”[28].

Stany Zjednoczone

Małżeństwo Dobijów wyruszyło do Stanów Zjednoczonych 1 kwietnia 1941 na pokładzie portugalskiego statku SS Guiné, prawdopodobnie otrzymując wizę dzięki znajomości z Janem Kiepurą. Do Nowego Jorku dopłynęli dwa tygodnie później i rozpoczęli nowe życie wśród polskiej emigracji[29].

Nakoneczna była stałą bywalczynią restauracji „Ognisko”, znajdującej się w pobliżu polskiego konsulatu. Ważnymi gośćmi lokalu stali się przedstawiciele polskiej kultury, nauki, polityki i środowisk wojskowych. Współtworzący tę grupę aktorzy i reżyserzy utworzyli 22 listopada 1942 Polski Teatr Artystów, który zgodnie ze wspomnieniami Ireny Lorentowicz tworzyli „Marysia Modzelewska i Zosia Nakoneczna, Janka Wilczówna, Kara Tichówna, Irka Popielska, Władek Ilcewicz, Sielański, Dudarew-Ossetyński, Gantkowski, reżyserzy Cwojdziński i Ordyński, doskonała pianistka Ewa Dębicka i wreszcie ja jako scenograf i aranżer, czego się dało. Później dołączyli do nas jeszcze Jadwiga Smosarska i Ela Dziewońska, Zygmunt Modzelewski i Ziemowit Karpiński”. Teatr był finansowany przez rząd londyński. Nie miał stałej siedziby, występując wśród skupisk Polonii w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Repertuar instytucji składał się ze sztuk i widowisk o charakterze patriotycznym, jak Piąta Kolumna w Warszawie, Pastorałka, Polska podziemna, Echa polskiej ziemi, Warszawianka, oraz komediowym – Józia, Pierwsza lepsza. Recenzje i relacje z widowisk znajdowały się przede wszystkim w „Tygodniowym Przeglądzie Literackim Koła Pisarzy z Polski” (później „Tygodnik Polski”)[30][31].

Zofia Nakoneczna grała w większości przedstawień (zob. tabela poniżej), uzyskując pozytywne opinie, choćby za rolę Kamili w Pierwszej lepszej Aleksandra Fredry: „Pani Nakoneczna w sukni wiejskiej i p. Wilczówna w pięknej biedermeierowskiej krynolinie były każda inaczej znakomite, jedna figlarnie, druga romantycznie, obie mówiły wiersz bez zarzutu”[32]. Niedostatki finansowe sprawiały, że aktorzy musieli samodzielnie wykonywać poboczne zadania. Tak artystka pełniła również role menedżerki, inspicjentki, maszynistki, elektrotechnika i kasjerki[33]. Za cały włożony wysiłek członkowie teatru otrzymywali niskie gaże, w przypadku Nakonecznej 40 dolarów miesięcznie[34]. Pod koniec 1945 Polski Teatr Artystów został rozwiązany z powodu zaprzestania finansowania przez rząd londyński[35]. W 1948 Nakoneczna podjęła pracę jako modelka, następnie była sprzedawczynią w sklepie z futrami[36]. 23 maja 1949 otrzymała wraz z Mieczysławem obywatelstwo amerykańskie[37].

Chociaż Polski Teatr Artystów został rozwiązany, Nakoneczna nadal uczestniczyła w życiu kulturalnym Polonii Amerykańskiej. Spotykała się ze znajomymi, wśród których był Arnold Szyfman i jego ówczesna żona, Maria Gordon-Smith. Dyrektor Teatru Polskiego zachęcał ją do powrotu do kraju, lecz aktorka nie przystała na tę propozycję[38][39]. Uczestniczyła w jubileuszach na cześć polskich artystów, które były częstymi wydarzeniami wśród polskiej inteligencji. Pod koniec marca 1954 włączyła się w uczczenie 35-lecia pracy literackiej Kazimierza Wierzyńskiego[40]. W kwietniu 1955 wystąpiła podczas wieczoru Jana Lechonia z okazji wydania przez niego Poezji Zebranych[41], a osiem miesięcy później wzięła udział w wielkiej rewii muzyki, śpiewu, tańca i humoru w Domu Polskim w Nowym Jorku. Widowisko to było poprzedzone premierą dramatu w jednym akcie pióra Lechonia Ksiądz i bolszewicy[42].

W październiku 1964, w 70. rocznicę urodzin Wierzyńskiego, wspólnie z Karin Tiche i Dorą Kalinówną deklamowały wiersze poety na gali zorganizowanej w hotelu Barbizon Plaza pod patronatem Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce[43]. Inną inicjatywą, w której brała udział, były comiesięczne audycje Radia Wolna Europa w Nowym Jorku, które odbywały się od 1955. Zajmowano się w nich głównie sprawami współczesnej polskiej emigracji. Józef Wittlin dbał o warstwę tekstową słuchowisk, natomiast za reżyserię odpowiadał Ziemowit Karpiński. Nie licząc Nakonecznej, w projekcie uczestniczyli, m.in. Maria Modzelewska, Helena Zelwerowicz-Ochroniowa, Władysław Ilcewicz, Henryk Rozmarynowski[44].

W latach 70. Dobijowie zamieszkali w Kalifornii[45]. Zofia Nakoneczna zmarła w San Diego 18 października 1976[46].

Życie prywatne

Mieczysław Dobija, mąż Zofii Nakonecznej (1935)

Osobowość, zainteresowania

Zofia Nakoneczna była skrytą osobą, ceniła prywatność, co jej przyjaciółka, Karin Tiche, wspominała w ten sposób: „Zofia Nakoneczna była bardzo prywatną osobą. Kiedy, za młodu, piękna aktorka, żona potentata prasowego, nie chciała brać udziału w hucznym życiu towarzyskim Warszawy, nie lubiła dawać wywiadów ani fotografować się bezustannie w przewidywanych i nieprzewidywanych pozach – mówiło się, że zadziera nosa, że ma przewrócone w głowie”[36]. Znane są przypadki ukrywania przez nią swojej pełnej tożsamości, choćby we wrześniu 1935, gdy płynąc w pierwszym transatlantyckim rejsie MS Piłsudski, widniała w rejestrze pasażerów jako lekarka. Natomiast w książce telefonicznej z 1937 dopisano przy jej nazwisku zawód doktora medycyny, a jej mąż miał być rzekomo radcą prokuratury generalnej[47]. Stroniąc od rozgłosu, udzieliła jednak kilku wywiadów, pokazywała się na warszawskich salonach podczas wydarzeń kulturalnych i rozrywkowych. Relacje prasowe i fotografie poświadczały jej udział w corocznym Balu Mody w Hotelu Europejskim (w 1934 zdobyła tytuł najpiękniejszej warszawianki), Balu Filmu Polskiego, jak i spotkaniach z artystami polskimi i zagranicznymi[48][49][50][51].

Wolny czas aktorka spędzała na przejażdżkach samochodowych i jeździe konnej[18]. W czasie urlopów wypływała w rejsy transatlantykiem MS Piłsudski[52].

Małżeństwo z Mieczysławem Dobiją

Mieczysława Dobiję, członka zarządu „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”, poznała na początku lat 30. Dzieliła ich 23-letnia różnica wieku. Według przypuszczeń Grzegorza Rogowskiego para pobrała się przed wrześniem 1935. Wprowadzili się do kamienicy przy ul. Akademickiej 3 na Ochocie, chociaż nieczęsto przebywali ze sobą ze względu na obowiązki Dobiji w krakowskiej redakcji. Rodzina Mieczysława była niechętna jego związkowi z młodą aktorką, która nie posiadała wystarczająco wysokiej pozycji społecznej. Mezalians miał wpływ na ich życie. Małżonkowie nie posiadali wspólnych fotografii i sporadycznie uczestniczyli razem na różnego rodzaju przyjęciach i wydarzeniach. Podczas Wystawy Filmowej na wyspie Lido w 1937, dziennikarz „Kina” został poproszony o dyskrecję w sprawie tożsamości Dobiji: „Mieliśmy również miłych gości z kraju: Zofię Nakoneczną z mężem, Janinę Romanównę (mieszka ona nadal na Lido), Bazylego Sikiewicza oraz producenta inżyniera Gulanickiego”. Mimo przeciwności Dobijowie przeżyli ze sobą 31 lat. Po śmierci Zofii Mieczysław przeniósł się z Kalifornii do Dade City na Florydzie, gdzie zmarł 5 kwietnia 1979[53].

Filmografia

RokTytułRolaŹródło
1934Przebudzeniedziewczyna[20]
1936Amerykańska awanturaEllen Ward[23]

Spektakle teatralne

RokTytułRolaŹródło
1930RoxyMary Baxter[3]
1931Odnalezione serceDiamentyna[2]
1932SkąpiecMarianna[10]
WeseleMarysia[11]
1933Uśmiech hrabinycórka Hrabiny[54]
Ten stary wariatb.d[15]
Mieszkanie ZojkiAla[55]
Chcę właśnie ciebieb.d[56]
1934TowariszczHelena Arbeziat[57]
Ivar Kreugerśpiewaczka[58]
Ucieczkab.d[59]
Zwyciężyłem kryzysb.d[14]
Kłopoty z papącórka[60]
1935Cudzik i S–kapanna Kazimiera[61]
KrólZuzanna[62]
Ludzie w bieliLaura Hudson
Był sobie więzieńAnna[63]
1936TessaFlora Churchill[64]
1937PapaTeresa Coursan[65]
1938Fircyk w zalotachPodstolina[66]
TemperamentyJadzia[67]
1939Brat marnotrawnyGwendolena[68]
1940Wspominki...
1942PastorałkaEwa[2]
1943Polska podziemnaHela
Echa polskiej ziemideklamacja fragmentu Ślubów panieńskich Fredry, śpiew,
deklamacja Matki Boskiej Częstochowskiej Jana Lechonia, skecz
[69]
1944NiemiecLetycja[2]
JóziaKamila
Pierwsza lepszaZosia
WarszawiankaAnna
1955wielka rewia muzyki, śpiewu, tańca i humoru w Domu Polskim w Nowym Jorku[42]

Przypisy

  1. Rogowski 2017 ↓, s. 98.
  2. a b c d e Słownik biograficzny teatru polskiego 1994 ↓, s. 481.
  3. a b Czas 1930, nr 270 ↓, s. 4.
  4. Ilustrowany Kurier Codzienny 1930, nr 321 ↓, s. 11.
  5. Czas 1930, nr 271 ↓, s. 4.
  6. Czas 1931, nr 280 ↓, s. 4.
  7. Czas 1931, nr 282 ↓, s. 3.
  8. Ilustrowany Kurier Codzienny 1931, nr 337 ↓, s. 14.
  9. Rogowski 2017 ↓, s. 99.
  10. a b Boy-Żeleński 1966 ↓, s. 389, 392.
  11. a b Boy-Żeleński 1966 ↓, s. 418, 424.
  12. Wierzyński 1987 ↓, s. 214, 282, 287, 466.
  13. Słonimski 1982 ↓, s. 292.
  14. a b Światowid 1934, nr 28 ↓.
  15. a b Tadeusz Boy-Żeleński: Kiedrzyński – Ten stary wariat. kiedrzynski.org. [dostęp 2019-09-29].
  16. Lorentowicz 1938 ↓, s. LXXIV.
  17. Rogowski 2017 ↓, s. 118–119.
  18. a b c Kino 1933, nr 50 ↓, s. 7.
  19. Kino 1934, nr 11 ↓, s. 2.
  20. a b Kuźnia Młodych 1934, nr 4 ↓, s. 6–7.
  21. Bluszcz 1934, nr 18 ↓.
  22. Kino 1934, nr 18 ↓, s. 2.
  23. a b Kino 1937 ↓, s. 11.
  24. Jabłonkówna 1937 ↓, s. 5.
  25. Rogowski 2017 ↓, s. 117–118.
  26. Przebudzenie. filmpolski.pl. [dostęp 2019-10-21].
  27. Amerykańska awantura. filmpolski.pl. [dostęp 2019-10-21].
  28. Rogowski 2017 ↓, s. 122–123.
  29. Rogowski 2017 ↓, s. 123–124.
  30. Lorentowicz 1972 ↓, s. 230–242.
  31. Marczak-Oborski 1967 ↓, s. 104–105.
  32. Tygodnik Polski 1944 ↓, s. 7.
  33. Pamiętnik teatralny 1982, t. 32 ↓, s. 128.
  34. Rogowski 2017 ↓, s. 127.
  35. Lorentowicz 1972 ↓, s. 232.
  36. a b Wiadomości 1977, nr 12 ↓, s. 5.
  37. Rogowski 2017 ↓, s. 132.
  38. Gordon-Smith 1991 ↓, s. 258.
  39. Krasiński 2013 ↓, s. 273.
  40. Wiadomości 1954, nr 26 ↓, s. 1.
  41. Stępień 2007 ↓, s. 161, 164.
  42. a b Pamiętnik Literacki 1999, z. 3 ↓, s. 182.
  43. Dorosz 2011, nr 1 ↓, s. 81.
  44. Wiadomości 1955, nr 51/52 ↓, s. 23.
  45. Rogowski 2017 ↓, s. 135–136.
  46. Join Ancestry, www.ancestry.com [dostęp 2020-02-21].
  47. Rogowski 2017 ↓, s. 111–113.
  48. Świat 1934, nr 4 ↓, s. 16.
  49. Światowid 1935, nr 44 ↓, s. 20.
  50. Kino 1938, nr 6 ↓, s. 6–7.
  51. Jubileusz 50 lecia pracy scenicznej aktorki i śpiewaczki Michaliny Łaskiej w Teatrze Letnim w Warszawie. szukajwarchiwach.gov.pl. [dostęp 2019-09-25].
  52. Rogowski 2017 ↓, s. 111, 113.
  53. Rogowski 2017 ↓, s. 109–110, 136.
  54. Świat 1933, nr 4 ↓, s. 16.
  55. Boy-Żeleński 1968 ↓, s. 110,113.
  56. Gazeta Polska 1933, nr 222 ↓, s. 5.
  57. Program : Inc.: „Towariszcz” komedja w 4-ch aaktach Jakuba Deval’a [....]. polona.pl. [dostęp 2019-09-26].
  58. Program : Inc.: Jerzy Tepa „Ivar Kreuger” 3 akty [....]. polona.pl. [dostęp 2019-09-26].
  59. Gazeta Polska 1934, nr 110 ↓, s. 3.
  60. Almanach sceny polskiej t. 18 ↓, s. 229.
  61. Lorentowicz 1938 ↓, s. 63.
  62. Lorentowicz 1938 ↓, s. 64.
  63. Wierzyński 1987 ↓, s. 259.
  64. Bieńka 1976 ↓, s. 13–18.
  65. Lorentowicz 1938 ↓, s. 69.
  66. Iwaszkiewicz 1971 ↓, s. 77.
  67. Iwaszkiewicz 1971 ↓, s. 81.
  68. Iwaszkiewicz 1971 ↓, s. 82.
  69. Friends of Polish Culture present celebrated Refugee Polish Artist of Warsaw Theatres Polski Teatr Artystow in „Echa Polskiej Ziemi” (Echoes of Poland) (ang.). polona.pl. [dostęp 2019-09-28].

Bibliografia

  • Jan Lorentowicz, Teatr Polski w Warszawie 1913–1938, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, 1938.
  • Tadeusz Boy-Żeleński, Okno na życie. Ludzie i bydlątka. Wrażenia teatralne, Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy, 1966.
  • Grzegorz Rogowski, Skazane na zapomnienie. Polskie aktorki filmowe na emigracji, Warszawa: Muza SA, 2017, ISBN 978-83-287-0465-7.
  • Nakoneczna Zofia, [w:] Zbigniew Wilski (red.), Słownik biograficzny teatru polskiego, t. 2, 1900–1980, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe, 1994, s. 480-481, ISBN 83-01-11260-3.
  • Miejski Teatr im. Juliusza Słowackiego, „Czas”, 1930, nr 270 (23 XI), Kraków: Spółka Wydawnicza „Czas”.
  • Miejski Teatr im. Juliusza Słowackiego, „Czas”, 1931, nr 280 (4 XII), Kraków: Spółka Wydawnicza „Czas”.
  • „Roxy”. Komedja w trzech aktach Barry Conners’a, „Ilustrowany Kuryer Codzienny”, 1930, nr 321 (26 XI), Kraków: Drukarnia „IKC” w Krakowie.
  • Z teatru m. im. J. Słowackiego, „Czas”, 1930, nr 271 (25 XI), Kraków: Spółka Wydawnicza „Czas”.
  • Z teatru m. im. J. Słowackiego, „Czas”, 1931, nr 282 (6 XII), Kraków: Spółka Wydawnicza „Czas”.
  • „Odnalezione serce”. Bajka dla dzieci, „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 1931, nr 337 (6 XII), Kraków: Drukarnia „IKC” w Krakowie.
  • Nasze okładki, „Kino”, 1934, nr 11 (18 III), Warszawa: Prasa Polska SA.
  • Zofia Nakoneczna - nowa gwiazda, „Kino”, 1933, nr 50 (10 XII), Warszawa: Prasa Polska SA.
  • Paweł Włodawski, Podczas kręcenia „Przebudzenia”, „Kuźnia Młodych”, 1934, nr 4 (15 II), Warszawa: Lucjan Skórka.
  • Stef. H., Z życia ekranu, „Bluszcz”, 1934, nr 18 (5 V), Warszawa: Michał Glücksberg.
  • Leon Brun, Przebudzenie, „Kino”, 1934, nr 18 (6 V), Warszawa: Prasa Polska SA.
  • Na ekranach polskich, „Kino: tygodnik ilustrowany”, R.8, 1937 nr 2 (10 I), Warszawa: Prasa Polska SA.
  • Leonia Jabłonkówna, Nowe filmy, „Wiadomości Literackie”, 1937, nr 3 (17 I) = nr 689, Warszawa: Antoni Borman i M. Grydzewski.
  • Karin Falencka, Zofia Nakoneczna, „Wiadomości”, 1977, nr 12 (27 III) = nr 1617, Londyn: Mieczysław Grydzewski.
  • Irena Lorentowicz, Oczarowania, Warszawa: Pax, 1972.
  • Stanisław Marczak-Oborski, Teatr czasu wojny. Polskie życie teatralne w latach II wojny światowej 1939-1945, Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy, 1967.
  • Jan Lechoń, Premjera jak w Warszawie, „Tygodnik Polski”, 1944, nr 14 (2 IV), Nowy Jork: Jan Lechoń.
  • Zofia Nakoneczna, Zofia Nakoneczna do Arnolda Szyfmana, „Pamiętnik Teatralny”, 1982, t. 32, Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, ISSN 0031-0522.
  • Maria Gordon-Smith, W labiryncie teatru Arnolda Szyfmana. Wspomnienia żony, Warszawa: Czytelnik, 1991, ISBN 83-07-01709-2.
  • Beata Dorosz, Kazimierz Wierzyński w kręgu Polskiego Instytutu Naukowego, „Tematy i Konteksty”, 2011, nr 11, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, ISSN 2299-8365.
  • Obchody 35-lecia pracy literackiej Kazimierza Wierzyńskiego, „Wiadomości”, 1954, nr 26 (27 VI), Londyn: Mieczysław Grydzewski.
  • Marian Stępień, Wśród emigrantów, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007, ISBN 978-83-233-2229-0.
  • Audycje poetyckie w opracowaniu Józefa Wittlina, „Wiadomości”, 1955, nr 51/52 (25 XII), Londyn: Mieczysław Grydzewski.
  • Beata Dobosz (oprac.), Księga gości Jana Lechonia, Toruń: Algo, 1999, ISBN 83-88033-25-5.
  • H. L., „Golem” bawił w Warszawie, „Światowid”, 1935, nr 44 (2 XI), Kraków: Marian Dąbrowski.
  • Zofia Targowska, Walka o berło Królowej Mody 1934, „Świat”, 1934, nr 4 (27 I), Kraków: Towarzystwo Akcyjne Samuela Orgelbranda Synów.
  • H. L., Bal gwiazd i gwiazdorów, „Kino”, 1938, nr 6 (6 II), Warszawa: Prasa Polska SA.
  • Edward Krasiński, Arnold Szyfman. Portret dyrektora w labiryncie teatru, Warszawa: Wydawnictwo Teatru Polskiego w Warszawie, 2013, ISBN 978-83-902702-3-4.
  • Beata Dorosz, Archiwum Jana Lechonia w Polskim Instytucie Naukowym w Nowym Jorku. Relacja z badań, „Pamiętnik Literacki : czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej”, 1999, z. 3, Wrocław: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, ISSN 0031-0514.
  • Z., „Uśmiech Hrabiny”, „Świat”, 1933, nr 4 (28 I), Warszawa: Wydawca „Świat”.
  • Jarosław Iwaszkiewicz, Teatr Polski w Warszawie 1938–1949, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1971.
  • Maria Olga Bieńka, Giraudoux w teatrze polskim, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.
  • Kazimierz Wierzyński, Halina Waszkiel (oprac.), Marek Waszkiel (oprac.), Wrażenia teatralne. Recenzje z lat 1932–1939, Wrocław: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987, ISBN 83-06-01460-X.
  • Antoni Słonimski, Gwałt na Melpomenie, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1982, ISBN 83-221-0165-1.
  • Zwyciężyłem kryzys, „Światowid”, 1934, nr 28 (7 VII), Kraków: Marian Dąbrowski.
  • Tadeusz Boy-Żeleński, Reflektorem w serce. Romanse cieniów. Wrażenia teatralne, Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy, 1968.
  • Edwarda Csató (red.), Zmarli, „Almanach sceny polskiej”, 1976/1977, t. 18, Warszawa: Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, 1978.
  • Kazimierz Wierzyński, Chcę właśnie Ciebie, „Gazeta Polska”, 1933, nr 222, Warszawa.
  • Kazimierz Wierzyński, Ucieczka, „Gazeta Polska”, 1934, nr 110, Warszawa.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Zofia Nakoneczna na Balu Filmu Polskiego.jpg
Grupa uczestników balu przy stoliku. Widoczne m.in. aktorki: Zofia Nakoneczna i Karolina Lubieńska (2. z lewej).
Zofia Nakoneczna - zdjęcie pozowane.jpg
Czarno - białe pozowane zdjęcie Zofii Nakonecznej, polskiej aktorki. Zostało wykonane w latach 30. XX wieku.
Propozycja DA.svg
Autor: M.Komorniczak, Licencja: CC BY 3.0
Propozycja dla Dobry Artykuł dla PL.WIKI
Mieczysław Dobija.jpg
Mieczysław Dobija, dyrektor Koncernu Ilustrowany Kurier Codzienny - fotografia portretowa.