Szklany Dom w Warszawie
![]() | |
![]() Budynek od strony ul. Mickiewicza | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres | ul. Mickiewicza 34/36 |
Styl architektoniczny | |
Architekt | |
Kondygnacje | 5 |
Rozpoczęcie budowy | 1938 |
Ukończenie budowy | 1941 |
Położenie na mapie Warszawy | |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Szklany Dom[2][3], właśc. dom mieszkalny Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych Pracowników Umysłowych[1][4], tzw. szklaniak[5] – zabytkowy budynek mieszkalny znajdujący się przy ul. Mickiewicza 34/36 w Warszawie.
Nazwa „Szklany Dom” nawiązuje do długich pasów okien rozmieszczonych na całej długości fasady frontowej[3].
Opis
Dom powstał w latach 1938–1941 według projektu konkursowego (I nagroda) Juliusza Żórawskiego[3][6]. Budynek w kształcie litery „L” składa się z dwóch skrzydeł o długości 125 i 55 metrów[3]. Architekt zastosował w nim pięć zasad architektury nowoczesnej Le Corbusiera: poziome (pasmowe) okna, wolny plan zabudowy poszczególnych kondygnacji, wolna fasada, przyziemie oparte na owalnych słupach („oderwanie” bryły budynku od ziemi) i płaski dach z tarasami[2][7]. Obiekt został zaprojektowany z uwzględnieniem naturalnej pochyłości terenu[6].
W budynku znajdowało się 110 dużych mieszkań o wysokim standardzie wykończenia, które dzięki zastosowaniu konstrukcji szkieletowej mogły być w dowolny sposób aranżowane[3]. Posiadał 10 klatek schodowych[6]. Na dachu powstały trzy tarasy rekreacyjne dla mieszkańców[3]. Cechą charakterystyczną tarasu narożnego jest wygięty betonowy daszek na okrągłych słupach[6]. Prześwit na parterze został zamknięty dekoracyjnymi kutymi kratami z motywem róży wiatrów[6][2].
Szklany Dom był najnowocześniejszym i najbardziej luksusowym domem wielomieszkaniowym przedwojennego Żoliborza[7]. Został zaprojektowany jako samowystarczalna jednostka mieszkaniowa – posiadał kotłownię, garaż podziemny na 20 aut[8] oraz zaplecze socjalne[2]. W ścianach zamontowano rynny odprowadzające deszczówkę do studzienki w garażu[6], a w windach kryształowe lustra[7].
1 sierpnia 1944, po odprawie rejonów przeprowadzonej w mieszkaniu przy ul. Krechowieckiej 6, do budynku przeniosło się dowództwo obwodu „Żoliborz” Armii Krajowej[9]. Do 30 września 1944 mieściła się w nim kwatera dowódcy obwodu Mieczysława Niedzielskiego ps. „Żywiciel”[10][11].
W czasie powstania budynek został uszkodzony[2]. Został wyremontowany w 1948 w związku z przyjazdem do Warszawy Pabla Picassa i planowanym bankietem na cześć artysty na tarasie na dachu[6].
W 1989 dom został wpisany do rejestru zabytków[12].
Galeria
Tablica upamiętniająca sztab dowództwa obwodu „Żoliborz” Armii Krajowej stacjonujący w Szklanym Domu podczas powstania warszawskiego
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 207. ISBN 83-908950-8-0.
- ↑ a b c d e Michał Krasucki, Monika Powalisz: ŻOL. Ilustrowany atlas architektury Żoliborza. Centrum Architektury, 2014, s. 59. ISBN 978-83-937716-2-2.
- ↑ a b c d e f Grzegorz Mika. Piękna dzielnica na pięknym brzegu. „Skarpa Warszawska”, s. 20, lipiec 2017.
- ↑ Łukasz Heyman: Nowy Żoliborz 1918–1939. Wrocław: Ossolineum, 1976, s. 156.
- ↑ Szklaniak - SLANG.pl Co To Znaczy Definicja, slang.pl [dostęp 2021-12-02] .
- ↑ a b c d e f g Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2006, s. 157. ISBN 83-60350-00-0.
- ↑ a b c Tomasz Pawłowski, Jarosław Zieliński: Żoliborz. Przewodnik historyczny. Warszawa: Rosner i Wspólnicy, 2008, s. 208. ISBN 978-83-60336-27-4.
- ↑ Warszawa: Szklany Dom. bryla.pl. [dostęp 2017-08-01].
- ↑ Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1.. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2005, s. 692–693. ISBN 83-11-10124-8.
- ↑ Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1.. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2005, s. 693. ISBN 83-11-10124-8.
- ↑ Jerzy Majewski, Tomasz Urzykowski: Przewodnik po powstańczej Warszawie. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2012, s. 324. ISBN 978-83-273-0091-1.
- ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 marca 2017 r.. woj. mazowieckie (Warszawa). nid.pl. [dostęp 2017-07-29].
Media użyte na tej stronie
(c) Mfloryan at pl.wikipedia, CC BY 2.5
Mapa Warszawy - podkład lokalizacyjny
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Masovian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.55N
- S: 50.95 N
- W: 19.15 E
- E: 23.25 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Autor: Adrian Grycuk, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szklany Dom (1938-1941) przy ul. Mickiewicza 34/36 w Warszawie, Polska. Przykład luksusowego modernizmu. Architekt Juliusz Żórawski stworzył budynek z mieszkaniami o powierzchni od 33 do 177m2 każde i z dużym tarasem widokowym na dachu.
Autor: Adrian Grycuk, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szklany Dom przy ul. Mickiewicza 34/36 w Warszawie
Autor: Adrian Grycuk, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Tablica pamiątkowa na fasadzie Szklanego Domu przy ul. Mickiewicza 34/36 w Warszawie
Autor: Bartosz Antosik, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Warszawa, dom, 1938