Morwa

Morwa
Ilustracja
Morwa czarna
Systematyka[1][2]
Domenaeukarionty
Królestworośliny
Podkrólestworośliny zielone
Nadgromadarośliny telomowe
Gromadarośliny naczyniowe
Podgromadarośliny nasienne
Nadklasaokrytonasienne
KlasaMagnoliopsida
Nadrządróżopodobne
Rządróżowce
Rodzinamorwowate
Rodzajmorwa
Nazwa systematyczna
Morus L.
Sp. Pl. 986. 1753
Typ nomenklatoryczny

Morus nigra L.[3]

Owoce morwy białej Morus alba
Liście i kwiatostan męski morwy czarnej Morus nigra

Morwa (Morus L.) – rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych (Moraceae). Obejmuje 13[4]–19[5] gatunków. Centrum zróżnicowania rodzaju jest w Azji Wschodniej – w Chinach rośnie 10 gatunków rodzimych, z czego 5 jest endemitami tego kraju[6]. Poza tym morwy rosną w południowej Azji (od Iranu po Indonezję), w Afryce w strefie międzyzwrotnikowej (w tropikach ograniczając się do obszarów górskich[6]), we wschodniej i południowej części Ameryki Północnej oraz w zachodniej Ameryce Południowej (od Wenezueli po północno-zachodnią Argentynę[5][6]. Jako rośliny introdukowane i zdziczałe rosną na różnych obszarach, zwłaszcza szeroko rozprzestrzeniona jest morwa biała Morus alba[4], uprawiana i dziczejąca także w Polsce (błędnie wymieniane były także morwa czarna M. nigra i morwa czerwona M. rubra – mylone często z odmianami morwy białej o ciemno zabarwionych owocach)[7][8].

Morwy uprawiane są jako drzewa ozdobne, dostarczające jadalnych owoców, rośliny pokarmowe jedwabnika morwowego, lecznicze, dostarczające drewna i surowca do wyrobu papieru[4].

Morfologia

Pokrój
Okazałe krzewy i drzewa osiągające do 20 metrów wysokości, zawierające sok mleczny[9].
Liście
Opadające na zimę, skrętoległe, wsparte odpadającymi przylistkami. Blaszki od całobrzegich, poprzez ząbkowane do nieregularnie klapowanych[10][8]. Od nasady blaszki wychodzi 3–5 głównych żyłek przewodzących, od których boczne odchodzą ułożone już pierzasto[6].
Kwiaty
Rośliny jedno- lub dwupienne. Kwiaty drobne, niepozorne, kwiaty męskie zebrane w zwisające kłosy (z czterodziałkowym okwiatem i czterema pręcikami), kwiaty żeńskie zebrane w jajowate do główkowatych kwiatostany (kwiaty z czterokrotnym okwiatem i jednym słupkiem zwieńczonym dwudzielnym znamieniem)[6].
Owoce
Drobne niełupki otoczone zmięśniałymi listkami okwiatu, które zrastając się tworzą owalne owocostany. Kolor owocu złożonego zależny od gatunku i może być biały, czerwony, purpurowy do prawie czarnego.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do plemienia Moreae, rodziny morwowatych (Moraceae Link), która wraz z siostrzanym kladem pokrzywowatymi należy do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[2].

Wykaz gatunków[5]
  • Morus alba L.morwa biała
  • Morus boninensis Koidz.
  • Morus cathayana Hemsl.
  • Morus celtidifolia Kunth
  • Morus indica L.
  • Morus insignis Bureau
  • Morus koordersiana J.-F.Leroy
  • Morus liboensis S.S.Chang
  • Morus macroura Miq.
  • Morus mesozygia Stapf
  • Morus microphylla Buckley
  • Morus miyabeana Hotta
  • Morus mongolica (Bureau) C.K.Schneid.
  • Morus nigra L.morwa czarna
  • Morus notabilis C.K.Schneid.
  • Morus rubra L.morwa czerwona
  • Morus serrata Roxb.
  • Morus trilobata (S.S.Chang) Z.Y.Cao
  • Morus wittiorum Hand.-Mazz.

Przypisy

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-06].
  4. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 602. ISBN 978-1-107-11502-6.
  5. a b c Morus L.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-07-31].
  6. a b c d e Morus Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-07-31].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 538. ISBN 83-214-1305-6.
  9. Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 163. ISBN 0-333-73003-8.
  10. Morus Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-07-31].

Media użyte na tej stronie

Morus nigra Sturm04039.jpg
Morus nigra L.
Original Description
Schwarze Maulbeere, Morus nigra
Morus-alba.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.1 es
Morus nigra male flowers.jpg
Autor: Meneerke bloem, Licencja: CC BY-SA 4.0
Morus nigra- twig with male flowers