Espadon (1926)
![]() Jednostka bliźniacza „Espadona” – „Morse” | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Projekt | C4 |
Historia | |
Stocznia | Arsenal de Toulon |
Położenie stępki | 1924 |
Wodowanie | 28 maja 1926 |
![]() | |
Wejście do służby | grudzień 1927 |
Wycofanie ze służby | 8 grudnia 1942 |
![]() | |
Nazwa | FR 114 |
Los okrętu | samozatopiony 28 września 1943 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
Długość | 78,25 m |
Szerokość | 6,84 m |
Zanurzenie | 5,1 m |
Zanurzenie testowe | 80 m |
Rodzaj kadłuba | dwukadłubowy |
Napęd | |
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 2900 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 1800 KM 2 śruby | |
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
Zasięg | powierzchnia: 7700 Mm przy 9 w. |
Uzbrojenie | |
16 torped, 1 działo kal. 100 mm, 2 km kal. 8 mm | |
Wyrzutnie torpedowe | 10 × 550 mm |
Załoga | 51 |
Espadon (Q129) – francuski oceaniczny okręt podwodny z okresu międzywojennego i II wojny światowej, dziewiąta zamówiona jednostka typu Requin. Okręt został zwodowany 28 maja 1926 roku w stoczni Arsenal de Toulon, a do służby w Marine nationale wszedł w grudniu 1927 roku. Jednostka pełniła służbę na Morzu Śródziemnym, a od zawarcia zawieszenia broni między Francją a Niemcami znajdowała się pod kontrolą rządu Vichy. W grudniu 1942 roku okręt został przejęty przez Niemców w Bizercie i przekazany Włochom. W Regia Marina jednostka otrzymała oznaczenie FR 114 i rozpoczęto jej przebudowę na podwodny transportowiec, jednak prac nie ukończono. Po zawarciu przez Włochy zawieszenia broni z Aliantami okręt został 13 września 1943 roku częściowo samozatopiony w Castellammare, a następnie przejęty przez Niemców i ostatecznie zatopiony 28 września 1943 roku.
Projekt i budowa
„Espadon” zamówiony został na podstawie programu rozbudowy floty francuskiej z 1923 roku[1][2]. Projekt (o sygnaturze C4[3]) był pierwszą od zakończenia wojny koncepcją francuskiego okrętu podwodnego, powstałą po analizie doświadczeń wojennych i eksploatacji ex-niemieckich jednostek otrzymanych w ramach reparacji wojennych[1]. Okręt przeznaczony był do służby kolonialnej, działań na liniach komunikacyjnych potencjalnego przeciwnika i rozpoznania[1][3]. Posiadał spory zasięg i dużą dopuszczalną głębokość zanurzenia; wadami była słaba manewrowość i zbyt mała prędkość osiągana na powierzchni[1][4]. Konstruktorem okrętu był inż. Jean-Jacques Roquebert[4].
„Espadon” zbudowany został w Arsenale w Tulonie[1][2]. Stępkę okrętu położono w 1924 roku[3][a], został zwodowany 28 maja 1926 roku[1][4], a do służby w Marine nationale przyjęto go w grudniu 1927 roku[3]. Jednostka otrzymała numer burtowy Q129.
Dane taktyczno–techniczne
„Espadon” był dużym, oceanicznym dwukadłubowym okrętem podwodnym[1][4]. Długość całkowita wynosiła 78,5 metra, szerokość 6,84 metra i zanurzenie 5,1 metra[1][2]. Wyporność standardowa w położeniu nawodnym wynosiła 947 ton (normalna 1150 ton), a w zanurzeniu 1441 ton[1][3][b]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa silniki wysokoprężne (Schneider lub Sulzer) o łącznej mocy 2900 koni mechanicznych (KM)[1][2]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1800 KM[1][2]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 15 węzłów na powierzchni i 9 węzłów w zanurzeniu[1][2][c]. Zasięg wynosił 7700 Mm przy prędkości 9 węzłów (6400 Mm przy 12 węzłach lub 3000 Mm przy 15 węzłach) w położeniu nawodnym oraz 70 Mm przy prędkości 5 węzłów pod wodą[1][4][d]. Zbiorniki paliwa mieściły 116 ton oleju napędowego (plus 51 ton w zbiornikach balastowych)[1], a energia elektryczna magazynowana była w bateriach akumulatorów typu D liczących 248 ogniw[7][8]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 80 metrów, zaś autonomiczność 30 dób[1][3].
Okręt wyposażony był w 10 wyrzutni torped kalibru 550 mm: cztery wewnętrzne na dziobie, dwie na rufie oraz dwa podwójne obrotowe zewnętrzne aparaty torpedowe (zamontowane przed i za kioskiem), z łącznym zapasem 16 torped[1][2][e]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło działo pokładowe kal. 100 mm L/50 M1925 oraz dwa karabiny maszynowe kal. 8 mm (2 x I)[1][2].
Załoga okrętu składała się z 51 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][4][f].
Służba
W latach 1935–1937 okręt przeszedł gruntowny remont, połączony z wymianą siłowni[1][2]. W momencie wybuchu II wojny światowej okręt pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, wchodząc w skład 10. dywizjonu 6. eskadry 4. Flotylli stacjonującej w Bizercie[10]. Dowódcą jednostki był w tym okresie kpt. mar. P.E. Jalabert[10]. W październiku 1939 roku okręt został poddany remontowi stoczniowemu[10]. W czerwcu 1940 roku jednostka stacjonowała w Bejrucie, a jej dowódcą był kmdr ppor. C.F. Sevellec[11]. Okręt uczestniczył w tym miesiącu w patrolowaniu rejonu Dodekanezu, na wschód od Leros[12]. Po zawarciu zawieszenia broni między Francją a Niemcami „Espadon” znalazł się pod kontrolą rządu Vichy[13]. Na przełomie 1941 i 1942 roku okręt został wycofany z czynnej służby[5]. Po rozpoczęciu przez Niemcy okupacji terenów podległych rządowi Vichy, 8 grudnia 1942 roku okręt został przejęty przez Niemców w Bizercie i przekazany Włochom[1][4]. Jednostka w Regia Marina otrzymała oznaczenie FR 114 i została przebazowana do Castellammare, gdzie podjęto jej przebudowę na podwodny transportowiec[14][15]. Z okrętu usunięto uzbrojenie torpedowe i artyleryjskie (montując jedynie dwa wkm plot. kal. 13,2 mm); miał zabierać 50 ton ładunku i 145 ton paliwa[14]. Po zawarciu przez Włochy zawieszenia broni z Aliantami okręt został 13 września 1943 roku częściowo samozatopiony, a następnie przejęty przez Niemców i ostatecznie zatopiony 28 września 1943 roku[14][15].
Uwagi
- ↑ J. Labayle-Couhat podaje błędnie, że stępkę okrętu położono w 1927 roku[2].
- ↑ J. Labayle-Couhat oraz J. Lipiński podają, że wyporność nawodna wynosiła 974 tony[2][5].
- ↑ Według Jane's Fighting Ships 1934 i Jane's Fighting Ships 1940 prędkość nawodna wynosiła 16 węzłów[6][7].
- ↑ J. Labayle-Couhat podaje, że zasięg nawodny wynosił 5650 Mm przy 10 węzłach, a podwodny 105 Mm przy 5 węzłach[2], a według Jane's Fighting Ships 1940 oraz J. Lipińskiego zasięg nawodny wynosił 7000 Mm przy 9 węzłach, a podwodny 105 Mm przy 5 węzłach[5][7].
- ↑ Według Jane's Fighting Ships 1934 i Jane's Fighting Ships 1940 okręt przenosił 32 torpedy (24 sztuki model 1922 i 8 sztuk model 1919)[6][7].
- ↑ J. Labayle-Couhat i A. Perepeczko podają, że załoga składała się z 54 osób[2][9].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: 1980, s. 272.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Jean Labayle-Couhat: French warships of World War II. London: 1971, s. 75.
- ↑ a b c d e f g Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 182.
- ↑ a b c Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999, s. 539.
- ↑ a b Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1934. London: 1934, s. 199.
- ↑ a b c d Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: 1941, s. 193.
- ↑ Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989, s. 131.
- ↑ Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789-1942. Oświęcim: 2014, s. 402.
- ↑ a b Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999, s. 653.
Bibliografia
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Ivan Gogin: REQUIN submarines (1926-1928). Navypedia. [dostęp 2017-03-23]. (ang.).
- Ivan Gogin: FR111 ex-French large submarines (1928/1943). Navypedia. [dostęp 2017-03-23]. (ang.).
- Don Kindell: FRENCH, POLISH, GERMAN NAVIES, also US SHIPS IN EUROPE, SEPTEMBER 1939. Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-23]. (ang.).
- Don Kindell: FRENCH NAVY SHIPS, JUNE 1940. Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-23]. (ang.).
- Don Kindell: NAVAL EVENTS, JUNE 1940 (Part 2 of 4) Saturday 8th – Friday 14th. Naval History Homepage. [dostęp 2017-04-04]. (ang.).
- Don Kindell: NAVAL EVENTS, NOVEMBER 1940 (Part 2 of 2) Friday 15th – Saturday 30th. Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-23]. (ang.).
- Jean Labayle-Couhat: French warships of World War II. London: Ian Allan Ltd., 1971. ISBN 0-7110-0153-7. (ang.).
- Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999. ISBN 83-902554-7-2.
- Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: Sampson Low, Marston & Co., 1941. (ang.).
- Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1934. London: Sampson Low, Marston & Co., 1934. (ang.).
- Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789-1942. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-372-1.
- Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989. ISBN 1-85170-194-X. (ang.).
Media użyte na tej stronie
French Requin class submarine Morse (Q117). The conning tower bear the number S5 (Morse has the numbers S5, MR and 92).
Marine Nationale and French merchant ensign. Used from 1794 to 1814/1815, and from 1848 to present.
Notice that its proportions differ from those of the French civil flag. (ensign : 30:33:37, civil : 1/3,1/3,1/3)
Autor: F l a n k e r, Licencja: CC BY-SA 2.5
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki