Giovanni Falcone
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | sędzia |
Narodowość |
Giovanni Falcone (ur. 18 maja 1939 w Palermo, zm. 23 maja 1992 w Capaci) – włoski sędzia śledczy, znany z bezkompromisowej walki z mafią sycylijską. Zginął w zamachu bombowym.
Życiorys
Po odbyciu służby wojskowej i ukończeniu akademii morskiej trafił na studia prawnicze. Po ich ukończeniu rozpoczął karierę w wymiarze sprawiedliwości. W 1964 został pretorem – szeregowym sędzią Lentini w prowincji Syrakuzy. Od 1968 pracował w prokuraturze w Trapani, w 1974 przeniesiony został do Palermo do wydziału sędziów śledczych.
Od 1980 brał udział w dochodzeniach i przygotowaniu procesów czołowych mafiosów i wespół z sędzią Rocco Chinnicim dotarł w śledztwie aż do szczebla CUPOLI – (komisja mafii sycylijskiej utworzona w 1957 roku na wzór Komisji Syndykatu). Odkrył kulisy walki klanów w Palermo rozpoczętej w 1981 roku, która przeszła do historii jako wielka wojna klanów oraz zdobył dowody istnienia w mafii tzw. trzeciego poziomu, czyli powiązań z wybitnymi uczestnikami życia politycznego i gospodarczego, którzy czerpią zyski ze współpracy ze zorganizowaną przestępczością i udzielają jej pomocy.
Po zamordowaniu sędziego Rocco Chinniciego przez mafię (29 lipca 1983), Falcone stanął na czele sztabu antymafijnego, składającego się z siedmiu sędziów śledczych. Sztab ten doprowadził do tzw. Maksiprocesu – największego w historii państwa włoskiego procesu wymierzonego w zorganizowaną przestępczość; akt oskarżenia przygotowało pięciu z nich.
To właśnie po rozmowie z Falcone (w roku 1984, w rok po ekstradycji z Brazylii), jeden ze skruszonych mafiosów (pentiti), Tommaso Buscetta, poprzysiągł zniszczyć mafię swoimi zeznaniami.
Buscetta miał powiedzieć do sędziego: Niech pan uważa! Najpierw spróbują zgładzić mnie, a potem rzucą się na pana, aż wreszcie im się to uda.
W marcu 1981 Giovanni Falcone został dyrektorem Wydziału Spraw Karnych Ministerstwa Sprawiedliwości w Rzymie.
Jako jeden z niewielu śledczych uderzył w najczulszy punkt mafii sycylijskiej – konta bankowe. Potrafił odróżnić brudne od czystych pieniędzy.
Prowadzone z jego udziałem razem z amerykańskimi agentami operacje: „Pizza Connection” (proces trwał od 24 października 1985 do 2 marca 1987), „Żelazna wieża” (1988) oraz „Pilgrin” doprowadziły do zatrzymania, a następnie skazania znaczących członków Cosa Nostra.
Już w 1983 w trakcie śledztwa wyszło na jaw, że klan Corleone przyjął plan zamordowania Giovanniego Falcone. 21 marca 1989 doszło do pierwszego, nieudanego zamachu; groził mu wybuch 50-kilogramowej bomby podłożonej w jego nadmorskiej willi, którą jednak zauważyła jego ochrona. Bomba była umieszczona w torbie firmowej Adidasa.
Mafia dopięła swego trzy lata później. Mimo podjętych szczególnych środków ostrożności (lot samolotem i sam przejazd autostradą miał być utajniony) nie udało się skutecznie ochronić sędziego.
Zamach
23 maja 1992 zginął w zamachu bombowym na autostradzie koło Capaci (razem z żoną Francescą Morvillo, także sędzią, oraz z policjantami z pierwszego auta kolumny, pod którym wybuchł ładunek). Mafia podłożyła silną bombę na odcinku autostrady którym miał podróżować Falcone zaminowując wręcz prawie 100-metrowy jej odcinek (ok. 350 kg materiałów wybuchowych). Zamach okazał się skuteczny, pomimo że w momencie wybuchu samochód, którym poruszał się Falcone, jechał z prędkością 160 km/h. Zamachem kierował prawdopodobnie Micheangelo La Barbera na zlecenie Salvatore Riiny i Giovanniego Brusca. La Barbera był członkiem Cupoli i został aresztowany w grudniu 1994.
Upamiętnienie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Sheet_Falcone_Borsellino.jpg/250px-Sheet_Falcone_Borsellino.jpg)
Imię Giovanniego Falcone oraz jego dobrego przyjaciela, innego sędziego walczącego z przestępczością zorganizowaną – Paolo Borsellino stało się symbolem bezkompromisowej walki z mafią. Zapoczątkowali oni i dali przykład walki, która trwa do dziś[1].
Na pamiątkę tych wydarzeń lotnisko w Palermo zostało nazwane lotniskiem Falcone-Borselino.
23 maja, w kolejne rocznice śmierci sędziego Falcone, obchodzony jest Dzień Wymiaru Sprawiedliwości. Inicjatorem ustanowienia obchodów Dnia Wymiaru Sprawiedliwości jest Stowarzyszenie „Europejscy Sędziowie i Prokuratorzy dla Demokracji i Wolności” MEDEL, a w Polsce Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”[2].
Słynne stało się jego powiedzenie zapożyczone ze sztuki Juliusz Cezar Szekspira: Ci, którzy się boją, umierają codziennie. Ci, którzy się nie boją, umierają tylko raz.
Życie sędziego stało się podstawą filmu Sędzia Falcone (ang. tytuł „Excellent Cadavers”, 1999)[3] oraz biograficznego Giovanni Falcone (1993)[4].
Paolo Borsellino powiedział kiedyś do Falcone: Daj mi szyfr do swego sejfu. Bo jak go otworzymy, gdy cię zabiją?. Niecałe dwa miesiące po śmierci Falcone, Borsellino również zginął w zamachu bombowym.
Bibliografia
- Claire Sterling: Mafia: Sycylia rządzi światem. Jarosław Mikos (tłum.). Warszawa: Rytm, 1992. ISBN 83-85249-14-1.
- Super Express, Bezpłatny dodatek na koniec tysiąclecia, 15-16 kwietnia 2000, ISSN 1509-6661
Przypisy
- ↑ www.time.com. [dostęp 2006-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-11-26)].
- ↑ 23 maja 2016 r. – Dzień Wymiaru Sprawiedliwości – Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia. iustitia.pl. [dostęp 2019-04-21].
- ↑ Sędzia Falcone. filmweb.pl. [dostęp 2013-03-22].
- ↑ Giovanni Falcone. filmweb.pl. [dostęp 2013-03-22].
- ISNI: 0000 0001 0878 5904
- VIAF: 22346113
- LCCN: n86060232
- GND: 119003317
- NDL: 00466281
- BnF: 122291359
- SUDOC: 030984238
- SBN: PALV052037
- NLA: 36039209
- NKC: xx0017198
- BNE: XX1761464
- NTA: 098397281
- BIBSYS: 90635941
- CiNii: DA07174961
- PLWABN: 9810646545105606
- NUKAT: n96015591
- PTBNP: 84272
- CANTIC: a11909353
- CONOR: 291891811
- BNC: 000236975
- ΕΒΕ: 73753
- BLBNB: 000201053
- WorldCat: lccn-n86060232
Media użyte na tej stronie
Giovanni Falcone
Autor: Oryginalnym przesyłającym był Orzetto z angielskiej Wikipedii, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Sheets commemorating en:Giovanni Falcone and en:Paolo Borsellino.
The sheets, exposed as a sign of protest against en:mafia from the people, read: "You did not kill them: their ideas walk on our legs".