Copán
| ||
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | ||
![]() | ||
Państwo | ![]() | |
Typ | kulturowy | |
Spełniane kryterium | IV, VI | |
Numer ref. | 129 | |
Region[b] | Ameryka Łacińska i Karaiby | |
Historia wpisania na listę | ||
Wpisanie na listę | 1980 na 4. sesji | |
![]() | ||
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/CopanNSouthCatherwood.jpg/220px-CopanNSouthCatherwood.jpg)
Copán – miasto Majów położone w zachodniej części Hondurasu nad rzeką Río Copán.
Jest to położone najdalej na wschód (znane dotąd) miasto Majów[1].
Ruiny zostały odkryte w XVI wieku. W 1839 amerykański badacz John Lloyd Stephens kupił ruiny za 50 dolarów amerykańskich[2] i wraz z rysownikiem angielskim Frederikiem Catherwoodem rozpoczęli ich penetrację. Z ich działalności zachowały się dokładne szkice przedstawiające ruiny i znaleziska. Systematyczne prace archeologiczne prowadzone są od 1953 roku. Na podstawie prowadzonych badań szacunkowa liczba mieszkańców Copán z okresu świetności to 200 tys. osób[3].
Tereny te były zamieszkiwane od ok. 1000 r. p.n.e.[1]. Największy rozkwit miasta przypada na okres klasyczny rozwoju sztuki Majów, od V do VIII w., w którym to miasto stanowiło stolicę Państwa Majów. Miastem władała w tym okresie dynastia 17 królów, której założycielem był K’inich Yax K’uk’ Mo’. Miasto zostało opuszczone po 900 r.
Jednym z najsłynniejszych władców Copán był król o imieniu 18 Królik. Pozostawił po sobie wiele budowli. Postawił też wiele olbrzymich stel przedstawiających jego postać w przebraniu różnych bogów i osób z mitologii Majów, a nawet jako Drzewo Świata. Król 18 Królik został pokonany przez króla miasta Quiriguá, które było przez wiele lat pod kontrolą władców Copán. Wzięty do niewoli, został złożony w ofierze bogom[1].
Było to jedno z największych i najważniejszych miast Majów. Centrum ceremonialne otoczone było dzielnicami mieszkalnymi, których liczba określana jest na 16. W centrum znajdowały się świątynie zbudowane na piramidach schodkowych, zespoły pałacowe, pięć wielkich dziedzińców oraz boisko do rytualnej gry w piłkę.
Boisko było wielokrotnie nadbudowywane, między innymi przez króla 18 Królik[1].
Najokazalsze schody prowadzące do centrum, zwane Schodami Hieroglifów, zbudowane zostały z 63 stopni o wysokości 45 cm i 16,0 m szerokości, na których wyryto 2500 znaków (część schodów zapadła się w XIX wieku, są odtwarzane). Jest to najdłuższy zabytek piśmiennictwa Majów i zarazem najbardziej znany zabytek Copán. Reliefy wyryte na podstopnicach przedstawiają sceny z życia kolejnych władców. W północnej części Copán można podziwiać 20 stel (w mieście zachowało się 38 stel wykonanych z tufu wulkanicznego). Są to pomniki kolejnych władców w strojach ceremonialnych.
Główne boisko do rytualnej gry w piłkę – ullamalitzli, znajdujące się pomiędzy "akropolem" a Wielkim Placem, zostało oddane do użytku w 738 r. Znajdujące się na nim kamienne okrągłe płyty przedstawiają władcę Copán grającego w piłkę z bogiem podziemnego świata. Boisko było kilkakrotnie przebudowywane w ciągu wieków, z pozostawienie niektórych starszych elementów, jak znaczniki pola gry w kształcie głowy ary[1].
W 1980 roku stanowisko archeologiczne w Copán zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ a b c d e Timothy Laughton: Majowie. Życie, legendy i sztuka, National Geografic, Wydawnictwo G+RBA, Warszawa 2002, ISBN 978-83-89019-20-2
- ↑ Zenon Kosidowski: Gdy Słońce było bogiem. Warszawa: Iskry, 1966, s. 352.. Jest to równowartość około 1500 dolarów z 2012 r.
- ↑ Odkryto szczątki, które mogą należeć do władcy Majów, rp.pl, [dostęp 18.05.2009]
Media użyte na tej stronie
Autor: Addicted04, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Honduras.
Geographic limits of the map:
* West : 89.50 W
* East : 83.00 W
* North : 16.70 N
* South : 12.80 N
Autor: DuendeThumb, Licencja: CC BY-SA 3.0
Incense burner from Classic Maya Period, around 7th century CE, found at the site of Copan and displayed at the Copan Ruinas town museum. It is believed to depict K'inich Yax K'uk' Mo', the founder of Copan's longest-running and most powerful dynasty of the Classic Period.
Autor: Adalberto Hernandez Vega from Copan Ruinas, Honduras, Licencja: CC BY 2.0
Ball Court - Copan Ruinas, Honduras
Copan Structure/Temple 22 (entrance area)
Autor: Adalberto Hernandez Vega from Copan Ruinas, Honduras, Licencja: CC BY 2.0
World Heritage Site of Copan. Altar Q
Autor: Dennis Jarvis from Halifax, Canada, Licencja: CC BY-SA 2.0
A stone head at the bottom of Temple 11, Copan, Honduras
Autor: Infrogmation, Licencja: GFDL
Copán, Stela H, Detail, King 18 Rabbit (Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil, ruled 695-738). Photo by Infrogmation; one of his mid or late 1970s visits to the site.