Branice (województwo opolskie)
Artykuł | 50°3′5″N 17°47′41″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°3'N, 17°47'E |
- błąd | 2327 m |
Odległość | 874 m |
wieś | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2022) | 1996[1] |
Strefa numeracyjna | 77 |
Kod pocztowy | 48-140[2] |
Tablice rejestracyjne | OGL |
SIMC | 0491742 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Branice (cz. Bránice, niem. Branitz[3]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Branice, której jest siedzibą, na Płaskowyżu Głubczyckim (wchodzącym w skład Niziny Śląskiej) u podnóża południowo-wschodniej części Gór Opawskich (Sudety Wschodnie).
W Branicach znajduje się m.in. szpital psychiatryczny założony przez biskupa Józefa Natana.
Geografia
Między miejscowościami Branice i Boboluszki znajduje się wzniesienie Plechowa Góra (328 m n.p.m.; niem. Plechowa Berg albo Blechberg[4]), najwyższa góra Płaskowyżu Głubczyckiego, na której wcześniej stała wieża triangulacyjna.
Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik)[5].
Nazwa
Na przestrzeni lat praktycznie zmieniał się jedynie zapis nazwy (Branicz, Brenicz, Branitz itd.). Nazwa jest patronimiczna i może pochodzić od imienia Bran, ale też od czeskiego słowa brana (polskie brama), lub od czasownika braniti, czyli bronić[6].
Historia
Historycznie miejscowość leży na tzw. polskich Morawach, czyli na obszarze dawnego wikariatu generalnego branickiego. Po raz pierwszy wzmiankowane zostały w 1278 roku jako Branicz[6], kiedy to należało do wydzielonego w 1269 z Margrabstwa Moraw czeskiego księstwa opawskiego, które to co najmniej od końca XV wieku było już uważane za część Górnego Śląska.
Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus i powiatu głubczyckiego. Pierwotnie była zamieszkała przez tzw. Morawców, z czasem coraz większa część mieszkańców była niemieckojęzyczna. W 1910 już tylko 18% mieszkańców posługiwało się czeskimi gwarami laskimi[3].
Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnione były w Branicach 2072 osoby, z czego 1540, ok. 74,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 1454, ok. 70,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 2037 głosów (ok. 98,3% uprawnionych), w tym 2037 (100%) ważnych; za Niemcami głosowały 2032 osoby (ok. 99,8%), a za Polską 5 osób (ok. 0,2%)[7].
W granicach Polski od końca II wojny światowej. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[8]. Po drugiej wojnie światowej Morawców uznano za ludność polską i pozwolono im pozostać. Po 1956 nastąpiła fala emigracji do Niemiec[3].
Demografia
Branice podlegają pod Urząd Statystyczny w Opolu, oddział w Prudniku[9].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[10]:
- kościół par. pw. Wniebowzięcia NMP, ul. Kościelna, z XIII wieku, XIX/XX w.
- klasztor sióstr Maryi Niepokalanej, ul. Szpitalna, z l. 1925/26
- park pałacowy, z k. XIX w.
inne zabytki:
- zamek murowany z cegły, istniał tu w średniowieczu nad rzeką Opawą; na jego ruinach zbudowano browar
- pałac otoczony małym parkiem; obiekt niezagospodarowany z dobrze zachowaną kaplicą.
Transport
Przypisy
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-05] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 88 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 115-131, 2016.
- ↑ https://web.archive.org/web/20150924080255/http://www.posselt-landkarten.de/karte_518.jpg
- ↑ Bank Danych o Lasach – Mapa, bdl.lasy.gov.pl [dostęp 2021-01-23] .
- ↑ a b Branice. [w:] www.branice.pl [on-line]. [dostęp 2018-05-31].
- ↑ Odpis urzędowego dziennika Komisji Międzysojuszniczej Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku w Opolu „Journal Officiel de Haute-Silésie” Nr. 21 z dnia 7-go maja 1921 r., zawierającego wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku.. Katowice: Biuro Sejmu Śląskiego, 1932-10-10, s. 15. [dostęp 2015-02-12]. (fr. • pol.).
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
- ↑ Czy wiesz, że..., [w:] Andrzej Dereń, Polska bardziej polska, „Tygodnik Prudnicki”, 49 (732), Prudnik: Spółka Wydawnicza ANEKS, 8 grudnia 2004, ISSN 1231-904X .
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 20. [dostęp 2012-11-25].
Bibliografia
- Gaworski, Marek. Zamki, pałace i dwory Opolszczyzny, 2007.
- Guerquin Bohdan. Zamki śląskie. Warszawa: Budownictwo i Architektura, 1957.
- Pospiszyl, Benedykt. Branice na starej fotografii.
- Pospiszyl, Benedykt. Branice, Úvalno: turystyczna wizytówka. Branice: Gmina Branice ; Úvalno: Obecní úřad Úvalno, 2010.
- Benedykt Pospiszyl , Bp. Joseph Martin Nathan: Fundacja NMP w Branicach w latach 1904–1949, Branice: ID Project, 2012, ISBN 978-83-934702-0-4, OCLC 827703806 .
- Benedykt Pospiszyl , Monografia parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Branicach 1248-2011, Branice: ID Project, 2012, ISBN 978-83-934702-4-2, OCLC 827703801 .
Media użyte na tej stronie
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map of Branice (gmina), Poland.
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: Tymek1988, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Opole Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.2778 N
- S: 49.942 N
- W: 16.8461 E
- E: 18.8073 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Głubczyce County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 50.34 N
- S: 49.95 N
- W: 17.55 E
- E: 18.11 E
(c) Ralf Lotys (Sicherlich), CC BY 3.0
Branice, ul. Kościelna - kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP, XIII, XIX/XX w. (zabytek nr 48/48 z 25.11.1948)
Autor: Kamil Czaiński, Licencja: CC BY-SA 4.0
Główna Street in Branice, Poland